Қурбонлар кўп бўлиши мумкин эди...
Айни вақтда вирусдан энг кўп фуқаросини йўқотган давлат Италия бўлиб турибди. Мамлакатда вирусдан зарарланишнинг 92 мингдан ортиқ ҳолати қайд этилган. Улардан 10 мингдан ошиғи ҳалок бўлди. Италияда кўп одам вафот этаётганининг асосий сабабларидан бири сифатида мамлакатда қариялар сони кўплиги келтирилмоқда. Аммо аҳолиси орасида қариялар сони кўплиги бўйича дунёда Япония етакчи ҳисобланади. Кунчиқар юртда 130 миллионга яқин одам яшайди. Уларнинг 36 миллиондан кўпи 65 ёшдан катта инсонлар. 70 ёшдан ошганлар сони эса 27 миллионни ташкил қилади.
Италияда 65 ёшдан катталар аҳолининг 22 фоизини ташкил қилса, Японияда бу кўрсаткич 31 фоиз атрофида. Италия аҳолиси (61 миллион) Японияникидан (130 миллион) икки баробар кам. Яъни, Японияда кекса ёшдаги кишилар сони Италиядагига қараганда анча кўп. Кунчиқар юртда эркаклар ўртача 80, аёллар эса 84 йил умр кўради. Шундай бўлса-да, вирус Японияга катта талафот келтира олмади.
Яна бир омил, Япония вирус тарқалган Хитой билан жуда қалин алоқаларга эга. Бу икки мамлакат ўртасида борди-келди ҳам шунга яраша кўп. Январь ойида Японияга 925 минг хитойлик борган, февралда эса 89 минг. Мантиқан олиб қараганда, Японияда қариялар кўплиги ва Хитойдан бунчалик кўп одам келгани вируснинг ақл бовар қилмас даражада кўпайиб кетишига олиб келиши керак эди, аммо бундай бўлмади. Нега?
Қонга сингган тозалик
Коронавирус сабабли деярли барча мамлакатларда одамларга қўлларини ювиб юриш, ниқоб тақиш каби тавсиялар берилмоқда. Аммо булар Японияда одатга айланиб бўлган. Бир фактга эътибор беринг, японлар коронавирус пайдо бўлишидан аввал йилига 5,5 миллиард дона ниқоб ишлатишган. Бу ҳар бир фуқарога ўртача 43 донадан ниқоб тўғри келади дегани. Жамоат транспортида юрсангиз, жуда кўп ниқоб таққан одамларни кўриш мумкин эди. Японлар учун ҳар куни чўмилиш, қўлни нам сочиқчада артиш, имкон бўлиши билан қўлни ювиш кундалик одатга айланиб бўлган.
Японлар қўл бериб кўришмайди. Улар ўз одатига кўра таъзим билан саломлашади. Бу эса вирус юқиш эҳтимолини камайтиради. Вирус жуда кўп ҳолатларда қўлдан қўлга ўтади.
Японияда яшаётган биолог Владимир Белоусов Японияда вирус жуда кенг тарқалиб кетмаганининг жуда оддий сабабларини келтирди.
Гигиена, ниқоб ва овқат. Нимага Японияда карантин ёки фавқулодда ҳолат эълон қилинмаяпти?
Мамлакатда уч ҳафта аввал карантинга чиқарилган мактаблар яна очилмоқда. 1 апрель куни (Японияда одатий ўқув йилининг бошланиш вақти) япон ўқувчилари одатий тарзда мактабда ўқишни бошлайди. Ҳозир дунёда гигиенанинг жадал тарғибот жараёни кетмоқда. Бутун бошли мамлакат президентлари одамларга қўлингизни ювинг, қўлингиз билан юзингизга тегманг, қўл бериб кўришманг, қучоқлашманг, деб айтмоқда. Японияда эса ҳаммаси бошқача. Келинг бир бошидан санаймиз.
