Rekord yongʻinlar, toshqinlar, qurgʻoqchilik, jazirama va boʻronlarni oʻrganuvchi Deniyel Sueyn Inside Climate News nashriga intervyusida hozirgi El-Nino haqidagi xavotirlarini bayon qilgan.
Materialda tilga olingan tadqiqotga koʻra, bu galgi El-Nino ehtimol ming yil ichidagi eng kuchlisi boʻlishi mumkin. Biroq taqdim etilgan matnda ushbu tadqiqotning nomi va bunday xulosaga kelish usuli ochiqlanmagan.
El-Nino qanday ishlaydi?
Tropik okeanlar katta miqdorda quyosh issiqligini yutadi. Oqimlar esa uning bir qismini suvning chuqur qatlamlariga olib tushadi.
Sueyn bu jarayonni quvvat toʻplaydigan batareyaga oʻxshatgan. Uning tushuntirishicha, okeanda yigʻilgan issiqlikning bir qismi El-Nino davrida atmosferaga chiqib, dunyo boʻylab tarqaladi. Bunday hodisa taxminan har ikki–yetti yilda takrorlanadi.
Olimning taʼkidlashicha, muammo faqat bitta El-Nino bilan cheklanmaydi: Tinch okeanida tobora koʻproq issiqlik toʻplanmoqda. Shu sababli navbatdagi hodisa global haroratning yana koʻtarilishiga turtki berishi mumkin.
Nega avvalgi koʻrsatkichning oʻzi yetarli emas?
Sueynning tushuntirishicha, olimlar ilgari Tinch okeanining tropik qismidagi muayyan hududda suv harorati oʻrtacha koʻrsatkichdan qancha yuqoriligini oʻlchagan. Ammo okeanlarning umumiy isishi tufayli taqqoslash uchun olinadigan oʻrtacha harorat ham oʻzgarmoqda.
Shuni hisobga olish uchun AQSH Milliy okean va atmosfera tadqiqotlari boshqarmasi - NOAA nisbiy okeanik Nino indeksi - RONI koʻrsatkichidan foydalanmoqda.
U tropik Tinch okeanining sharqiy qismi boshqa tropik okean hududlariga nisbatan qanchalik koʻproq isiganini baholashga yordam beradi. Haroratlar oʻrtasidagi farq atmosferadagi kuchli havo oqimlari va boʻronlar yoʻnalishining oʻzgarishini tushunish uchun muhim.
Bu, masalan, Kaliforniyada qishda qancha yogʻingarchilik boʻlishi yoki Indoneziyada qurgʻoqchilik kuzatilishi ehtimolini baholashda qoʻl keladi.
Materialda keltirilishicha, 24-avgust holatiga RONI koʻrsatkichi 1997–1998-yillardagi darajaga tenglashgan va avgust oxiri uchun kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori qiymatga chiqqan.
