Тошкент давлат юридик университети Жиноят ҳуқуқи, криминология ва коррупцияга қарши курашиш кафедраси доценти в.б., юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) Раззоқ Алтиев фирибгарларга алданиб қолмаслик бўйича 7 тавсия ишлаб чиқди. Улар билан қуйида танишишингиз мумкин.
1-тавсия. Нотаниш шахсга эшигингизни очманг.
Одатда фирибгарлар сифатли товарларнинг аналогларини арзон нархларда таклиф қилиб, арзон сотишларининг сабаби сифатида пул зарурлигини, ўзи хориж фуқароси эканини, шу маҳсулотдан кўп миқдорда олиб келгани ва сўнгги нусхаларини арзонга сотиб кетмоқчи эканини айтиб, сифатсиз маҳсулотни қиммат нархларда Сизга ўтказишга ҳаракат қилади.
Бегона шахсларнинг таклифи қанчалар фойдали эшитилмасин, уларни уйингизга киритманг. Қиймати ҳақида маълумотга эга бўлмаган, сифатини текшириш имкони бўлмаган маҳсулотни кўча-кўйдан сотиб олишдан тийилинг.
Эсда тутинг! Ҳеч ким Сизга таннархидан арзон нархда маҳсулот сотмайди.
2-тавсия. Танимаган инсонингизга ишонманг! Ҳар доим ҳаммани текшириб, шахсига аниқлик киритинг. Бунга ҳақлисиз!
Эсда тутинг! Сизга мурожаат қилувчи шахс ўзини таништиришга мажбур!
Коммунал тўловларни ёки бошқа тўловларни йиғиш учун келган шахснинг хизмат гувоҳномасини, гувоҳномадаги муҳр ва ундаги ёзувларни текширинг. Бунга тўлиқ ҳақлисиз. Агар шубҳалансангиз, хизмат гувоҳномасини тақдим этган ташкилотга телефон қилиб, ходимнинг шахсига ойдинлик киритиб, ишонч ҳосил қилганингиздан сўнг тўловларни амалга оширинг.
3-тавсия. Шахсий маълумотларингизни ҳеч кимга ошкор қилманг.
Одатда ўзини банк ёки бошқа ташкилот вакили сифатида таништириб, нотаниш рақамдан телефон қилиб, телефон рақамингизга келган СМС хабарни ўқиб беришни сўраш ҳолатлари кузатилади. Бундай ҳолатларда ўзингиз билмаган ҳолатда бегона шахсга тўлов картангиздан фойдаланиш ёки бошқа тўлов манбаларингиздаги пулларингизни тасарруф қилиш имконини яратиб берасиз. Шу сабабли ҳеч кимга телефон орқали маълумот бермаслигингиз тавсия этилади.
Ёдда тутинг! Давлат ташкилотлари ёки муассасалари ҳеч қачон Сиздан бундай маълумотларни телефон орқали талаб қилмайди.
Шунингдек, Сизга интернет тармоғи орқали келувчи лотереяда ютганингиз ёки бошқа танловлар ғолиби бўлганингиз ҳақидаги хабарларга ишонманг. Интернет-фирибгарлар шу йўл орқали Сизни алдаб, шахсий маълумотларингизни сўраб олади ва пул маблағларингизни талон-торож қиладилар.
