Isroil 5 yoshli falastinlik qizaloq Hind Rajab va uning oila aʼzolari ketayotgan avtomobilga oʻz harbiylari oʻq uzganini tan oldi. Shuningdek, harbiy politsiya 14 nafar falastinlik shifokor va qutqaruvchilar otib tashlanishi bilan bogʻliq ishni ham oʻrganmoqda. Ammo, huquq himoyachilari bunday tekshiruvlar kamdan-kam hollarda ayblov hukmi bilan yakunlanishini aytmoqda.
19-avgust kuni Isroil harbiylari Gʻazo urushida qoʻshinlar tomonidan falastinliklarning oʻldirilishi bilan bogʻliq ikkita shov-shuvli ish: 5 yoshli qizaloq Hind Rajab hamda oʻndan ortiq tibbiyot xodimlarining oʻlimi boʻyicha jinoiy tergov boshlashini maʼlum qildi.
New York Times'ning yozishicha, ushbu ishlarni jinoiy tergovga oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror – harbiy faktlarni oʻrganish missiyasi tomonidan uzoq vaqt davomida koʻrib chiqilgach qabul qilindi.
Jinoiy tergovga tortilgan ishlardan biri 2024-yil yanvar oyida Gʻazo shahrida avtomobil ichida oʻldirilgan Hind Rajab va uning olti nafar oila aʼzosining oʻlimiga taalluqli.
Ikkinchi ish esa 2025-yilning mart oyida Gʻazo janubida 14 nafar falastinlik shifokor va qutqaruvchilar otib tashlanishi bilan bogʻliq. Isroil harbiylari ularni oʻldirganidan keyin u yerdan mashinada oʻtib ketayotgan BMT xodimining oʻlimiga olib kelgan otishma uyushtirgandi.
«World Central Kitchen» harbiylarning hisobotini va ishni yopish haqidagi qarorini rad etdi. «Hujumlar uchun hech qachon hech qanday bahona yoki oqlash boʻlmagan va ushbu hisobotda ham buni oqlaydigan hech narsa yoʻq», deyiladi guruhning ijtimoiy tarmoqlardagi bayonotida. «Qaror toʻliq haqiqatga mos kelmaydi va oʻta haqoratlidir».
Shuningdek, Isroil harbiylari yana 2 holatdagi hujumlar boʻyicha ish ochishni rad qildi:
- 2024-yil fevral oyida «Chegarasiz shifokorlar» tashkiloti joylashgan binoga qilingan halokatli hujum;
- 2023-yil noyabr oyida Gʻazo shahrida karvon tarkibida ketayotgan tibbiyot tashkilotining ikki xodimi oʻldirilgani boʻyicha ishlar.
Nashrning yozishicha, Isroil harbiylarining urush davridagi xatti-harakatlarni oʻrganuvchi faktlarni izlash missiyasi 150 ga yaqin hodisani koʻrib chiqishni yakunlagan. Tekshiruvchi organ oʻzini - harbiylarning doimiy buyruqbozlik zanjiridan tashqarida faoliyat yurituvchi mutaxassislardan iborat ekanini qoʻshimcha qilgan.
Hind Rajabning oʻldirilishi
5 yoshli qizaloq Hind Rajabning oʻldirilishi Isroilning Gʻazodagi genotsid urushi davomida minglab bolalar oʻlimi bilan bogʻliq eng shov-shuvli voqea boʻlgandi.
Hind 2024-yil 29-yanvar kuni dastlabki otishmadan omon qolgan va halok boʻlgan qarindoshlari bilan mashina ichida qamalib qolgandi. U falastinlik tibbiyot xodimlaridan mobil telefon orqali yordam yuborishlarini yolvorib soʻragan. Gʻazoda unga tez yordam mashinasi joʻnatilgan.
Oʻshanda ular voqea joyiga yetib kelganidan koʻp oʻtmay dispetcherlar qiz bilan ham, qutqaruvchilar bilan ham aloqani yoʻqotishdi. Oʻn ikki kundan keyin hududdan qizning, uning qarindoshlari va ikki nafar tez yordam xodimining jasadlari topildi.
Harbiylar avvalroq qiz oʻldirilgan joy yaqinida oʻz qoʻshinlari boʻlganini inkor etgan. Chorshanba kuni Isroil harbiylari bir necha oy davom etgan tekshiruvdan soʻng, qoʻshinlar avtomobil ularga yaqinlashib kelayotganida unga qarab oʻq uzgani tan oldi.
Harbiy jinoyatda ayblanayotgan isroilliklarga nisbatan huquqiy choralar koʻrishga intilayotgan, Bryusseldagi «Hind Rajab» fondi Isroil harbiylarining jinoiy tergov ochish haqidagi qaroriga «ishonchi yoʻqligini» aytdi.
«Ushbu maʼlum qilingan tergovlar, hatto ular roʻy bersa ham, adolat sari tashlangan chinakam qadam deb adashtirilmasligi kerak», deyiladi fond bayonotida. Shuningdek, ular Isroilning oʻz askarlari xatti-harakatlarini tekshirishi «tubdan xato» ekanini taʼkidlangan.
Qizning buvisi Gʻazodagi koʻchirilganlar qarorgohida Reuters'ga bergan intervyusida oʻzi va qizning oilasi «Isroil davlati sud tizimiga ishonmasligini» aytdi. «Adolat butun dunyodan keladi deb umid qilamiz. Biz xalqaro odil sudlov tizimiga toʻlaligicha murojaat qilamiz», dedi qizga oʻz ismini bergan buvisi Hind Rajab.
«Kamdan-kam hollarda ayblov bilan yakunlanadigan tergov»
NYTning yozishicha, bunday harbiy politsiya tergovlari koʻpincha sekin kechadi va kamdan-kam hollarda aybdorlarni jazolash bilan yakun topadi. Huquqni himoya qiluvchi guruhlar ilgari harbiylarning urushlardagi oʻz harakatlari yuzasidan oʻtkazgan ichki tergovlarini tanqid qilib, bu jarayonni ayblarni xaspoʻshlash deb baholagan edi.
«Yesh Din» huquq tashkiloti tadqiqotchisi Den Ouenning taʼkidlashicha, soʻnggi oʻn yil ichida tekshiruvlarning juda «kichik» qismigina ayblov xulosalariga olib kelgan. Oʻsib borayotgan siyosiy bosim esa «Isroil huquq-tartibot organlarini hatto aniq dalillar mavjud boʻlgan taqdirda ham, aybdorlarni javobgarlikka tortishdan yanada qaytarmoqda».
Isroil 2023-yil 7-oktabrda Hamas boshchiligidagi hujumdan soʻng ushbu genotsidga aylanib ketgan urushni boshlashdi. Isroil rasmiylarining maʼlum qilishicha, 7-oktabrdagi hujumda taxminan 1200 kishi halok boʻlgan, yana 250 ga yaqin kishi garovga olingandi.
Gʻazoda 2025-yil oktabr oyida Hamas va Isroil oʻrtasida AQSH vositachiligida oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi kuchga kirgandi. Ammo oradan qariyb bir yil oʻtib ham, Isroil oʻzi «aniq maqsadli qotilliklar» deb ataydigan amaliyotlarini davom ettirmoqda. Xususan, sulhdan keyin Isroil oʻqlaridan Gʻazoda mingdan ortiq falastinlik halok boʻldi.
