Özbekistonda mustaqil adliya tizimi taşkil topganiga 30 yil töldi. Şu yillar davomida Adliya vazirligiga ön kişi rahbarlik qildi. Biz yubiley sana munosabati bilan tizim rahbarlarining kasbiy faoliyatiga nazar taşladik.
Foto: Kun.uzFoto: Kun.uz
Özbekiston prezidentining 1992 yil 8 yanvardagi “Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligining faoliyatini takomillaştiriş töğrisida”gi PF-314-sonli tarixiy farmoni bilan mustaqil Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga asos solingan.
Töğri, mustaqillikdan oldin ham Adliya vazirligi bölgan. Lekin 1992 yilda qayta taşkil etilgani tufayli vazirlik öz “tuğilgan kun”ini 1992 yil 8 yanvar deb biladi.
Foto: Adliya vazirligiFoto: Adliya vazirligi
Roppa-rosa 30 yoşga tölgan Adliya vazirligi uşbu davr mobaynida Özbekiston qonunçiligining drayveri vazifasini ötadi, deb bemalol aytişimiz mumkin. Çunki ayni şu dargohda minglab qonun, qaror va farmonlarning “zuvalasi qorilgan”. Zero, vazirlikning eng asosiy vazifasi yagona davlat huquqiy siyosatini yuritiş va norma ijodkorligi faoliyatini muvofiqlaştiriş hisoblanadi.
30 yillik tarixida vazirlikni jami 10 nafar vazir boşqarişga ulgurdi.
Quyida uşbu vazirlarni birma-bir körib ötamiz.
Muhammad-Bobur Malikov
Muhammad-Bobur Malikov / Foto: YouTube
1991–1993 yillarda adliya vaziri bölgan Muhammad-Bobur Malikov 1948 yil 2 sentyabrda Toşkent şahrida tuğilgan. Ona (Xayriniso aya) tomondan Yöldoş Oxunboboyevning nabirasi hisoblanadi.
Faoliyatini asosan sud tizimida olib borgan Muhammad-Bobur Malikov 1989 yilda Özbekiston SSR Oliy sudi raisi va bir vaqtning özida SSSR Oliy sudining a’zosi sifatida iş boşlaydi.
Muhammad-Bobur Malikov mustaqil Özbekistonning ilk adliya vaziri böliş bilan birga 1993 yilda Özbekistonning AQŞdagi ilk elçisi hisoblanadi.
Mavzuga oid
Muhammad-Bobur Malikov oilasi bilan Oq uyda AQŞ prezidenti Bill Klinton huzurida, 1993 yil / Foto: BBC
1993 yilning oxirigaça elçi bölib işlagan Muhammad-Bobur Malikov şundan keyin ham oilasi bilan AQŞda yaşab qolgan.
Alişer Mardiyev
Alişer Mardiyev / Foto: Adliya vazirligi
1951 yil 17 avgustda Samarqand viloyati Kattaqörğon tumanida tuğilgan Alişer Mardiyev 1993–1995 yillarda adliya vaziri bölgan.
Mehnat faoliyatini Paxtaçi tumani prokurorining yordamçisi lavozimida boşlagan. Vazirlikdan taşqari Samarqand viloyati hokimi, viloyat sudi raisi, viloyat adliya boşqarmasi boşliği kabi yuqori lavozimlarda faoliyat yuritgan. Hozirda pensiyada.
Keyinçalik adliya vaziri bölgan Muzraf Ikromov Alişer Mardiyev haqida şunday degan: “Talabalikni yakunlaganimdan keyin meni adliya ostonasiga olib kelgan inson Alişer aka böladi. Bu inson yoşlarga katta işonç bildirar edi. Juda talabçan, biroq öta mehribon inson. Heç qaçon örgatişdan çarçamagan”.
Sirojiddin Mirsafoyev
Sirojiddin Mirsafoyev / Foto: Adliya vazirligi
Sirojiddin Mirsafoyev 1949 yilda Samarqand şahrida tuğilgan. Iş faoliyatini 1966 yilda Samarqand şahridagi 3-sonli yuridik maslahatxona kotibligidan boşlagan. Vazirlikkaça boş prokuror örinbosari (1985–1989), Prezident devoni bölim boşliği örinbosari (1989–1992), boş prokurorning birinçi örinbosari (1992–1995), prezident davlat maslahatçisi (1995) lavozimlarida işlagan.
Vazirlikka 1995 yildan 2000 yilgaça rahbarlik qilgan Sirojiddin Mirsafoyev kamida 5 yil işlagan kam sonli adliya vazirlaridan biri bölib qoldi. Adliya tizimidagilarning ma’lumot berişiça, Sirojiddin Mirsafoyev ayni damda hayot emas (vafot etgan sanasini aniqlay olmadik).
Abdusamad Polvonzoda
Abdusamad Polvonzoda / Foto: Adliya vazirligi
Abdusamad Polvonzoda ham Sirojiddin Mirsafoyevdek 5 yil (2000-2005) adliya vaziri bölgan.
1949 yil 17 yanvarda Surxondaryo viloyati, Jarqörğon tumanida tuğilgan. 1975-1990 yillarda prokuratura tizimida işlagan. 1990–2000 yillarda Oliy sud raisining birinçi örinbosari va mustaqillikka erişiş arafasida Oliy sud raisi vazifasini vaqtinça bajaruvçi lavozimida faoliyat körsatgan.
Sobiq vazir ayni damda pensiyada.
Ma’lumotlarga köra, u rahbarlik qilgan davrda vazirlikning asosiy e’tibori tadbirkorlarning huquq va qonuniy manfaatlarini qat’iy himoya qilişga qaratilgan. Jumladan, noqonuniy tekşiruvlarga barham beriş uçun tadbirkorlik sub’yektlarning huquqlarini himoya qiliş tizimi va mexanizmi yaratilib, mansabdor şaxslar tomonidan sodir etilgan har qanday qonun buzilişi holati yuzasidan Adliya vazirligiga maxsus xabarnoma yuboriş tartibi joriy etilgan.
Böritoş Mustafoyev
Böritoş Mustafoyev
1949 yil 2 yanvarda Xatirçi tumanida tavallud topgan.
Adliya vazirlari röyxatida 2005-2006 yillarda tizimga rahbarlik qilgan Böritoş Mustafoyevni eng nomdor şaxs desak, mubolağa bölmasa kerak. Sababi, u huquqşunoslar orzu qiladigan sud-huquq sohasidagi deyarli barça yuksak lavozimlarda faoliyat yuritgan. Boş prokuror, prezident davlat maslahatçisi örinbosari, adliya vaziri, Konstitutsiyaviy sud raisi, Markaziy saylov komissiyasi raisi, Oliy sud raisi lavozimlari şular jumlasidan.
Böritoş Mustafoyev mustaqil Özbekiston tarixidagi ilk boş prokuror (1990-1998) ham hisoblanadi. Şuningdek, u adliya vaziri va boş prokuror lavozimlarida işlagan 2 şaxsning biri sifatida alohida e’tiborga molik.
Foto: Böritoş Mustafoyev – Özbekiston tarixidagi ilk boş prokuror (1990-1998)
2014 yilda Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi raisining örinbosari lavozimiga saylanib, umrining oxirigaça şu lavozimda mehnat qilib keldi.
U 2017 yil 12 aprel kuni 68 yoşida oğir xastalikdan vafot etdi.
56 yoşida vazirlikka tayinlangan Böritoş Mustafoyev bu lavozimga eng keç tayinlangan vazir sifatida tarixda qoldi.
Foziljon Otaxonov
Foziljon Otaxonov / Foto: Oliy Majlis Qonunçilik palatasi
Foziljon Otaxonov 1959 yil 18 aprelda Farğona viloyatida tuğilgan.
U 2006 yil dekabrdan 2007 yil dekabrgaça adliya vaziri bölgan.
Şuningdek, u faoliyati davomida Toşkent şahar xöjalik sudi raisi, Savdo-sanoat palatasi huzuridagi Xalqaro savdo arbitraj (hakamlik) sudi raisi, prezident davlat maslahatçisi kabi qator lavozimlarda işlagan.
2019 yilda Oliy Majlis huzuridagi Qonunçilik muammolari va parlament tadqiqotlari instituti direktori Rahimjon Hakimov TDYuU rektorligiga ketgaç, bir neça oy böş qolib ketgan lavozimga 2020 yilda Foziljon Otaxonov tayinlandi va bugungi kungaça uşbu lavozimda işlab kelmoqda.
Ayrim manbalarda Foziljon Otaxonovning adliya vaziri sifatida işlagan paytlarida normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiliş va röyxatdan ötkazişni lotin yozuvida olib borişga harakat qilgani aytiladi.
Ravşan Muhiddinov
Ravşan Muhiddinov / Foto: Kun.uz
1963 yilda Toşkent şahrida tuğilgan Ravşan Muhiddinov Adliya vazirligini 2007–2011 yillarda boşqargan.
Turli yillarda Prezident devoni mas’ul xodimi (1998-2000, 2005-2006), Jizzax viloyati prokurori (2000-2005), boş prokuror örinbosari (2006-2007) lavozimlarida işlagan.
2011 yil iyunida vazir lavozimidan olinib, prezidentning huquq-tartibot idoralari faoliyatini muvofiqlaştirişga javobgar davlat maslahatçisi lavozimiga tayinlanadi. Şu yilning özida Toşkent viloyati prokurori etib tayinlanadi va bu uning karerasidagi sönggi “baland zina” bölib qoladi...
Ravşan Muhiddinovni qolgan adliya vazirlaridan ajratib turuvçi jihat – bu uning bir neça sobiq boş prokurorlar kabi jinoiy javobgarlikka tortilganidir. U 2011 yilda davlat maslahatçisi lavozimida işlab turgan çoğida bir qator jinoyatlarda gumon qilinib, lavozimidan böşatiladi va 2012 yilda jinoiy javobgarlikka tortiladi. U Jinoyat kodeksining jami 10ta moddasi (pora oliş, mansab vakolatini suiiste’mol qiliş va boşqalar) böyiça aybdor deb topilib, 15 yilga ozodlikdan mahrum qiliş jazosi tayinlanadi.
Sobiq vazir 2018 yilda muddatidan avval ozodlikka çiqadi.
Muhiddinov sobiq MXX va öşa davrdagi Boş prokuratura tizimiga qarşi kuraşgani uçun panjara ortiga jönatilgan, degan gap-sözlar ham yuradi.
Uşbu vazir davrida esda qolarli voqea sifatida qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz)dan bepul foydalaniş boşlanganini körsatiş mumkin.
Olgan ma’lumotlarimizga köra, Ravşan Muhiddinov ayni damda “Davr bank” yuridik xizmatida faoliyat yuritmoqda.
Niğmatilla Yöldoşev
Niğmatilla Yöldoşev / Foto: Kun.uz
Böritoş Mustafoyevdan keyin ham adliya vaziri, ham boş prokuror bölişga muşarraf bölgan yana bir huquqşunos – Niğmatilla Yöldoşevdir.
U 1962 yil 5 noyabrda Toşkent şahrida tuğilgan. Mehnat faoliyatini tergovçilikdan boşlab, prokuratura tizimida rahbar lavozimlarigaça kötariladi. Xususan, 2006-2008 yillarda Soliq va valutaga oid jinoyatlar, noqonuniy daromadlarni legallaştirişga qarşi kuraş departamenti rahbari, 2008-2011 yillarda boş prokuror örinbosari lavozimlarida işlaydi.
2011 yil 21 iyundan adliya vaziri lavozimiga tayinlanadi va uşbu lavozimda 2015 yil yanvarigaça işlaydi.
2015 yil 22 yanvardan Senat raisi sifatida iş boşlaydi. 2019 yilning 20 iyun kuni boş prokuror etib tayinlanadi va hozirgaça uşbu lavozimda faoliyat yuritmoqda.
Muzraf Ikromov
Muzraf Ikromov / Foto: Gazeta.uz
Muzraf Ikromov 1973 yil Toşkent şahrida tuğilgan.
Mehnat faoliyatini 1995 yilda Adliya vazirligida boşlab, turli yillarda Vazirlar Mahkamasi, Prezident devonida faoliyat yuritgan.
2015 yilning fevralidan 2017 yilning avgustigaça adliya vaziri lavozimida iş yuritadi.
2017 yilning avgustidan 2019 yil martigaça huquqşunoslar uçun noodatiy bölgan Hisob palatasi raisi lavozimida işlaydi. Şundan söng, Qaşqadaryo viloyat adliya boşqarmasi boşliği lavozimiga tayinlanadi.
2020 yil 25 maydagi prezident qarori bilan Adliya vazirligiga vazir örinbosari sifatida qaytdi.
Muzraf Ikromov adliya vazirlari orasida vazirlik lavozimidan ketib, keyinçalik uşbu idoraga qaytgani bilan ajralib turadi.
Ruslanbek Davletov
Ruslanbek Davletov / Foto: Kun.uz
2017 yil 14 avgustdan hozirgaça adliya vaziri bölib kelayotgan Ruslanbek Davletov 1980 yil Xorazm viloyati Şovot tumanida tuğilgan.
Mehnat faoliyatini 2001 yilda Monopoliyadan çiqariş va raqobatni rivojlantiriş davlat qömitasida boşlagan. 2004−2012 yillarda Vazirlar Mahkamasida turli lavozimlarda, 2012−2014 yillarda Oliy sud huzuridagi Sud qonunçiligini demokratlaştiriş va liberallaştiriş hamda sud tizimi mustaqilligini ta’minlaş böyiça Tadqiqot markazi direktori örinbosari, direktor vazifasini bajaruvçisi, 2014−2016 yillarda Prezident devoni şu’ba mudiri, 2016-2017 yillarda adliya vazirining birinçi örinbosari, 2017 yil 4 yanvardan Özbekiston Respublikasi Prezidentining jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari bilan işlaşni nazorat qiliş va muvofiqlaştiriş böyiça Davlat maslahatçisining birinçi örinbosari lavozimlarida faoliyat körsatgan.
Ruslanbek Davletov adliya vazirlari röyxatida bir neça jihatlar bilan ajralib turadi. Vazirlikka tayinlangan eng yoş (37 yoşda) kadr ekani, huquqşunoslik bilan birga iqtisodçi mutaxassisligiga egaligi (2007 yil Toşkent davlat iqtisodiyot universitetini tamomlagan), xorijiy OTMlarda tahsil olgani (Buyuk Britaniyaning Varvik, AQŞning Vebster universitetlarini tamomlagan) şular jumlasidan.
Şuningdek, adliya tizimini isloh qiliş, xalqqa yaqinlaştiriş, tizimda byurokratiya va korrupsiyani bartaraf qiliş, aholiga davlat xizmatlari körsatişda yangi tizim joriy etilişi böyiça köplab işlar olib borilişi ham ayni şu vazir davriga töğri keldi. Keng dunyoqaraş va bilimga ega vazirga bugungi kunda jamoatçilikning hurmati ham bölakça. Sönggi yillarda vazirlikning jamoatçilikka özini oçiq tutişi ham bunga sabablardan biri bölsa ajab emas.