19-avgust kuni Isroil harbiylari G‘azo urushida qo‘shinlar tomonidan falastinliklarning o‘ldirilishi bilan bog‘liq ikkita shov-shuvli ish: 5 yoshli qizaloq Hind Rajab hamda o‘ndan ortiq tibbiyot xodimlarining o‘limi bo‘yicha jinoiy tergov boshlashini ma’lum qildi.
New York Times'ning yozishicha, ushbu ishlarni jinoiy tergovga o‘tkazish to‘g‘risidagi qaror – harbiy faktlarni o‘rganish missiyasi tomonidan uzoq vaqt davomida ko‘rib chiqilgach qabul qilindi.
Jinoiy tergovga tortilgan ishlardan biri 2024-yil yanvar oyida G‘azo shahrida avtomobil ichida o‘ldirilgan Hind Rajab va uning olti nafar oila a’zosining o‘limiga taalluqli.
Ikkinchi ish esa 2025-yilning mart oyida G‘azo janubida 14 nafar falastinlik shifokor va qutqaruvchilar otib tashlanishi bilan bog‘liq. Isroil harbiylari ularni o‘ldirganidan keyin u yerdan mashinada o‘tib ketayotgan BMT xodimining o‘limiga olib kelgan otishma uyushtirgandi.
«World Central Kitchen» harbiylarning hisobotini va ishni yopish haqidagi qarorini rad etdi. «Hujumlar uchun hech qachon hech qanday bahona yoki oqlash bo‘lmagan va ushbu hisobotda ham buni oqlaydigan hech narsa yo‘q», deyiladi guruhning ijtimoiy tarmoqlardagi bayonotida. «Qaror to‘liq haqiqatga mos kelmaydi va o‘ta haqoratlidir».
Shuningdek, Isroil harbiylari yana 2 holatdagi hujumlar bo‘yicha ish ochishni rad qildi:
- 2024-yil fevral oyida «Chegarasiz shifokorlar» tashkiloti joylashgan binoga qilingan halokatli hujum;
- 2023-yil noyabr oyida G‘azo shahrida karvon tarkibida ketayotgan tibbiyot tashkilotining ikki xodimi o‘ldirilgani bo‘yicha ishlar.
Nashrning yozishicha, Isroil harbiylarining urush davridagi xatti-harakatlarni o‘rganuvchi faktlarni izlash missiyasi 150 ga yaqin hodisani ko‘rib chiqishni yakunlagan. Tekshiruvchi organ o‘zini - harbiylarning doimiy buyruqbozlik zanjiridan tashqarida faoliyat yurituvchi mutaxassislardan iborat ekanini qo‘shimcha qilgan.
Hind Rajabning o‘ldirilishi
5 yoshli qizaloq Hind Rajabning o‘ldirilishi Isroilning G‘azodagi genotsid urushi davomida minglab bolalar o‘limi bilan bog‘liq eng shov-shuvli voqea bo‘lgandi.
Hind 2024-yil 29-yanvar kuni dastlabki otishmadan omon qolgan va halok bo‘lgan qarindoshlari bilan mashina ichida qamalib qolgandi. U falastinlik tibbiyot xodimlaridan mobil telefon orqali yordam yuborishlarini yolvorib so‘ragan. G‘azoda unga tez yordam mashinasi jo‘natilgan.
O‘shanda ular voqea joyiga yetib kelganidan ko‘p o‘tmay dispetcherlar qiz bilan ham, qutqaruvchilar bilan ham aloqani yo‘qotishdi. O‘n ikki kundan keyin hududdan qizning, uning qarindoshlari va ikki nafar tez yordam xodimining jasadlari topildi.
Harbiylar avvalroq qiz o‘ldirilgan joy yaqinida o‘z qo‘shinlari bo‘lganini inkor etgan. Chorshanba kuni Isroil harbiylari bir necha oy davom etgan tekshiruvdan so‘ng, qo‘shinlar avtomobil ularga yaqinlashib kelayotganida unga qarab o‘q uzgani tan oldi.
Harbiy jinoyatda ayblanayotgan isroilliklarga nisbatan huquqiy choralar ko‘rishga intilayotgan, Bryusseldagi «Hind Rajab» fondi Isroil harbiylarining jinoiy tergov ochish haqidagi qaroriga «ishonchi yo‘qligini» aytdi.
«Ushbu ma’lum qilingan tergovlar, hatto ular ro‘y bersa ham, adolat sari tashlangan chinakam qadam deb adashtirilmasligi kerak», deyiladi fond bayonotida. Shuningdek, ular Isroilning o‘z askarlari xatti-harakatlarini tekshirishi «tubdan xato» ekanini ta’kidlangan.
Qizning buvisi G‘azodagi ko‘chirilganlar qarorgohida Reuters'ga bergan intervyusida o‘zi va qizning oilasi «Isroil davlati sud tizimiga ishonmasligini» aytdi. «Adolat butun dunyodan keladi deb umid qilamiz. Biz xalqaro odil sudlov tizimiga to‘laligicha murojaat qilamiz», dedi qizga o‘z ismini bergan buvisi Hind Rajab.
«Kamdan-kam hollarda ayblov bilan yakunlanadigan tergov»
NYTning yozishicha, bunday harbiy politsiya tergovlari ko‘pincha sekin kechadi va kamdan-kam hollarda aybdorlarni jazolash bilan yakun topadi. Huquqni himoya qiluvchi guruhlar ilgari harbiylarning urushlardagi o‘z harakatlari yuzasidan o‘tkazgan ichki tergovlarini tanqid qilib, bu jarayonni ayblarni xaspo‘shlash deb baholagan edi.
«Yesh Din» huquq tashkiloti tadqiqotchisi Den Ouenning ta’kidlashicha, so‘nggi o‘n yil ichida tekshiruvlarning juda «kichik» qismigina ayblov xulosalariga olib kelgan. O‘sib borayotgan siyosiy bosim esa «Isroil huquq-tartibot organlarini hatto aniq dalillar mavjud bo‘lgan taqdirda ham, aybdorlarni javobgarlikka tortishdan yanada qaytarmoqda».
Isroil 2023-yil 7 oktyabrda Hamas boshchiligidagi hujumdan so‘ng ushbu genotsidga aylanib ketgan urushni boshlashdi. Isroil rasmiylarining ma’lum qilishicha, 7 oktyabrdagi hujumda taxminan 1200 kishi halok bo‘lgan, yana 250 ga yaqin kishi garovga olingandi.
G‘azoda 2025-yil oktyabr oyida Hamas va Isroil o‘rtasida AQSh vositachiligida o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi kuchga kirgandi. Ammo oradan qariyb bir yil o‘tib ham, Isroil o‘zi «aniq maqsadli qotilliklar» deb ataydigan amaliyotlarini davom ettirmoqda. Xususan, sulhdan keyin Isroil o‘qlaridan G‘azoda mingdan ortiq falastinlik halok bo‘ldi.
