Шу йилнинг июль ойи ўрталарида Навоий ва Бухоро вилоятларига уюштирган хизмат сафаримиз чоғида Қоракўл туманида бўлиб, “Дўрмон омад нури” кўп тармоқли фермер хўжалиги фаолиятида юзага келган муаммо билан қизиқдик.
Гап шундаки, узоқ йиллар мобайнида намунали фермер устидан бир гуруҳ фуқароларнинг шикоят қилгани важи билан, Бухоро вилоятининг Қоракўл туманида фаолият олиб борган “Дўрмон омад нури” кўп тармоқли фермер хўжалигининг ер майдонлари туман ҳокимлиги томонидан олиб қўйилган.
Биз мазкур фермер хўжалигига қарашли дала майдонлари ва 70дан ортиқ қорамоли бўлган фермада ҳам бўлдик. Хўжалик раҳбари Олтин Соттиеванинг айтишича, гарчи фермер хўжалиги шу вақтгача барча шартномавий мажбуриятларни ортиғи билан бажариб келганига қарамай, номаълум сабабларга кўра, “Дўрмон Омад нури” ва “Учқун Дўрмон замини” фермер хўжаликлари тумандаги қолоқ фермерлар қаторига киритиб қўйилган. Ҳудуд аҳолиси томонидан фермер хўжалиги раҳбарига нисбатан норозилик мазмундаги шикоятлар кўпайиб кетганлиги важи билан, Халқ депутатлари Қоракўл туман кенгаши 2018 йил 30 май кунидаги қарорига асосан туман ҳокимлиги ва фермер ўртасида тузилган ер ижара шартномаси бекор қилинган. Шу билан бирга, Соттиеванинг айтишича, ижарага берилган ер майдонлари олиб қўйилганидан сўнг, Ғойиров бир вақтлар “Савдогарбанк”нинг тумандаги шохобчасида бирга ҳамкасб бўлган фуқаронинг ўғлига берилгани унда (Соттиевада) шубҳа уйғотмоқда.
Бироқ, туман статистика бўлимидан 2018 йил 19 февралда олинган №01/1-29-99/4-67 сонли маълумотномада бунинг аксини кўриш мумкин. Унга кўра “Дўрмон омад нури” фермер хўжалигининг 2012-2017 йилларда пахта ва дон етиштириш бўйича шартномавий мажбуриятларининг бажарилишига оид кўрсаткичлар Халқ депутатлари туман кенгашининг қарорини қабул қилиш учун асос бўлган маълумотларнинг батамом аксини кўрсатмоқда.
Шу ўринда савол туғилади: нима учун туман ҳокимлиги бир йил эмас, бир неча йил мобайнида фаол бўлган ва режаларни ўз вақтида ортиғи билан бажарган фермердан ерларни қонун ҳужжатларига зид равишда тортиб олди?
Қонун ҳужжатларига зид дейишга эса, бир эмас, бир нечта асосларни келтириш мумкин. Ўзбекистон Республикасининг бир нечта қонун ҳужжатларида, жумладан Ер кодексининг 24-моддаси, “Ижара тўғрисида”ги ва “Фермер хўжалиги тўғрисида”ги қонунларнинг 13-моддасига кўра, ер участкаларини ижарага олиш шартномасини муддатидан олдин бекор қилиш:
