«O‘zbekistonda qiynoqlar oldindan bor, faqat hukumat buni tan olmasdi» – Ombudsman

Bosh prokuraturada bo‘lib o‘tgan brifingda Ulug‘bek Muhammadiyev 2019 yilda Surxondaryo, Qashqadaryo, Buxoro, Navoiy, Andijon, Namangan va Toshkent viloyatlaridagi 20 ta jazoni ijro etish muassasi, 6 ta tergov va hibsxonalarda jami 26 ta monitoring amalga oshirilgani, bundan tashqari, 13 ta reabilitatsiya markazlarining ham monitoringi qilingani, natijada 3 mingdan ortiq shaxs bilan jamoaviy uchrashuv, 248 ta mahkum bilan individual tarzda suhbat o‘tkazilganini aytib o‘tdi. 2020 yilda 24 ta monitoring olib borilgan bo‘lib, ularda Inson huquqlari masalasi bilan shug‘ullanuvchi «Ezgulik» NNT, Demokratiya va inson huquqlari instituti, «Yuksalish» umummilliy harakati, Inson huquqlari bo‘yicha milliy markaz kabi tashkilotlar ham faol ishtirok etgan.

“O‘zbekiston BMTga ham qiynoqlar masalasida ma'lum muddat oralig‘ida hisobot topshirib turadi. O‘tgan yili oktabr-noyabr oyida ham shunday hisobot topshirildi, bir vaqtning o‘zida Ombudsmanning ham muqobil ma'ruzasi topshirildi. Va bu narsa, ya'ni qiynoqlar masalasida hukumat hisoboti va parallel ravishda Ombudsmanning muqobil ma'ruzasini yuborish BMTning O‘zbekistonga bergan tavsiyasida ham aks etdi.

Oxirgi paytlarda mahkumlar yuborayotgan murojaatlar soni ham o‘sib bormoqda. Nega shikoyatlar soni o‘syapti degan tabiiy savol ham tug‘ilishi mumkin. Sababi fuqarolarda shu paytga qadar murojaat qilish imkoniyati chegaralangan bo‘lgan. Hozir esa ularda bizga to‘g‘ridan to‘g‘ri murojaat qilish huquqi bor.

Aytaylik, koloniyadagi mahkumlar ishonch telefonimizga ham qo‘ng‘iroq qilishyapti. 2 yil oldin bu amaliyot mavjud emas edi. Shu yilning hozirgi sanasiga qadar 40 ga yaqin shunday shikoyatlar qabul qilindi va ular huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlikda oxirigacha o‘rganiladi.

Yaqinda Vazirlar Mahkamasining «Ichki ishlar organlarining ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lgan jazoni ijro etish faoliyatining ochiqligi va oshkoraligini ta'minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida» qarori e'lon qilindi. Unga ko‘ra, Ichki ishlar vazirligining jazoni ijro etish muassasalari va tergov hibsxonalarida saqlanayotgan shaxslar soni to‘g‘risidagi ma'lumotlar oshkor qilinadi, oldin esa bu yopiq ma'lumot hisoblangan. Xalqaro tajribada bu ma'lumot oshkor qilib boriladi va mamlakatdagi mahkumlar soni davlatning demokratik reytinglarda o‘rin egallashiga ta'sir ko‘rsatadi”, deydi Oliy Majlisning inson huquqlari bo‘yicha vakili.

Brifingda O‘zbekiston BMTning 1984 yilda qabul qilingan «Qiynoqqa solish, muomalada bo‘lish va jazolashning boshqa shafqatsiz yoki g‘ayriinsoniy boshqa turlariga qarshi kurashish» konvensiyasii 1995 yilda himoya qilgani, davlat konvensiyada belgilangan qoidalarga amal qilishni o‘z bo‘yniga olgani, milliy preventiv mexanizm esa konvensiya davomi sifatida 2002 yilda fakultativ protokol bilan joriy qilingani ma'lum qilindi. O‘zbekiston hali bu protokolga qo‘shilmagan va ayni paytda joriy qilingan milliy preventiv tizimi protokol hali qabul qilinmagan bo‘lsa-da, ushbu tizim mamlakatda aprobatsiyadan o‘tkazilayotgani, natijalarga qarab, fakultativ protokol alohida qonun sifatida imzolanishi mumkinligi ta'kidlandi.

O‘zbekistonda qiynoqlarning oldini olish bo‘yicha mustaqil qo‘mita tuzilishi rejalashtirilmoqda

Qiynoqqa solingan shaxslarga yetkazilgan zarar qoplanadi – Svetlana Ortiqova

2019 yilda 16 kishi qiynoqqa solishda ayblanib qamalgan, ularning aksari IIV va DXX xodimlari – Svetlana Ortiqova