Visual Capitalist Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqotlari instituti - SIPRI'ning qurol-yarogʻ yetkazib berish boʻyicha maʼlumotlari asosida harbiy dron eksportchilari reytingini tuzdi. Unda 2022–2025-yillarda bunday apparatlarni xorijga yetkazib bergan 14 davlat qamrab olingan.
Reytingda AQSH va Eron katta farq bilan oldinda. Ularning har biri uchinchi oʻrindagi Germaniyaga nisbatan olti barobardan koʻproq dron eksport qilgan. Germaniyaning koʻrsatkichi 1 000 ta, toʻrtinchi oʻrindagi Polshaniki esa 690 tani tashkil etgan.
Hisobga olingan umumiy yetkazib berishlarning 97 foizi bir marta qoʻllanadigan hujumkor dronlar va nishonga urilib portlaydigan barrajlovchi oʻq-dorilar hissasiga toʻgʻri kelgan. Shu bois ayrim qurolli mojarolar doirasidagi taʼminot minglab apparatlarni tashkil etishi mumkin.
Reytingning quyi qismidagi koʻrsatkichlar ancha kam. Soʻnggi yetti davlat - Chexiyadan Shvetsiyagacha - jami 89 ta apparat eksport qilgan.
Turkiya esa xaridorlar soni boʻyicha ajralib turadi. Mamlakat toʻrt yil davomida 28 davlatga harbiy dron yetkazib bergan. Bu reyting qamrab olgan davrda shunday apparatlarni import qilgan 54 davlatning yarmidan koʻpidir.
Taqqoslash uchun, AQSH va Xitoyning har biri 10 tadan davlatga dron yetkazib bergan. Demak, Turkiyaning xaridorlari soni ularning har birinikidan qariyb uch barobar koʻp.
Turkiya dronlarini olgan davlatlarning 12 tasi Afrikada joylashgan. Boshqa xaridorlar qatorida NATO aʼzolari - Polsha va Ruminiya, shuningdek, Pokiston, Kuvayt va Ukraina bor.
Reytingni talqin qilishda uning qamrovini hisobga olish zarur. SIPRI aviatsiya toifasida yuklangan holatdagi vazni kamida 150 kilogramm boʻlgan dronlarni hisobga oladi. Bir marta qoʻllanadigan hujumkor dronlar va barrajlovchi oʻq-dorilar esa institut bazasida raketalar toifasiga kiritiladi.
Statistika faqat sotilgan apparatlardan iborat emas: harbiy yordam sifatida berilgan hamda xaridor mamlakatda litsenziya asosida ishlab chiqarilgan dronlar ham hisobga olingan. Kichik FPV-dronlar va tijoriy apparatlar esa asosan qamrab olinmagan.
Shuning uchun mazkur reyting mamlakatlarning barcha turdagi dronlar eksportini yoki eksportdan olgan daromadini emas, belgilangan toifalardagi apparatlar sonini aks ettiradi.
