Дипломатик алоқалар «соқолсиз ва рўмолсиз» ўрнатиладими? Ҳуқуқи учун Конституцияга таянган талаба билан суҳбат

Дўпписи қолиб, бошини қўшиб келадиган давр ўтдими? Бу савол ногаҳон ўй суриб ўтирган журналистнинг хаёлига бирдан келмади. Гап шундаки, ислоҳотлар шамоли диёримизга «янги баҳори» ифорини олиб кираётган бир пайтда, айрим масалалар ўз ечимини топмай қолавериши дилни хуфтон қилади. Сўз мамлакатдаги виждон эркинлиги хусусида бормоқда. Аввало, кишининг эътиқоди ва иймони, бир динга мансублиги ва ўша эътиқодида муқим бўлиши ҳақида.

Яратганга минг шукрлар бўлсинки, янги давр келди, «диний бағрикенглик ва виждон эркинлиги» дея қўл урилган ўзгаришлар минглаб юртдошларимизга чексиз хурсандчилик олиб келмоқда. Аммо, қонунчилик билан белгиланмаган икки вазият Ўзбекистондаги мусулмонларни кўнглини ранжитади. Бу - йигитларнинг соқол, қизларнинг рўмол ўрашига қўйилган «норасмий» тақиқ. Уни ким ва нега жорий этганини ҳеч ким билмайди, бироқ амалда тақиқнинг ижроси аъло даражада бажарилади.

Рўмол масаласида алоҳида мақола орқали умумий камчиликни кўрсатиб беришга ҳаракат қилгандик. Бу гал, соқол қўйгани учун якуний имтиҳонларини топширолмай, университет дарсларига киритилмаган талабанинг мурожаати ҳар икки мавзуга қайтадан назар ташлашга ундади.

Маълум қилинишича, Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети Халқаро муносабатлар факультети 4-босқич талабаси Фаррух Абсаттаров «соқоли ўсгани» важи билан якуний назорат ишларини топширишга қўйилмаяпти. Талаба университетдаги дарсларга ҳам киритилмаган.

«Университет ҳудудида юриш ахлоқ-одоб қоидалари тузилган бўлиб, ички тартиб низом билан ушбу қоидалар тасдиқланган. Соқол ва рўмолга қарши асосий чекловнинг ҳуқуқий асоси мана шу низом асосида шакллантирилган. Аммо, ўша низомнинг ўзи Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги қонун ва бир нечта қонуности ҳужжатларда кўрсатилган инсоннинг узвий ҳуқуқларига зид. Масала юзасидан ректоратга бир неча марта мурожаат этганимга қарамай, юқори турувчи қонунлар асосида иш кўрилмайди», дейди Фаррух.

Табиий савол пайдо бўлади: таълимда соқол қўйишнинг, рўмол ўрашнинг қандай салбий жиҳати бор? Балки, махсус гигиеник интизомни талаб этадиган билим юртлари ҳақида сўз кетганда, фикрни асослаш учун баҳона топиш мумкин бўларди. Аммо, Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университетида талабанинг соқоли унга қандай халақит бериши мумкин?! Ушбу саволларга жавоб излаб, олийгоҳ остонасига борган Kun.uz мухбири ҳақиқатга далолат қилувчи ҳеч қандай жавобни олмади.

«Бизга расмий хат билан мурожаат қилинг, ТИВ кўриб чиқади. Соқол масаласи эса дипломатик протоколда белгиланган», дейди университет Маънавият-маърифат бўлими бошлиғи Рашид Метинов.

Биринчидан, университет дипломатларни етиштирмайди, уларга «дипломат», деб мутахассислик бермайди, балки шу соҳада билим беради. Демак, касб эгалари учун тавсия этилган маҳаллий протокол нормаси талабаларга татбиқ этилиши мантиққа тўғри келмайди.

Иккинчидан, Ўзбекистонда фаолият юритаётган хорижий юрт вакиллари, хусусан дипломат ва элчилар соқол қўйиб юрибди, улар протоколни бузишяптими?

Масаланинг асл моҳияти жамиятда сунъий шакллантирилган исломофобик қарашлар ортида ястаниб турибди. Давлат раҳбари соф ислом таълимотини тарғиб этишга чақирса ҳам, амалда ислом динини бузғунчи ва вайронкор руҳда иш олиб борувчи кишилар тимсолида ифодалаш «урфдан» қолмади. Айнан террорни амалга оширувчи шахсини яшириш учун хунук қилиб соқол ўстиради, лекин ислом динида соқол ўстириш ўз одоб-ахлоқи батафсил берилганку? Бундай омилларга расмийлар эътибор қаратишни истамайди.

Энг ачинарлиси, Фаррух ўзининг виждон эркинлиги каби узвий ҳуқуқи таъминланмаган университетда таълимни давом эттира олмаслиги, лозим топса, чет давлатга бориб малакасини ошириши ҳақида сўз очди. Шу онда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг жўяли бир танқиди ёдга тушади: нега бу даргоҳни битирганлар чет элда? Нега давлат идораларига ишга кира олмайди? Ахир, юртимизда олийгоҳларга кириш имтиҳони ўтказилганда катта натижалар бўйича энг юқори ўринлардан бирини банд қилиб келаётган билим юртидан нега «олтинбошлар» қочиб кетаверади?

Хулоса қилиб айтганда, бир кун келиб, саволларга жавоб топилиши тайин, аммо унгача қанча бошлар дўппига қўшилиб олинади? У кун тонг отгунга қадар қанча «олтинбошлар» арзимаган важлар билан хорижга чиқиб кетади?

Youtube'да кўриш