Rekord yonğinlar, toşqinlar, qurğoqçilik, jazirama va böronlarni örganuvçi Deniyel Sueyn Inside Climate News naşriga intervyusida hozirgi El-Nino haqidagi xavotirlarini bayon qilgan.
Materialda tilga olingan tadqiqotga köra, bu galgi El-Nino ehtimol ming yil içidagi eng kuçlisi bölişi mumkin. Biroq taqdim etilgan matnda uşbu tadqiqotning nomi va bunday xulosaga keliş usuli oçiqlanmagan.
El-Nino qanday işlaydi?
Tropik okeanlar katta miqdorda quyoş issiqligini yutadi. Oqimlar esa uning bir qismini suvning çuqur qatlamlariga olib tuşadi.
Sueyn bu jarayonni quvvat töplaydigan batareyaga öxşatgan. Uning tuşuntirişiça, okeanda yiğilgan issiqlikning bir qismi El-Nino davrida atmosferaga çiqib, dunyo böylab tarqaladi. Bunday hodisa taxminan har ikki–yetti yilda takrorlanadi.
Olimning taʼkidlaşiça, muammo faqat bitta El-Nino bilan çeklanmaydi: Tinç okeanida tobora köproq issiqlik töplanmoqda. Şu sababli navbatdagi hodisa global haroratning yana kötarilişiga turtki berişi mumkin.
Nega avvalgi körsatkiçning özi yetarli emas?
Sueynning tuşuntirişiça, olimlar ilgari Tinç okeanining tropik qismidagi muayyan hududda suv harorati örtaça körsatkiçdan qança yuqoriligini ölçagan. Ammo okeanlarning umumiy isişi tufayli taqqoslaş uçun olinadigan örtaça harorat ham özgarmoqda.
Şuni hisobga oliş uçun AQŞ Milliy okean va atmosfera tadqiqotlari boşqarmasi - NOAA nisbiy okeanik Nino indeksi - RONI körsatkiçidan foydalanmoqda.
U tropik Tinç okeanining şarqiy qismi boşqa tropik okean hududlariga nisbatan qançalik köproq isiganini baholaşga yordam beradi. Haroratlar örtasidagi farq atmosferadagi kuçli havo oqimlari va böronlar yönalişining özgarişini tuşuniş uçun muhim.
Bu, masalan, Kaliforniyada qişda qança yoğingarçilik bölişi yoki Indoneziyada qurğoqçilik kuzatilişi ehtimolini baholaşda qöl keladi.
Materialda keltirilişiça, 24-avgust holatiga RONI körsatkiçi 1997–1998-yillardagi darajaga tenglaşgan va avgust oxiri uçun kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori qiymatga çiqqan.
Sueynning aytişiça, anʼanaviy okeanik Nino indeksi - ONI böyiça vaziyat yanada keskin körinadi: harorat körsatkiçlari avvalgi rekordlardan ança yuqori.
