Oʻzbekistonda toʻliq ish staji bilan pensiyaga chiqayotganlar ulushi keskin kamaygan. Xususan, 2010-yilda yangi pensionerlarning atigi 6 foizi yetarli ish stajiga ega boʻlmagan boʻlsa, 2025-yilga kelib bu koʻrsatkich 61 foizga yetgan. Bu haqda Pensiya jamgʻarmasi matbuot xizmati xabar berdi.
Qonunchilikka koʻra, yoshga doir toʻliq pensiya olish uchun erkak 60 yoshga toʻlgan va kamida 25 yil, ayol esa 55 yoshga toʻlgan va kamida 20 yil ish stajiga ega boʻlishi kerak. Shuningdek, kamida 7 yil ish staji mavjud boʻlsa, bor stajga mutanosib miqdorda toʻliqsiz yoshga doir pensiya beriladi. Agar 7 yillik staj ham boʻlmasa, fuqaroga yoshga doir nafaqa ajratiladi (erkaklarga 65 yoshda, ayollarga 60 yoshda).
Qayd etilishicha, bugungi kunda har 3 nafar yangi pensionerning 2 nafari toʻliq ish stajisiz pensiyaga chiqyapti. Umumiy pensionerlar tarkibida bunday fuqarolar ulushi 2010-yildagi 3 foizdan 2025-yilda 39 foizga koʻtarilgan.
Ish staji toʻliq boʻlmagan holda pensiyaga chiqayotganlar ulushining ortishi pensiya toʻlovlarining ham nisbatan past boʻlishiga sabab boʻlyapti. Bugungi kunda pensionerlarning 47 foizi 820 ming soʻmdan 1 million soʻmgacha miqdorda pensiya oladi.
Pensiya jamgʻarmasi mazkur holatga sabab boʻlayotgan omillar sifatida quyidagilarni sanab oʻtgan:
norasmiy ishlash;
ish haqini «konvertda» olish;
ijtimoiy soliq toʻlanmaslik;
mehnat faoliyatini tasdiqlovchi hujjatlarning arxivga topshirilmasligi;
ayrim davrlarda fuqarolarning rasmiy ish bilan qamrab olinmagani.
