– Алишер ака, Сирдарё вилоятининг Сардоба туманида юз берган фожиадан, бунинг натижасида қанча одам уйсиз-жойсиз қолганидан ва ҳаттоки, қўшниларимиз азият чекканидан хабарингиз бор.
Шундай катта лойиҳа пудратчига ҳеч қандай тендерсиз топширилганига қандай қарайсиз? Шу пайтгача тендерсиз берилган лойиҳалар қайта кўриб чиқилиши керак эмасми?
– Авваламбор, Сардоба фожиаси, техноген офат туфайли ҳалок бўлган ҳамюртларимизнинг оила аъзоларига ўз ҳамдардлигимни билдириб қоламан, шу билан бирга уйларини йўқотган, азият чеккан ҳамюртларимиз ҳис қилаётган қийинчиликларни узоқ юртларда яшаётган биз ўзбекистонликлар ҳам улар каби ҳис қиляпмиз.
Саволингизга келадиган бўлсак, гапингиз жудаям тўғри. Тендер ўз номи билан тендер. Бундай катта лойиҳалар иложи борича тендерсиз берилмаслиги керак, чунки халқаро амалиёт шундай. Зотан, тендер дегани энг яхши, ўша ишнинг соҳиби бўлган одам томонидан қурилиши ёки амалга оширилиши лозим деган маънони англатади.
Шу билан бирга бир нарсани унутмаслик керакки, баъзи ҳолатларда ҳатто ривожланган Ғарб давлатлари орасида ҳам давлат қўйган талабларни ҳамма компания ёки ширкатлар ҳам бажара олмайди. Шунинг учун давлатлар фақат ўша талабларни бажарган ширкатлар орасидангина танлаб олиш ҳуқуқларига эга бўлишади.
Аммо ўшанда ҳам у талабларни олдин ўша тендерга, ўша лойиҳага даъвогар бўлган компания давлат корхонаси бўладими ёки хусусий корхона бўладими, ёки чет эл фирмаси бўладими, ўша талабларни тўлиқ бажариши, қондириши керак. Бунга ниҳоятда катта эътибор беришимиз керак.
– Тендер танловлари ҳамма учун очиқ, танлов шартларига жавоб бера оладиган исталган ширкат унда қатнаша олиши керак, тўғрими? У қайсидир ички гуруҳлар ўртасидагина ўзаро тақсимланиб кетиши керак эмас-ку?!
– Албатта. Бўлмаса, унинг легитимлиги қолмайди. Қонунлар маълум бир одамлар учун эмас, бутун халқ учун бўлиши керак. У очиқ, ҳамма кўра оладиган, ўқий оладиган, осонлик билан тушуна оладиган бўлиши керак. Атайлаб ноқулай, сунъий тўсиқлар қўйилмаслиги керак. Бу халқаро стандарт ҳисобланади.
Умид қиламанки, агар яхши ҳаракат қиладиган, керакли сабоқларни чиқарадиган бўлсак, Ўзбекистон бу фожиадан яна ҳам кучлироқ чиқади.
