Ҳар йили қиш ва эрта баҳорда бозорда мева ва сабзавотлар нархи сезиларли даражада юқорилайди. Бунинг сабаби кўпчиликка жуда оддий туюлиши мумкин: пишиқчиликкача ҳали бор.
Нархлар динамикаси нимани кўрсатади?
Давлат статистика қўмитасининг берган маълумотига кўра, 2018 йил давомида озиқ-овқат нархлари январ ойида максимал ўсиш нуқтасига – 3,5 фоизга етган бўлса, июль ойига келиб -2,3 фоизга пасайган. Ва бутун йил давомида нархлар кўтарилиши борасида етакчилик ҳар бир йирик гуруҳнинг салмоқ вазнларини ҳисобга олган ҳолда озиқ-овқат маҳсулотлари гуруҳига тааллуқли бўлган.
Озиқ-овқат товарлари орасида эса мева-сабзавот маҳсулотлари истеъмол нархлари индекси ўсиши борасида таъсир даражаси бўйича етакчилик қилган.
Шунингдек, ойлар таҳлили бўйича товарлар нархи сезиларли даражада ошиши ва тушиши ҳам бевосита мева-сабзавотларнинг арзон-қимматлигига боғлиқ бўлган. Масалан, товарлар нархининг қимматлаши январ 3,0 фоиз, декабрь 2,3 фоиз, катта фарқ билан июн ойида 0,6 ва июлда 0,5 фоизни ташкил қилган.
Маълумотга кўра, 2017 йил декабрига нисбатан 19,5 ўсиш билан мева ва сабзавот нархларининг энг юқори чўққиси 2018 йил ҳисобида апрелга тўғри келган. Энг паст даражаси эса августда 20,5 фоиз пасайиши билан қайд этилган.
Статистика қўмитаси майдан августгача бўлган даврни «Бозорларнинг ҳосил билан тўйиниш даври» деб атайди. Ва айни шу даврда нархлар ҳам мўътадиллашади.
Бироқ охирги маълумотларга кўра, бу йил май ойида ҳам мева, сабзавот ва картошканинг нархи ўтган йил шу пайтга нисбатан баҳорги ўзгарувчан иқлим таъсирида 0,4 фоизга кўтарилган.
«Балансни тутиб туриш мумкин»
Қўшни Қозоғистонда мева ва сабзавотларнинг бозордаги таъминотини бир хилда ушлаб туриш масаласига ечим сифатида маҳсулотни сақлаш тизими тўғри ташкил қилиниши ҳам кўрсатилган.
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Тараққиёт Дастурининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси ривожланаётган мамлакатларнинг маълумотига таяниб, йиғиб олингандан кейин қайта ишлаш ва маҳсулотнинг экин майдонидан сўнгги истеъмолчига етказишгача бўлган ташиш вақтидаги сақлаш нотўғри ташкил этилиши туфайли етиштирилган маҳсулотнинг 25-40 фоизи нобуд бўлади, дея ахборот берган.
