Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘li qurilishi uchun Rossiyadan ruxsat olishga majbur bo‘lgani haqida aytib berdi. Prezidentdan intervyu olgan jurnalist Ali To‘ktakunov Japarovdan «temir yo‘l qurib bitkazilsa, qachon foydaga kirishi, shuningdek loyihani yoqtirmaydigan tashqi yoki ichki kuchlar» haqida so‘radi.
«Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘lini qurish zarurati haqida biz Sovet ittifoqi parchalangan paytdan beri gapirib kelamiz.
2020-yilda hokimiyatga kelganimda, darhol Xitoyning o‘sha paytdagi elchisini huzurimga chaqirdim (2019-yildan 2024-yilgacha Bishkekdagi Xitoy elchisi Du Deven bo‘lgan). Hozir boshqa elchi, u o‘zgargan. Biz xonada ikkimiz o‘tirgandik, men unga Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘li loyihasini boshlamoqchi ekanligimni aytdim:
«Keling, boshlaylik. Mutaxassislarni olib keling, texnik-iqtisodiy asoslarni tayyorlaymiz, loyihani ishlab chiqamiz. Kim qancha pul kiritishini, qanday shartlarda ekanini ko‘rib chiqaylik. Agar siz moliyalashtirsangiz, qanday shartlarda va qanday foiz bo‘ladi? O‘zbekiston bilan ham gaplashamiz».
Elchi menga ochiqchasiga «buni boshlay olasizmi, bunga kuchingiz yetadimi?», dedi. Men «nega boshlay olmas ekanman? Men o‘z mamlakatim hududidaman va Qirg‘iziston hududi uchun javobgarman. Albatta, boshlayman», dedim.
Xitoy elchisi esa dangaliga shunday dedi: «Yo‘q, siz bu masalani mustaqil hal qila olmaysiz. Agar Rossiya qarshi bo‘lsa, agar Rossiya rozi bo‘lmasa, biz bu yo‘l qurilishini boshlay olmaymiz. Chunki Xitoy tomonidan ham Torugartgacha taxminan 100 kilometrlik yangi temir yo‘l qurish kerak».
Pekin vakili Qirg‘iziston – Yevrosiyo hududida joylashgani, KXShTga a’zo ekani, shuning uchun Rossiya rozi bo‘lmasa, Xitoy tomoni loyihani boshlay olmasligini tushuntirgan.
Putinning oldiga bordim
«Men hayron qoldim. Shundan so‘ng, men Vladimir Putin bilan amaliy uchrashuv tashkil qilib berishlarini so‘radim. Ertasigayoq u meni qabul qilishga rozi bo‘ldi.
U yerga o‘zim yolg‘iz uchib bordim. Vladimir Vladimirovich bilan bir-birimizga qarab, taxminan 35-40 daqiqa davomida aynan shu mavzuni juda jiddiy muhokama qildik.
