Visual Capitalist taqdim etgan vizualizatsiyada 1950-yildan 2100-yilgacha bo‘lgan davrda dunyoning aholisi eng ko‘p 15 shahridagi o‘zgarishlar ko‘rsatilgan. Reyting Yevropa komissiyasining Qo‘shma tadqiqotlar markazi (JRC) aholi soniga oid baholari asosida tuzilgan bo‘lib, ma’lumotlar Our World in Data orqali taqdim etilgan.
1950-yilda reytingga Tokio boshchilik qilgan. O‘sha paytda shahar aholisi 12,6 mln kishini tashkil etgan. Ikkinchi o‘rinda 9,3 mln aholi bilan Nyu-York turgan.
O‘sha davrda dunyoning eng yirik shaharlari orasida G‘arb megapolislarining ulushi ancha yuqori edi. 1950-yilda top-15 shaharning yarmidan ko‘pi Yevropa yoki Amerikada joylashgan. Jumladan, Londonda 7,9 mln, Moskvada 5,5 mln va Parijda 5,4 mln kishi yashagan.
Keyingi o‘n yilliklarda vaziyat keskin o‘zgara boshlagan. 1975-yilga kelib London birinchi o‘ntalikdan chiqib ketgan, Parij va Los-Anjeles ham reytingda pastlagan.
XX asrning ikkinchi yarmida Lotin Amerikasi megapolislari, ayniqsa San-Paulu va Mexiko jadal o‘sgan. 2000-yilga kelib bu ikki shahar aholi soni bo‘yicha Nyu-Yorkni ortda qoldirib, G‘arbiy yarimsharning eng yirik shaharlariga aylangan.
Shu davrga kelib jahon reytingi yuqori pog‘onalarini asosan Osiyo megapolislari egallay boshlagan. 2000-yilda Tokio 30,3 mln aholi bilan yetakchilikni saqlab qolgan. Guanchjou 19 mln aholi bilan uchinchi, Nyu-Dehli esa 18 mln kishi bilan oltinchi o‘rinni egallagan.
2100-yilda Dakka yetakchi bo‘lishi mumkin
Prognozlarga ko‘ra, asr oxiriga kelib reyting yana keskin o‘zgaradi. Dakka aholisi qariyb 55 mln kishiga yetib, dunyoning eng yirik shahriga aylanishi kutilmoqda.
Ikkinchi o‘rinni 49,7 mln aholi bilan Jakarta, uchinchi o‘rinni esa 43,7 mln kishi bilan Karachi egallashi prognoz qilingan.
1950 va 2000-yillarda dunyoning eng yirik shahri bo‘lgan Tokio esa 2100-yilga kelib 24,1 mln aholi bilan to‘qqizinchi o‘ringa tushishi mumkin. Prognozga ko‘ra, shahar aholisi hatto 1975-yildagi darajadan ham kamayadi. Buning asosiy sababi sifatida tug‘ilish darajasining pasayishi va uzoq muddatli demografik qisqarish ko‘rsatilgan.
Ayni paytda Afrika megapolislarining jahon reytingidagi o‘rni ham sezilarli darajada mustahkamlanishi kutilmoqda.
Xususan, Qohira aholisi 36,7 mln kishiga yetib, Osiyodan tashqaridagi eng yirik shahar maqomini saqlab qolishi prognoz qilingan. Luanda aholisi 30,7 mln, Dor-us-Salomniki 20,1 mln, Lagosniki esa 17,9 mln kishiga yetishi mumkin.
Shunday qilib, 150-yillik davrda dunyo megapolislari geografiyasi sezilarli o‘zgarmoqda: 1950-yillarda reytingda Yevropa va Amerika shaharlari katta o‘rin tutgan bo‘lsa, XXI asr oxiriga borib eng yirik shaharlar orasida Osiyo va Afrika megapolislarining salmog‘i yanada ortishi prognoz qilinmoqda.
