Буни текшириш учун Франциядаги Carbios стартапи сентябрь ойи охирида кўргазма заводини очди.
У ерда ферментлар ёрдамида ичимликлар учун бутилкаларни ишлаб чиқишда қўлланиладиган бир марталик пластикнинг энг кенг тарқалган тури – ПЭТ (полиэтилентерефталат) қайта ишланади.
Ўн йиллар давомида пластикнинг айрим турлари механик усуллар билан қайта ишланиб келинмоқда. Ўз ўрнида кимёвий ва ферментатив жараёнлар нисбатан тоза маҳсулотларни ишлаб чиқариш ёки кийимлар ва шунга ўхшаш буюмлар кўринишида қайта ишлаш имконини беради.
Бир марталик пластик асосан нефтдан ишлаб чиқарилади. 2050 йилга келиб, жаҳондаги нефть истеъмолининг 20 фоизи унинг ҳиссасига тўғри келиши мумкин. Чиқиндиларни камайтириш учун инсоннинг пластикка қарамлигини камайтириш ва аллақачон ишлаб чиқарилган товарлардан тўғри фойдаланиш зарур.
Ҳозирда бутун дунёда йилига пластикнинг 15 фоизга яқинигина қайта ишлашга юборилмоқда.1990 йиллардан бери тадқиқотчилар бу материалнинг катта қисмини такроран ишлатиш учун уни қайта ишлашнинг янги усулларини излашяпти. Компаниялар ферментатив (Carbios) ва кимёвий (Loop Industries'даги каби) жараёнларни ишлаб чиқиш учун олимлар билан ҳамкорлик қилишди. Бироқ яқин-яқиндан бошлаб бу усуллар тижорий муҳитда қўллана бошланди.
Carbios технологияси қандай ишлайди?
Carbios реактори ўлчами 20 куб метр – тахминан юк машинаси фургонига тенг. У 2 метрик тон пластик, яъни тахминан 100 мингта майдаланган бутилкаларни сиғдиради. 10-16 соат давомида реактор ПЭТ – этиленгликоль ва терефтал кислотаси каби таркибий қисмларга ажратади.
Кўргазма заводида олиб борилган синовлар натижасида Carbios ўзининг илк саноат корхонасини қуришни режалаштирган. Унда намойиш этилганидан тахминан 20 марта каттароқ реактор бўлади. Carbios бош илмий ходими Алена Мартининг сўзларига қараганда, янги корхона 2025 йилга қадар Европа ёки АҚШда пластик ишлаб чиқарувчи корхона ёнида қурилади.
