Депутат: Дарёлардаги ўзбошимча «тадбиркорлик» қимматга тушяпти

Энг ачинарлиси, Жанубий халқаро ва давлат аҳамиятидаги автомобиль йўлларини сақлашга ихтисослаштирилган таъмирлаш-фойдаланиш корхонаси томонидан қазиб олинган қум-шағал аралашмаси ҳисоби юритилмагани кузатилди. Ғузор дарёсининг ўзани қазиб олиниши оқибатида қирғоқда 20 — 30 метрлик чуқурлик, энига эса 100 — 150 метргача бўлган жарликлар ҳосил бўлган. Бунинг натижасида бугунги кунда мавжуд дарё ва бошқа сув объектлари ландшафтлари кескин ўзгариб, сув ва ер ресурсларига, ўсимлик ҳамда ҳайвонот дунёсига, уларнинг яшаш ва ўсиш муҳитига ҳамда қум-шағал захираларига катта зиён етказилмоқда.

Дарёлар ўзанлари қум-шағал захираларидан ноқонуний фойдаланиш, оқибатда ўзанлар чуқурлашиб, ер усти ва ер ости ичимлик суви захираларининг ифлосланишига, дарё ўзанларидаги айрим стратегик объектлар, жумладан, кўприклар, магистрал йўллар, газ ва сув қувурлари хавфсизлигига жиддий хавф солаётир. Шу билан бирга, дарё ўзанларида ҳосил бўлган ноқонуний чиқиндихоналар, ўз навбатида, маҳаллий аҳоли орасида турли инфекцион касалликларнинг тарқалишига сабаб бўлмоқда. Дарё ўзанларининг чуқурлашиши қирғоқлар ўпирилиши, ботқоқликлар пайдо бўлишига олиб келяпти. Энг хавфлиси, дарё атрофида деҳқончилик юритиб келаётган маҳаллий аҳолининг минглаб гектар майдонлари ва хўжаликларнинг сув таъминотига салбий таъсир кўрсатиши натижасида экин ерларининг таназзул жараёни тезлашишига сабаб бўлмоқда.

Президент қарори ижроси юзасидан вилоятда амалий чора-тадбирлар олиб борилаётгани ҳам ўрганишлар давомида маълум бўлди. Хусусан, вилоятда 62 та корхона ва ташкилотга дарё ўзанларини тозалаш ҳамда қирғоқни мустаҳкамлаш ишлари учун ажратилган ер майдонлари захирага қайтарилиб, қум-шағал қазиб олувчи махсус транспорт воситалари дарё ўзанлари ва қирғоқларидан чиқартирилган.

Давлатимиз раҳбарининг қарорига биноан, бундан кейин тегишли комиссиянинг қарорисиз тадбиркорлик субъектларига ушбу фаолият учун ер участкаларини ажратиш тақиқлаб қўйилди. Мазкур қарор ижроси устидан назорат қилувчи органларнинг огоҳлантиришига қарамай, фаолиятини давом эттирган ёки ўзбошимчалик билан ноқонуний фаолият юритган 32 нафар фуқаро ва мансабдор шахсга нисбатан 11,2 миллион сўм миқдорида маъмурий жазо чораси қўлланилган.

Албатта, юртимизда бизнес муҳитини янада яхшилаш борасида амалга оширилаётган ишлардан мазкур соҳа ҳам холи эмас. Бу йўналишдаги тадбиркорлик субъектларига қулайликлар яратиш мақсадида норуда фойдали қазилмаларни ўз ичига олган ер қаъридан фойдаланиш соҳасида лицензиялар бериш тартибини белгиловчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат ишлаб чиқилди. Янги тартибга асосан, эндиликда тадбиркорлик субъектлари фаолият юритиши учун 20 — 30 кун ичида лицензия олиши мумкин.

Танганинг икки томони бўлгани каби Президент қарорига, асосан, мазкур фаолиятда тартибни бузганлик учун маъмурий ҳуқуқбузарликни содир этиш қуроли ҳисобланган ёки бевосита шундай нарса бўлган ашёни мусодара қилишгача бўлган жавобгарликни кучайтириш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилганини ҳам айтиб ўтиш ўринли.

Бундан ташқари, Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш масалалари қўмитасининг ушбу жараёнда аниқланган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялари акс этган қарори қабул қилинди ҳамда мутасадди идора ва ташкилотларга юборилди.

Президент қарорининг ҳаётга самарали татбиқ этилиши дарё ва сув ҳавзалари ўзанларини тозалаш, қирғоқларини мустаҳкамлаш, норуда фойдали қазилмалар, хусусан, қум-шағал материалларини ноқонуний қазиб олишга чек қўйиш, улар билан шуғулланувчи субъектларни давлат рўйхатидан ўтказиш ҳамда атроф-муҳитга салбий таъсирини бартараф этишга хизмат қилиши, шубҳасиз.