Tadbirkorlar bilan oçiq muloqot: biznes uçun nimalar özgaradi?
|07:50 / 19.08.202617 8369 min
18-avgust kuni Prezident Şavkat Mirziyoyevning tadbirkorlar bilan 6-oçiq muloqoti bölib ötdi. Unda qariyb 500 nafar tadbirkor bevosita, yana 25 mingga yaqin biznes vakili hududlardagi studiyalar orqali qatnaşdi. E’lon qilingan eng muhim yangiliklar - elektr va gaz uçun oldindan tölov miqdori tölov intizomini buzmagan korxonalar uçun 100 foizdan 15 foizgaça pasaytirilişi, tekşiruvlarga 3 yillik moratoriy e’lon qilinişi, moliyaviy jarimalar miqdorini örtaça ikki barobar kamaytirilişi va davlat xizmatlarida “sukut - rozilik” tamoyilining yölga qöyilişi kabilar böldi.
Oçiq muloqot davomida biznesni moliyalaştiriş, davlat aktivlarini xususiylaştiriş, eksport, sun’iy intellekt, soliq va nazorat tizimi, quriliş, turizm hamda kapital bozoriga oid qator yangi taşabbuslar e’lon qilindi.
Xöş, bu qarorlar amalda tadbirkorlar uçun nimani anglatadi? Eng muhim özgarişlar haqida ma’lumot beramiz.
Sun’iy intellekt biznesga kirib kelmoqda
Oçiq muloqotda sun’iy intellekt alohida yönaliş sifatida körsatildi.
Avval işga tuşirilgan “Virtual soliq maslahatçisi”dan taşqari, kelasi yildan quriliş, mehnat munosabatlari, taşqi savdo va davlat xizmatlari böyiça ham sun’iy intellekt yordamçilari joriy etilişi rejalaştirilmoqda.
Yana bir muhim taşabbus – “10 ming korxona uçun sun’iy intellekt hamkor” dasturi.
Dastur doirasida korxonalarda sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etiş xarajatlarining 50 foizi kompensatsiya qilinadi. Sun’iy intellekt modellari yaratişda davlat superkompyuteridan bepul foydalaniş imkoniyati beriladi. Tayyor AI yeçimlari esa oçiq platformaga joylaştiriladi.
Davlat aktivlarini sotib oliş osonlaşadi
Davlat mulkini xususiylaştiriş tartibida ham qator yengilliklar e’lon qilindi.
Davlat aktivlarini sotib olişda avans tölovi 30 foizdan 15 foizga tuşiriladi. Olti oy içida töliq tölov qilgan xaridorlarga 25 foiz çegirma beriladi.
Summaning yarmini tölagan tadbirkor qolgan qismini yetti yil davomida foizsiz bölib-bölib tölaş imkoniga ega böladi.
Şuningdek, uç oy davomida sotilmagan davlat aktivlarining boşlanğiç narxi bosqiçma-bosqiç pasaytiriladi, auksion muddatlari esa ikki barobarga qisqartiriladi.
Mavzuga oid
Quriliş boşlaşdagi byurokratiya qisqaradi
Bugungi kunda yer uçastkasini auksionda yutgan tadbirkor köpinça qurilişni boşlaşdan oldin oylar davomida ruxsat hujjatlarini yiğişga majbur bölmoqda. Yangi tartibga köra, hokimliklar yerlarni quriliş ruxsati, arxitektura-rejalaştiriş topşiriği va loyiha hujjatlari bilan birga “tayyor paket” sifatida savdoga çiqaradi. Natijada investor yer uçastkasini olişi bilan qurilişni boşlaşi mumkin böladi.
Bundan taşqari, infratuzilma yiğimi böyiça avans ham 20 foizdan 5 foizgaça kamaytiriladi.
Bank balansidagi mulklar sotuvga çiqariladi
Banklar balansida töplanib qolgan qariyb 9 trillion sömlik 2,5 mingta ob’yektni sotiş böyiça ham yangi tartib joriy etiladi.
Bu mulklar boşlanğiç tölovsiz, foizsiz bölib tölaş şarti bilan sotuvga çiqariladi.
Ularni xarid qilgan tadbirkorlar bir yil davomida yer va mol-mulk soliğidan ozod etiladi.
Mahalliy işlab çiqarişga yangi rağbat
Mahalliylaştiriş uçun ustuvor deb topilgan 50 turdagi mahsulot röyxati şakllantirilgan. Ularni işlab çiqariş uçun Navoiy, Jizzax, Namangan, Urgut va Hazoraspda “Bond sanoat zonalari” taşkil etiladi.
Mazkur hududlarga olib kiriladigan xomaşyo va butlovçi qismlar bojxona hamda soliq tölovlaridan ozod qilinadi.
Mahalliylaştiriş darajasi belgilangan mezondan oşsa, mahsulotni içki bozorda sotişda ham imtiyozlar qöllanadi.
“Davlat uşbu zonalarda tayyor işlab çiqariş binolari yaratiş uçun 50 million dollar ajratadi”,- dedi Prezident.
Elektr va gaz uçun oldindan tölov kamayadi
Köplab işlab çiqaruvçilar elektr va gaz uçun 100 foizlik oldindan tölov aylanma mablağlarni muzlatib qöyayotganini ta’kidlab kelayotgan edi.
Endi ASKUE va ASKUG tizimlariga ulangan hamda tölov intizomini buzmagan korxonalar uçun avans tölovi 15 foiz etib belgilanadi.
Bu korxonalarning aylanma mablağlari köproq işlab çiqariş ehtiyojlariga yönaltirilişiga xizmat qilişi mumkin.
IPOga çiqmoqçi bölgan biznes qöllab-quvvatlanadi
Oçiq muloqotda kapital bozoriga ham alohida e’tibor qaratildi.
Har yili daromadi bir trillion sömdan yuqori bölgan 50 ta korxona tanlab olinadi.
Ularni IPOga tayyorlaş, xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga ötiş va investitsiya banklari bilan işlaş xarajatlarining yarmi davlat tomonidan qoplanadi.
Hukumat hisob-kitobiga köra, bu mexanizm orqali xususiy sektorga yiliga kamida bir milliard dollar xorijiy kapital jalb etiş rejalaştirilmoqda.
Eksportçilar uçun yangi vositalar
Eksport qiluvçi korxonalar uçun ham qator yangi mexanizmlar joriy etiladi.
“Eksport navigator” tizimi xorijiy bozorlarni tahlil qiliş, logistika, sertifikatlaş va marketing masalalarida kompleks xizmat körsatadi.
Xorijiy brend mutaxassislarini jalb qiliş xarajatining yarmi, 500 ming dollargaça qoplanadi.
Marketpleyslarda mahsulot saqlaş va sotiş xarajatlarining bir qismi, xalqaro tenderlarda qatnaşiş uçun konsalting xarajatlarining esa 80 foizigaça kompensatsiya qilinadi.
Şuningdek, eksportdagi valyuta tuşumi böyiça ayrim çeklovlar yumşatiladi. Tovar uçun tölov hali kelmagan bölsa ham eksport faoliyatiga qöyiladigan çeklovlar bekor qilinadi. Savdo uylari va distribyutorlar orqali eksport qiluvçilar uçun valyuta tuşumini ta’minlaş muddati 180 kundan 365 kungaça uzaytiriladi.
Tekşiruvlarga uç yillik moratoriy
Eng köp muhokama qilingan qarorlardan biri nazorat organlari faoliyatiga taalluqli böldi. “Iqtisodiyotni “soya”dan çiqariş tekşiriş bilan emas, aksinça, tadbirkorga yöl körsatib, töğri işlaşga örgatiş orqali bölişi kerak”, - dedi davlat rahbari nutqi davomida.
Kiçik biznes sub’yektlarida inson hayoti, soğliği yoki boşqa tadbirkorlar manfaatiga bevosita xavf tuğdirmaydigan tekşiruvlarga uç yil muddatga moratoriy e’lon qilinadi.
Örta va yirik korxonalar ixtiyoriy profilaktik auditdan ötsa, uning xulosasi soliq organlari tomonidan tan olinadi.
Kamçilikni öz vaqtida bartaraf etgan tadbirkorga jarima qöllanmaydi, takroriy tekşiruv esa faqat Biznes-ombudsman ruxsati bilan amalga oşiriladi.
Jarimalar kamayadi, yangi tamoyillar joriy etiladi
Moliyaviy jarimalar miqdorini örtaça ikki barobar kamaytiriş rejalaştirilmoqda.
“Hozir 51 ta idora moliyaviy jarima qöllaş vakolatiga ega. Jarima mablağ yiğiş uçun emas, sohada tartib-intizom va profilaktika uçun xizmat qilişi kerak”, - dedi prezident.
Bundan taşqari, “Tadbirkorning haqlilik prezumpsiyasi” tamoyili joriy etiladi. Ya’ni sud tadbirkorning aybini isbotlamagunça unga nisbatan jarima yoki boşqa ta’sir çorasi qöllanmaydi.
Yana bir yangilik – “Birinçi xato uçun ogohlantiriş” tamoyili.
Agar tadbirkor birinçi marta qoidabuzarlikka yöl qöygan va buning oqibatida odamlar hayoti yoki mulkiga zarar yetmagan bölsa, unga kamçilikni bartaraf etiş uçun 10 kun vaqt beriladi.
Davlat xizmatlarida “sukut – rozilik” tamoyili
Tadbirkorlikka oid davlat xizmatlarining yarmi “sukut – rozilik” tamoyiliga ötkaziladi.
Bu şuni anglatadiki, davlat organi arizani belgilangan muddatda körib çiqmasa, murojaat avtomatik ravişda tadbirkor foydasiga hal etilgan hisoblanadi.
Şuningdek, 30 dan ortiq faoliyat turi böyiça litsenziya va ruxsatnomalar bekor qilinadi, yana 35 turdagi ruxsatnomalarni beriş muddati bir neça barobar qisqartiriladi. Şuningdek, Davlat xaridida qabul qilingan tovar böyiça zakalat puli avtomatik qaytadigan tizim joriy qilinadi.
Turizm biznesiga yangi imtiyozlar
Turizm sohasi uçun ham qöşimça rağbatlar e’lon qilindi.
Mehmonxona quriş va rekonstruksiya qiliş uçun 50 million dollarlik resurs ajratiladi. Kreditlar milliy valyutada 10 yil muddatga 16 foiz stavkada beriladi.
Uç, tört va beş yulduzli mehmonxonalar uçun subsidiya dasturi yana ikki yilga uzaytiriladi.
Mehmonxonalar uçun yer va mol-mulk soliği böyiça amaldagi imtiyozlar 2030-yilgaça saqlab qolinadi.
Turoperatorlarning xorijiy sayyohlarga körsatgan xizmatlari eksport sifatida e’tirof etilib, qöşilgan qiymat soliğidan ozod qilinadi.
Bu yilgi oçiq muloqotda e’lon qilingan taşabbuslarning katta qismi biznes yuritiş xarajatlarini kamaytiriş, moliyalaştirişni yengillaştiriş va ma’muriy tösiqlarni qisqartirişga qaratildi.
Biroq bu taşabbuslarning amaliy natijasi, avvalo, ular qanday normativ hujjatlar bilan mustahkamlanişi va joylarda qay darajada ijro etilişiga boğliq böladi.
