Avtomobillar bilan tölib-toşgan Yer kurrasi – tarixdagi eng yirik tirbandliklar qayerda sodir bölgan?
|18:03 / 24.10.202333 7909 min
2023 yil 23 oktyabr kuni Toşkent şahridagi köplab asosiy köçalarda ulkan tirbandliklar kuzatildi. Ma’lum bölişiça, tirbandlikka poytaxt köçalaridagi quriliş-ta’mirlaş işlari sabab bölgan. Uşbu materialda dunyoda sodir bölgan eng yirik köça tirbandliklari haqida söz yuritamiz.
Foto: pixabay.comFoto: pixabay.com
Avtomobil sanoati keskin rivojlana boşlagandan buyon yirik şaharlarda tinimsiz ravişda tirbandliklar sodir bölmoqda. Oqibatda, köplab insonlarning qimmatli vaqti köçada ötib ketmoqda. Şu jumladan, Toşkentda ham.
2023 yil 23 oktyabr kuni poytaxtda 10 balli tirbandliklar sodir böldi. Oqibatda şaharning asosiy köçalarida maşinalar harakati töxtab qoldi va bu avtobuslar harakatiga ham ta’sir körsatdi.
Toşkentdagi tirbandlik
24 oktyabr kuni ertalab şaharning yigirmaga yaqin asosiy köçasida tirbandlik qayta sodir bölgan. Transport vazirligiga köra 70 dan ortiq avtobus yönalişlarida kunning tiğiz paytida qatnov vaqti va oraliq intervalga rioya etişning imkoni bölmagan.
Yöllarda tirbandliklarning kelib çiqişiga bir neçta omillar sabab böladi. Jumladan, maşinalar sonining öta köpligi, köçalarda quriliş-ta’mirlaş işlarining ötkazilişi, haydovçilarning tartibsiz harakatlanişi, yöl-transport hodisalarining sodir bölişi yoki noqulay ob-havo şaroiti maşinalar harakatini çeklab qöyişi mumkin.
Samarqandning markaziy köçalaridan biridagi tirbandlik
Ma’lumotlarga köra tirbandlikdan eng köp Hindiston aholisi aziyat çekadi. Çunki bu davlatda turli transport vositalari juda tartibsiz harakatlanadi va ularni hatto politsiya ham yetarliça nazorat qila olmaydi.
Ayrim davlatlar esa tirbandliklarning oldini oliş uçun ma’lum çeklovlar kiritişgan. Masalan, Singapurda şaxsiy maşinaga ega böliş huquqi sotiladi.
Singapurdagi markaziy köçalardan biri. Jamoat transporti va piyodalar uçun keng joy ajratilgan. \ Foto: singapore-airlines.vn
Hozir bu davlatda şaxsiy maşinaga ega böliş uçun ruxsatnoma oliş 70 mingdan 106 ming dollargaça bölyapti. Odamlar şaxsiy maşina uçun juda katta pul sarflaşdan köra, juda yaxşi rivojlangan jamoat transportida yurişni afzal bilişadi.
Indoneziyada esa 1992 yilda qabul qilingan qonunga köra, yirik şaharlarda haydovçilar özi bilan yana ikki kişini olib yurişga majbur. Agar köçada harakatlanayotgan maşinada yolğiz haydovçining özi bölsa uni jarimaga tortişadi.
Mavzuga oid
Los-Anjyelesda esa haydovçi maşinaga kamida ikki kişini olib ketayotgan bölsa unga alohida bölakdan yurib, tirbandlikni çetlab ötiş imkoniyati taqdim etiladi.
Germaniyadagi tirbandlik \ Foto: alamy.com
Tirbandliklardan qoçiş uçun ayrim mamlakatlarda, yirik şaharlarda maşinalarning raqami böyiça çeklovlar joriy qilingan. Ya’ni bir kun oxiri toq, ikkinçi kun oxiri juft son bilan tugagan maşinalar harakatlanişiga ruxsat beriladi.
Quyida tarixda yuz bergan eng yirik tirbandliklar haqidagi ma’lumotlarni keltirib ötamiz.
2010 yil 14 avgust kuni Pekindan Tibetga olib boruvçi magistral yölda 260 kilometrga çözilgan ulkan tirbandlik kuzatiladi. Oqibatda millionlab odamlar ikki hafta yölda qolib ketişadi.
Tirbandlikka yöldagi ta’mirlaş işlari sabab böladi. Köplab maşinalar butunlay töxtab qoladi va ularning sutkalik harakatlanişi bor-yöği 1 kilometrni taşkil etadi.
Öşanda tirbandlikda turgan maşinalarni tunab keta boşlaşadi. Şunda ularni qöriqlaş uçun 400 nafardan oşiq politsiya xodimi tirbandlik sodir bölgan hududga yuboriladi.
Moskva — Sankt-Peterburg yölidagi tirbandlik \ Foto: rostov.kp.ru
2. Moskva – Sankt-Peterburg M-10 trassasi, Rossiya – 200 kilometr
2012 yil 30 noyabr kuni Moskva-Sankt-Peterburg M-10 trassasini qor hamda muz qoplaydi va köplab yöl-transport hodisasi sodir böladi.
Şundan söng Tver viloyati ma’muriyatini trassaning viloyatdan ötgan qismini yopişga qaror qiladi. Oqibatda maşinalar töxtab qolib, 200 kilometrlik tirbandlik yuzaga keladi.
Yöllarni tozalaş uçun köplab maxsus maşinalar jalb qilinadi. Biroq ular yöllarni tozalab ulgurişmaydi. Tirbandlik uç kun davom etadi.
Şundan söng Rossiya FVV yöllar çetida issiq çodirlar örnatadi va sovuqda qolib ketgan haydovçilar va yölovçilarga issiq ovqat hamda içimlik tarqatdi. Oğir vaziyatga tuşganlarning bir qismi evakuatsiya qilinadi.
San-Pauludagi tirbandlik \ Foto: subscribe.ru
3. San-Paulu, Braziliya – 193 kilometr
San-Pualu janubiy yarimşardagi eng yirik şahar hisoblanadi va bu yerda 20 million odam yaşaydi. Şunga yaraşa şaharda millionlab maşina bor va tirbandliklar odatiy hisoblanadi.
Bu şahardagi eng yirik tirbandlik 2009 yil 8 may kuni kuzatiladi. Öşanda San-Paulu köçalarida bir neçta yöl-transport hodisalari sodir böladi. Oqibatda yöllar yopilib qoladi va şahar böylab 193 kilometrli ulkan tirbandlik yuz beradi (boşqa ma’lumotlarda tirbandlik 300 kilometrdan oşgani aytiladi).
Bu şahardagi yana bir tirbandlik 2013 yil noyabr oyida kuzatiladi. Öşanda San-Paulu aholisi Respublika e’lon qilingan kunni nişonlaş uçun şahar çekkasiga qarab otlanişadi. Oqibatda ulkan tirbandlik sodir böladi va köçaga çiqqanlar kun böyi harakatlana olmasdan qolib ketişadi.
Umuman olganda San-Paulu dunyodagi tirbandlik köp kuzatiladigan şaharlardan biri hisoblanadi. Ma’lumotlarga köra, şahardagi har beşta köçadan bittasida uzundan uzun tirbandliklar kuzatiladi.
4. Lion-Parij avtomagistrali, Fransiya – 175 kilometr.
1980 yil 16 fevral şanba kuni Alp toğlarida va mamlakat janubida öz ta’tilini ötkazgan millionlab fransuzlar uyga şoşilişadi. Şu kuni havo bulutli va tuman bölib, köriş darajasi juda past böladi.
Oqibatda köp sonli maşinalar 170 kilometrga çözilgan ulkan tirbandlikda qolib ketadi. Uşbu tirbandlik Ginnesning rekordlar kitobiga tarixda yuz bergan eng uzun tirbandlik sifatida qayd etilgan.
Xyustondagi tirbandlik
5. Xyuston, AQŞ – 161 kilometr
2005 yil AQŞning janubida joylaşgan Texas ştati tomon «Rita» töfoni yaqinlaşa boşlaydi. Aholiga evakuatsiya e’lon qilinadi.
Şundan söng köpçilik özining şaxsiy avtomobili bilan xavfsiz hududlarga qarab harakatlana boşlaydi. Oqibatda 160 kilometrga çözilgan ulkan tirbandlik hosil böladi.
Odamlar ikki sutka tirbandlikda qolib ketadi. Bir tomondan dahşatli töfon yaqinlaşayotgani uçun hukumat tirbandlikda qolib ketgan odamlarni zudlik bilan qutqariş operatsiyasini boşlaydi.
Operatsiyaga qutqaruvçilar, öt öçiruvçilar, harbiylar, milliy gvardiya xodimlari va köngillilardan iborat juda katta kuç taşlanadi. Natijada odamlar talafotsiz olib çiqiladi.
Tokiodagi odatiy tirbandlik
5. Tokio, Yaponiya – 135 kilometr
1990 yil 12 avgust kuni Tokio şahri çetidagi yöllarda 135 kilometrga çözilgan ulkan tirbandliklar kuzatiladi.
Öşanda tirbandlikka Yaponiyaga «Vaynon» töfoni yopirilgani, yana köplab yaponlar ta’tildan qaytayotgani sabab böladi.
Örta asrlardan qolib kelayotgan juda tor yöllar ulkan maşinalar oqimini siğdira olmaydi va uzun tirbandliklar sodir böladi.
Germaniyadagi tirbandlik \ Foto: pixabay.com
7. Şarqiy va Ğarbiy Germaniya çegarasi – 95 kilometr
Ikkinçi jahon uruşidan söng ikkiga bölingan Germaniya 1989 yilda qayta birlaşadi. Şundan söng har ikki tomonda yaşovçilar sayohat va boşqa maqsadlar uçun harakatlana boşlaydi.
1990 yil 12 aprel kuni Şarqiy va Ğarbiy Germaniya çegarasida har ikki tomondan 18 million dona avtomobil yiğilib qoladi va 95 kilometr uzunlikda tirbandlik hosil böladi.
Aynan şu tiqilinç avtomobillar soni böyiça dunyodagi eng yirik tirbandlik hisoblanadi.
AQŞdagi tirbandlik \ Foto: alamy.com
8. Pensilvaniya ştati, AQŞ – 80 kilometr
2007 yil 15 fevral kuni qalin qor yoğgani tufayli Pensilvaniya ştati böylab ötadigan I-78 magistrali yopilib qoladi.
Bundan bexabar holda yölga çiqqan köplab maşinalar harakatlana olmay töxtab qoladi. Oqibatda Xyuston 80 kilometr uzunlikda ulkan tirbandlik sodir böladi.
Tirbandlik bir sutka davom etadi, haydovçilar va yölovçilar ana şu muddatda sovuqda yöl oçilişini kutişga majbur bölişadi.
Moskvadagi tirbandlik \ Foto: themoscowtimes.com
9. Moskva, Rossiya – 60 kilometr
2015 yil dekabr oyida Moskva aylanma avtomobil yölida Rossiya tarixidagi yana bir ulkan tirbandlik kuzatiladi. Kuçli qor tufayli köplab maşinalar tiqilinçda qolib ketadi.
Tirbandlik yetti soat davom etadi va maşinalar soatiga bor-yöği 2-3 kilometr tezlikda harakatlana oladi xolos.
Nyu-Yorkdagi tirbandlik \ Foto: alamy.com
10. Nyu-York ştati, AQŞ – 32 kilometr
1969 yilda Nyu-York ştatida joylaşgan Betel şaharçasida rok-musiqa festivali ötkazilişi belgilangandi. Uşbu festivalni tomoşa qiliş uçun köplab odamlar keladi va şaharça hududidan ötgan magistral yölni tösib qöyişadi.
Oqibatda, uşbu magistralda ulkan tirbandlik kuzatiladi va unda köplab maşinalar bilan birga 500 ming odam qolib ketadi.
Öşanda musiqaçilar ham şaharçaga yetib bora olmaydi. Ularni manziliga yetkaziş uçun vertolyot çaqiriladi. Tirbandlikda qolib ketgan haydovçilar va yölovçilar yöllar oçilişini uç sutka kutişga majbur böladi.