Ҳозирда мазкур соҳани тўғри шаклга келтириш бўйича ишлар олиб бориляпти: пахтани етиштириш ва теришда одамларни мажбурлаб меҳнат қилдириш каби ўта шармандали ишларга барҳам берилди; пахта майдонлари мантиққа мос ҳолатга келтириляпти, яъни камайтириляпти, пахтани шунчаки хомашё сифатида сотишга барҳам бериляпти – уни тайёр маҳсулотга айлантириш бўйича сезиларли қадамлар ташланди. Пахтанинг фермердан сотиб олиш нархи кўтарилди, бу эса ҳосилдорлик ошишига олиб келди – стимул ошди.
Бироқ, муаммолар ҳамон кўп: соҳа бозор муносабатларига ўтгани йўқ. Масалан, бевосита пахтани етиштираётган фермер ўз маҳсулотини мустақил тадбиркор сифатида биржада сотаётгани йўқ, бу эса уни – фермерни том маънодаги ЭГА бўлишдан тўсиб турибди. Бу – маҳсулдорлик ошишига, ер тўлиқ маънода эгалик бўлишига тўсиқ бўляпти. Фермернинг ишига аралашувчилар – ҳокимлар ва бошқалар ҳамон кўп.
Пахта етиштирувчи билан пахтани сотиб оладиганлар (қайта ишлайдиганлар) ўртасида воситачи бўлмаслиги керак. Фермерларни қўрмасдан мустақил субъектларга айлантириш вақти келди. Биз шу ҳақда фермерлар билан суҳбатлашдик.
“Ўйлайманки, келажакда фермер ўз ҳосилини мустақил равишда ўзи биржада сотади”
Ҳамид Ғойибов, “National agro products” фермер хужалиги рахбари:
— Фермернинг тафаккури ўзгариб кетди. Энди у аввалги фермер эмас. Чунки президентимизнинг қарорлари билан бозор муносабатларига ўтяпмиз. Фермер ташаббусни ўз қўлига оляпти. Олдингидек, фермерни орқасидан юриш керакмас – бундай нарсалар йўқ ҳозир. Бу йил иқтисод қилган пулини келгуси йил сарфлашини ўйлаяпти. Фермер манфаатдор бўлса, мол-қўйини сотиб бўлса ҳам ҳосилига тикади. Ҳамда ердан тўғри фойдаланади. Ўйлайманки, келажакда фермер ўз ҳосилини мустақил равишда ўзи биржада сотади.
Ҳозир пахтани фермердан сотиб олиш нархи баҳсларни келтириб чиқарди. Шахсан ўзим бу йил етиштирган пахтанинг таннархи 11,5–12 мингга боряпти. Шароитлар ҳар хил: қайсидир ернинг балл бонитети юқори, бошқасики паст ва ҳоказо. Ўйлайманки, бу масалада ҳаммани қониқтирадиган бир тўхтамга келинади.
“Судга бермоқчилигимни айтганимдан кейингина шартномани қўлимга беришди”
Алишер Аҳмедов, “Тўмарис” фермер хўжалиги раҳбари:
