«Biz öylagançalik arzon emas ekan» - Belarusdan Özbekistonga kelgan IT-mutaxassislarining dastlabki taassurotlari
|18:38 / 04.04.202266 7899 min
Inqiroz sababli Belarusdagi ayrim aytiçilar Toşkentdan qönim topişdi. dev.by naşri ularning Özbekiston poytaxti haqidagi dastlabki taassurotlari bilan qiziqdi.
Naşr Nikolay, Vitalik va Ivan, DevOPS-muhandis Anton, iOS-dasturçi Ivan va Python-dasturçi Dmitriy, aytiçi Sergey va ismlari sir saqlanişini söragan yana ikki mutaxassis bilan suhbatlaşdi.
Nima uçun Özbekiston?
Suhbatdoşlar turliça javob qaytarişdi: Gruziyaga ketişni rejalaştirgan, ammo Toşkentda kompaniyaning ofisi bor edi; Özbekistonda yaşaş arzon deb öylagan; Samarqand, Buxoroni körişni ançadan buyon orzu qilgan.
Ivan Özbekistonga 1 mart kuni oilasi bilan kelgan va Turkiyaga ketişni rejalaştirmoqda. Uning aytişiça, Özbekistonda yaşaş juda qimmat. Nikolay ham Özbekistonni «boşqa mamlakatga ketiş uçun ötkazuv punkti» deb hisoblaydi.
Ularning köpçiligi uçun şaroitlar jozibali bölib tuyulgan. Özbekistonda xususiy korxona oçib, öz-özini band qilgan şaxs maqomini oliş yoki mahalliy IT-park rezidenti bölib, 7,5 foiz daromad soliğini tölaş mumkin. Kompaniya buning uçun Özbekiston hududida yuridik şaxs taşkil etişi, «iqtisodiy asoslangan biznes-rejasi bölişi va faoliyatini maxsus röyxatga asosan amalga oşirişi lozim».
Özbekistonga qanday kelişdi?
Nikolay Toşkentga 15 mart kuni Rossiya orqali kelgan. «Moskvadan uçdim, bojxonada söroq qilişdi, kelişdan maqsadim, kim bölib işlayman, keyinçalik Özbekistonda işlaymanmi va hokazo. Telegram, Twitter va boşqa ijtimoiy tarmoqlarimni körişdi. Qörqinçli emas, lekin yoqimsiz holat».
Boşqa qahramonlarni heç kim söroq qilmagan, ammo çipta oliş muammo bölgan. DevOPS-muhandis Antonni xotini, uç farzandi va ikkita iti bilan kompaniya olib kelgan.
Suhbatdoşlarning sözlariga köra, köplab aytiçilarni aeroportda mahalliy IT-park vakillari kutib olmoqda: ularni mikroavtobuslarda mehmonxonaga olib ketişmoqda.
Bank kartasi oliş: 10 daqiqa va 10 dollar
Bank kartasi oliş muammo emas: Anton 10 dollarga va 10 daqiqa içida MasterCard, 10 dollarga va 3 daqiqa içida mahalliy Uzcard kartasini olgan. Qolganlar karta oçişmagan – 1 aprelni kutişgan. Şu kundan «aytiçilarning işga joylaşişi uçun yengilliklar yaratilişi közda tutilgan». Özbekiston axborot sohasidagi investorlar, IT-kompaniyalar muassislari va mutaxassislarga hamda ularning oila a’zolariga IT-viza berişni rejalaştirgan. Jismoniy şaxslar uç yillik viza olişlari mumkin.
Mavzuga oid
Viza ularga uç yil davomida Özbekistonga tösiqsiz kirib-çiqiş, respublikaning istalgan hududida qayta röyxatdan ötmasdan yuriş, Özbekiston fuqarolari uçun közda tutilgan şaroitlarda ta’lim va tibbiy xizmat oliş imkoniyatini beradi.
Bundan taşqari, IT-park rezidentlari uçun imtiyozlar közda tutilgan: barça turdagi soliq va bojxona tölovlaridan ozod qilingan, daromad soliği stavkasi 7,5 foiz, dividend soliği 5 foiz.
Uy-joy kutilganidan köra qimmat
Toşkentga oilasi va itlari bilan kelgan Anton dastlab mehmonxonada beş kunga nomer olgan, söngra bir oyga uzaytirgan (bir sutka turiş 70 dollar, bir oyga esa 1300 dollar). Sababi kvartira topiş çözilib ketgan. Mahalliy ijaraga beruvçilarning 95 foizi muşuklarni uyga qöyişga tayyor, ammo itlar ham kiritilişiga mutlaqo qarşi. Anton oxir-oqibat 600 dollarga uç xonali uy topgan.
Suhbatdoşlarning aytişlariça, migrantlar oqimi ösgani sababli Toşkentda ijara narxlari oşib ketgan. «Uylar qimmat, — deydi Ivan. — Mehmonxonalar bir tun uçun 40 dollardan boşlanadi (uni ham izlab topiş kerak). Sutkalik kvartiralar ham arzon emas. Qisqa muddatga ijara takliflari kam. Uyni agensiz topiş juda qiyin, agentlar esa birinçi oy tölovidan 30–50 foiz komissiya olişni istaşadi.
Metro liniyasida joylaşgan «suvaraklarsiz 2-3 xonali uy» ijarasi 600 dollardan boşlanadi. Plyus kommunal tölovlar, agent komissiyasi, ba’zan garov ham bor. Men markazdan 800 dollarga kvartira topdim va u ideal deyişdan juda uzoq. Ammo şunga ham xursand böldim, mehmonxonadan töygandim», — deydi u.
Uning adaşi Telegram-çatda 800 dollarga kvartira topgan va tört nafar hamkasbi bilan yaşamoqda. Mahalliy riyeltorlar haqida salbiy fikrda: riyeltorlarning işi kvartira egasi bilan kelişayotganingda sening yoningda turiş va unga «bular tuzuk odamlar, kvartirani beraylik» deyiş xolos.
Dmitriyning ta’kidlaşiça, «oxirgi paytda uzoq muddatga ijara rasmiylaştirgan çet elliklarning uylariga politsiya kelmoqda». Ammo suhbatlar «juda xuşmuomala» ötadi. Şunçaki hududlarida kim yaşayotganini biliş uçun kelişganini aytişadi.
Internet: past tezlik va ijtimoiy tarmoqlarning bloklanişi
Nikolayning aytişiça, «şahardagi internetga çidasa böladi, faqat kovorkinglarda bemalol işlaş mumkin». Vitalik «kovorking kuniga 100 ming söm atrofida (8,60 dollar)»ligini aytdi.
«Internet — unçalikmas, oyiga 120 ming söm (10,4 dollar), 50 Mb/s, lekin ping juda yuqori – 200-300 atrofida. Ammo aksariyat kovorkinglarda çilim bor: 18:00-19:00dan keyin bu yer gavjum böladi, çilim çekiş ham mumkin», — deydi Vitalik.
«Internet sifati dahşat, bloklaşlar kuçli. Buyurtmaçining resurslariga VPN orqali kirişda muammolar paydo bölişiga tayyor turiş kerak. Vaqti-vaqti bilan internetdan rouming orqali foydalanişga töğri keladi, çunki boşqa variantlar işlamaydi», — deya qöşimça qiladi u.
Ivan 100 Mb/s tezlikdagi internet unga oyiga 180 ming sömga (15 dollar) tuşayotganini aytdi. Ammo «soat 21:00dan keyin tezlik 25 Mb/sgaça tuşib ketadi». Dmitriy ham şunday fikrda — keçki payt internet tezligi pasayib ketadi.
Mamlakatda Twitter, TikTok va «VKontakte» bloklangan.
Mutaxassislardan birining sözlariga köra, kafelarda xizmat körsatganlik uçun umumiy hisobdan foiz olinadi. «Çöçqa göştini topolmadim, tovuq, qöy, mol göşti serob. Baliq ham bor. Köplab dökonlarda Rossiya mahsulotlarini köriş mumkin. Bozorlarda savdolaşsa böladi», — deydi u.
«Men ikki katta yoşli va bir yoş bola bilan kafeda ovqatlandim – hammamiz uçun 12–15 dollar böldi. Arzonroq çoyxona yaqinida yaşasang, uyda ovqat qilmasang ham böladi. Katta tovoqdagi oş 2-3 dollar turadi», — deydi Ivan.
«Mahalliy aholi pul sarflaşga tayyor odamlar kelganidan xursand»
Suhbatdoşlar toşkentliklar juda mehmondöst va xuşmuomala ekanliklarini aytişdi. «Mahalliy aholi pul sarflaşga tayyor odamlar sinfi kelganidan xursand», — deb hisoblaydi Anton. «Belaruslarga nisbatan munosabat yaxşi, mahalliy IT-parkdagi yigitlar ularning moslaşişiga yordam berişmoqda», — deya qöşimça qiladi Dmitriy.
«Umuman olganda, bir neça yil avvalgi Minskni eslatadi. Toşkent infrastrukturasi sovet davrida qurilgan infrastrukturaga öxşaydi. Bir qaraşda barçani qoniqtiradigan öşa avtoritarizm. Mahalliy davlat gazetasini közdan keçirdim – 2020 yilga qadar çiqqan «Sovet Belorussiya»si gazetasiga öxşaydi».
Dmitriy, Python-dasturçi.
«Mahalliy aholi bizni mehmon deb ataydi. Ilgari qanday yaşagan bölsak, şunday yaşaşimiz mumkin. Asosiysi, “töğri” bölsang böldi. Köpçilik rus tilida gaplaşadi yoki tuşunadi», — deydi Vitalik. Va qöşimça qiladi: «Özbekistonni doimiy yaşaş joyi sifatida tanlamagan bölardim, ammo bu yer albatta kelişga arziydi».
Özbekistondagi hayot haqida yana ayrim fikrlar
«Kun va tun juda tez almaşadi, 18:00dan keyin bu yerdagilar yarim uyquda yurişadi, ammo uyğoniş juda oson».
«Bu yerda hamma maşinalar bir xil – oq rangli Chevrolet. Haydovçilar juda tez va ziç yurişadi. Yölni kesib ötayotganda huşyor böliş kerak, piyodalarga yöl berişni xohlaşmaydi».
«Şahar muhiti juda bahstalab. Parklar köp, lekin bu yerda piyodalar heç kim emas. Yöllar keng, ba’zan kesib ötiş joyini topiş uçun kilometrlab yuriş kerak. Kesib ötiş joylarida svetofor yöq va heç kim senga yöl berişga şoşilmaydi».
«Bu yerda hamma mehmondöst, uylariga çaqirişadi, palov bilan mehmon qilişadi».
