Сиёсатшунос Камолиддин Раббимов мобил телефонларни IMEI рўйхатидан ўтказиш Ўзбекистон обрўси учун фойдадан зарари кўпроқ бўлаётганини, хориждан Ўзбекистонга келувчининг мобил телефон аппаратининг маркаси, модели, параметрлари ёзиб олиниши – эркин дунёда яшаб юрган шахсларнинг зеҳниятига жуда қаттиқ таъсир қилишини таъкидлади.
«Ўзбекистонга келган ҳар қандай янги шахс, дунёнинг бошқа давлатларида деярли учрамайдиган ҳолатга тўқнашади. Бу – телефон номери оладиган бўлса, уни IMEI рўйхатидан ўтказиш зарурати. Янги номер олган шахс, 30 кун ичида IMEI тизими орқали рўйхатдан ўтиши керак бўлади. Буни эслатувчи СМСлар келаверади. Рўйхатдан ўтишда телефон аппаратининг маркаси, модели, параметрлари ёзиб олинади. Бу эркин дунёда яшаб юрган шахсларнинг зеҳниятига, жуда қаттиқ таъсир қилади.
Яъни «бу давлат нега менинг телефонимни параметрларигача ёзиб оляпти экан?!» деб ўйланиб бошлайди. Ўзининг телефонда гаплашиш эркинлигини, фикрлашини, хатти-ҳаракатини назоратга сола бошлайди. Маълум муддат, ўзини тотал назорат остига олинаётгандек ҳис қилиши ҳам мумкин.
IMEI’ни рўйхатга олиш учун, почта марказларида жуда кўплаб чет элликларни кўрдим, уларнинг юзларида норозилик, ишончсизлик ҳислари ҳукмрон эди. Навбатлар жуда узун. Ярим-бир соатлаб кутиш – одатий ҳол. Қолаверса, IMEI’дан рўйхатдан ўтказиш учун пул ҳам тўлаш лозим бўлади. Расмий почталарда, қиммат эмас – 5 доллар атрофида. Хусусий хизмат марказларида эса 15-20 долларгача олинар экан», - дейди у.
Сиёсатшунос бу тизим хавфсизликка боғланишига жавобан дунёдаги IMEI рўйхатга олинмайдиган кўплаб давлатларда ҳам хавфсизлик тизимлари жуда яхши ишлашини қайд этиб ўтган.
«Мен эътибор қаратмоқчи бўлган нарса – давлатнинг стратегик репутацияси, узоқ муддатли манфаатлари! Хавфсизлик – бу қимматли ресурс! Давлатнинг ҳуқуқийлиги ҳам, жамиятнинг эркинлиги ҳам – хавфсизлик пойдевори устигагина қурилади. Лекин эркинлик хавфсизликка қурбон қилинганда – тараққиёт тўхтайди, инқироз пайдо бўлади. Дунёнинг мутлақ аксарият давлатларида IMEI рўйхатга олинмайди. Лекин бу давлатларда хавфсизлик тизимлари жуда яхши ишлайди. Тизим, муассасалар, ходимлар ўзларининг ишларини билиб қилишади. Жамият эркин ва фаровон, давлат институтлари эса оҳиста ва қудратли салоҳиятга эга», дейди у.
Шунингдек, ҳукумат янги телефон аппаратларини солиққа тортишнинг бошқа йўлини топиши ҳамда хавфсизликни бундай қўпол усулда таъминламаслиги кераклиги айтиб ўтилган.
