1998 йилда Эрон ва АҚШ ўртасидаги баҳс атрофида ҳам жуда кўп шовқин бўлган, кўплаб сиёсатчилар таҳдидли баёнотлар билан чиқишганди, якунда эса ўйин икки мамлакат муносабатларини нормаллаштириш рамзига айланишига бир бахя қолганди. Ўшанда Эрон раҳбарияти футболчиларга қўл бериб сўрашишни тақиқлаган, америкаликлар эса регламентга зид равишда биринчи бўлиб кўришиш учун келишган, эронликлар эса тинчлик рамзи бўлган оқ гулдаста тақдим этишган, жамоалар биргаликда суратга тушишганди.
Бу сафар америкаликлар ижтимоий тармоқларга гуруҳ турнир жадвалини Эрон байроғида Ислом республикаси рамзини тушириб қолдирган ҳолда жойлашди ва буни онгли равишда, эронлик аёлларни қўллаб-қувватлаш ифодаси сифатида амалга оширишди. Форслар эса бунга жавобан АҚШни «мамлакат шаънини ҳақорат қилганлик» учун дисквалификация қилишни талаб этишди, натижада америкаликлар бош мураббийи Грегг Берҳалтер узр сўраб чиқди.
Ўйин атрофида ақл бовар қилмас миш-мишлар ҳам кўп бўлди. Футболчилар мадҳияни куйламаса, уларнинг яқинлари ҳаёти хавф остида қолишидан тортиб, Эрондан Қатарга давлат тузумига содиқ бўлган минглаб сохта футбол мухлислари юборилгани ҳақидаги хабарларгача тарқалди. Форсларнинг португалиялик бош мураббийи Карлуш Кейруш эса яна бир бор Ғарбга ойнага қарашни таклиф қилиб, муаммоларни танлаб эмас, барчасига эътибор қаратиш зарурлигини айтди ва Америка мактабларидаги отишмалар ҳамда ирқчилик масаласини эслатди.
Унинг асосий ибораси эса шундай бўлди: «Бизнинг миссия 90 дақиқа давомида табассум ҳадя этишдир». Ўтган турда Кейруш бу фикрни ўз футболчиларига сингдира олганди ва бунинг эвазига сўнгги тур амалда плей-офф босқичига айланди. Ўйиннинг бошланиши бу мақомга мос бўлди. Максимал даражада зичлик, яхши суръат, икки томонда ҳам улкан хоҳиш.
Мавзуга оид
Эрон нисбатан кескинроқ ҳаракатлар билан бошлаганди, аммо аста-секин иккинчи рақам остида ўйнашга ўтди. Аниқроғи, осиёликларни фақат ғалаба учун майдонга тушган америкаликлар шунга мажбур қилишди. Шу билан бирга, америкаликларда ҳам гол уриш учун ҳақиқий имкониятлар бўлди дейиш қийин. Ҳужум чизиғи вакилларида яхши зарба тайёрлаш учун шунчаки вақт бўлмасди, шу туфайли тўп ёки юқорироқдан ўтиб кетар, ёки биринчи турда оғир жароҳат олиб сафдан чиққанидан кейин бу ўйинга қайта олган Бейраванднинг ўлжасига айланарди.
Бу ўйинда Эронни 1/8 финалга чиқиш учун дуранг ҳам қониқтирарди, АҚШга эса фақат ғалаба керак эди.
Бундай ўйинларда битта эпизод қиймати жуда юқори бўлади ва АҚШ терма жамоасидаги энг машҳур уч футболчи шундай эпизоддан максимум натижа чиқаришди. «Ювентус» яримҳимоячиси Маккенни ўнг қанотда бўш зона топди ва бу ҳудудга ёриб кирган «Милан» латерали Дест унинг диагонал узатмасидан кейин тўпни дарвозабон ҳудудига ташлаб берди, бу ерда эса «Челси» форварди Пулишич барчадан илдамроқ ҳаракат қилди.
Савиядаги фарқ ўз сўзини айтди. Бу ўйин стартида жамоа сафида МЛС чемпионати вакилларидан бирор футболчи йўқ эди.
Гол муаллифи бу вазиятда дарвозабон билан тўқнашиб кетгани туфайли уни бир неча дақиқа давомида ўзига келтиришга ҳаракат қилишди. У сафга қайтди ва танаффусда алмаштирилди. Эронликлар сафида эса ҳимоячи Муҳаммадий жароҳат олиб сафдан чиқди. Ва бу Кейрушнинг ягона муаммоси эмасди, жамоа очиқроқ футбол намойиш этишга ўтиб, рақибни олдинроқда қарши ола бошлаши билан Маккеннининг узун узатмалари ва Саржент ҳамда Веанинг тезкорлиги жамоани қийнаб қўя бошлади, Веанинг биринчи бўлим охирида урган голи микроскопик офсайд туфайли бекор қилинди.
Эрон танаффусда Кейруш киритган тузатишлардан умид қилиши мумкин эди. Бундай ўзгартиришлар Уэлс билан ўйинда натижа келтирганди, АҚШга қарши ўйинда эса биринчи бўлимда умуман кўзга ташланмаган Озмун ўрнига туширилган Қуддус нисбатан фаолроқ ҳаракат қилди. Лекин Швецияда туғилган «Брентфорд» форвардида ҳам яққол вазиятлар бўлмади. Аммо ўйинга қўшиб берилган дақиқаларда Пуралиганжи гол уришга яқин келди. Кейин эса, иккинчи бўлимга қўшиб берилган саккизинчи дақиқада Торимий тўпни дарвозабон оёқлари орасидан ўтказди, аммо унинг ортидаги ҳимоячи бўш дарвозага кириб кетаётган тўпни майдон ташқарисига чиқариб юборди. Эронликларнинг арбитрни пенальти белгилашга ундаш учун ҳаракатлари ҳам бесамар кетди, жамоага плей-оффга чиқиш учун биргина аниқ зарба етмади.
Ўйин арафасида томонлар майдонга жанг қилиш учун тушиши кутилган бўлса-да, амалда бундай бўлмади. Натижадан бошқа барчаси 1998 йилдаги каби бўлди. Кескинлик ва можаролар фақат ўйин атрофида кузатилди, майдонда эса фақат футбол ўйналди. Ўйин давомида жами уч бор сариқ карточка кўрсатилди ва фоллар жуда кам бўлди.
Шу билан бирга айтиш керакки, 24 йил олдинги ўйинда икки аутсайдер престиж учун ўйнаганди, ҳозир эса Россиядаги жаҳон чемпионатига келмаган америкаликлар 5 очко билан гуруҳдан чиқишди. Уларнинг 1/8 финалдаги рақиби Нидерландия бўлади.
АҚШ президенти Жо Байден мамлакат миллий жамоасини Эрон устидан қозонилган ғалаба билан табриклади. «АҚШ – бир, Эрон – нол! Ўйин тугади!», деди у Мичиган штатидаги чиқишида ва бу ўйинни муҳим деб атади.
Англия яна фаворитга ўхшаб ўйнади. Бунинг учун таркибни янгилаш керак бўлди
Евро-2016 турнирида Англия ва Уэлс бир гуруҳдан жой олганди. Уэлс иккинчи турда Англияга қарши драматик баҳс ўтказган — ғалаба голини қўшимча дақиқаларда Старриж урганди. Лекин уэлсликлар гуруҳда биринчи ўринни эгаллаб, турнирда яримфиналга қадар етиб борганди, мухлислари уларнинг бу муваффақиятини ўн йиллар давомида эслаб юришади.
Жаҳон чемпионатида британ жамоалари яна бир гуруҳдан жой олишди, фақат бу сафарги ўйинда уэлсликларнинг ютқазишга ҳаққи йўқ эди. АҚШ билан дуранг ва Эронга қарши ўйинда қўшимча дақиқаларда гол ўтказиб юбориб, мағлуб бўлингандан сўнг «аждарлар» қўшни жамоани имкон қадар йирик ҳисобда енгиши талаб этиларди. Уэлснинг Бэйл бошчилигидаги олтин авлодини фақат уч очко ва параллел учрашувдаги қулай ҳисоб плей-оффга олиб чиқиши мумкин эди.
Англияликлар қаршисида эса бошқа вазифа турарди. Минимал ва ҳатто кулгини қистатувчиси — 0:4 ёки ундан йирикроқ ҳисобда мағлуб бўлмаслик (фақат шундай сценарийда Гарет Саутгейт жамоаси 1/8 финалга чиқа олмаслиги мумкин эди). Максимал ва холисонаси — ишончли ғалабага эришиб, америкаликларга қарши голсиз дурангдан кейин жамоа кучига бўлган шубҳаларни тарқатиш.
Сўнгги кунларда Англия матбуотида жамоа кутилган даражада кучли эмаслиги ва Саутгейт кўплаб тактик хатоларга йўл қўяётгани ҳақида тинмай ёзишди. Инглизлар бош мураббийи эса ҳеч қачон журналистларга қулоқ солмаган ва натижага эришиб келган.
Аммо Уэлсга қарши ўйин олдидан у танқидчиларининг энг кенг тарқалган фикрларига қўшилгандек бўлди ва таркибда жиддий ўзгаришлар амалга оширди — мамлакатнинг энг истеъдодли футболчиларидан бири Фил Фоден бошланғич таркибда пайдо бўлди. У мунтазам равишда бошланғич таркибда тушиб келадиган Маунт ва Стерлингни захирада қолдирди, Беллингемни олдинроққа жойлаштирди. Шунингдек Саутгейт яна иккита баҳсли қарор қабул қилди — Ҳендерсон ўйинни илк дақиқалардан бошлади ва кутилмаганда Триппьер захира ўриндиғига юборилди, лекин Киран жойини Александр-Арнолдга эмас, мураббийнинг севимли футболчиси Уокерга бўшатиб берди.
Уэлс Англия билан позицион ўйинда рақобатлашиш аҳмоқлик бўлишини тушуниб турарди. Шу билан бирга уэлсликлар гол уриши керак эди, шу туфайли улар 2022 йилда илк бор уч марказий ҳимоячидан иборат схемадан икки ҳимоячи билан ўйнашга ўтди ва энг ҳужумкор таркибни танлади - бу жаҳон чемпионатида ҳеч бир жамоа бундай танловга қўл урмаганди. Аммо Уэлс ўйиннинг катта қисмини тўпсиз ўтказиши ва сабр қилишига тўғри келди.
Англия ҳам бор куч билан ўйнамади, аммо бу Саутгейтгга хос. Унинг бошқарувида жамоа кўпинча биринчи бўлимни сокин ўтказади. Бу сафар ҳам деярли шундай бўлди, гарчи айрим вазиятлар юзага келган бўлса-да. Мухлислар талаб қилган футболчилар — Фоден ва Рэшфорд барчадан фаолроқ бўлишди. «МЮ» форварди дастлабки 45 дақиқаликда бирга-бир вазиятдан фойдалана олмади ва бир марта қайчи услубида чиройли зарба йўллади.
Илк бор бошланғич таркибда тушган Рэшфорд ва Фоден қанчалик жаҳд қилиб ўйнаётгани кўриниб турарди. Триппьер йўқлигида Маркус стандарт вазиятларни ижро этиш ҳуқуқига ҳам эга бўлди. Биринчи бўлимда инглизлар стандарт вазиятлардан тўпни ўйнаб кетишга қарор қилишганди, иккинчи бўлим бошида эса «МЮ» ҳужумчиси тўғридан тўғри зарба беришга қарор қилди — унинг зарбаси бурчакка аниқ бориб тушди ва Дэвид Бекҳэмнинг голларини ёдга солиб юборди.
Уэлс иккинчи бўлим бошланиши билан гол қўйиб юборишга тайёр эмасди ва кейинги ҳужумда яна гол ўтказди — ҳимоячилар жарима майдони атрофида тўпни йўқотишди, Кейн нариги қанотдан очилиб келган Фоденга узатма берди.
Шу заҳоти ижтимоий тармоқлар Фил Фоденни АҚШга қарши ўйинда ҳам тушириш керак бўлгани ҳақидаги гаплар билан тўлиб кетди, аммо кўпчилик Саутгейтнинг ақлли қарорини эслаб ўтирмади — танаффусда Фоден ўнг қанотдан чапига ўтказилган ва дарҳол гол урганди.
Ҳисоб 2:0 кўринишига келгач, уэлсликлар қаршилик кўрсатишни йиғиштирди, Саутгейт эса қатор етакчиларни алмаштирди — ўйин натижаси маълум бўлиб улгургандек. У ҳақ бўлиб чиқди. 68-дақиқада Рэшфорд яна бир голли ҳужумда иштирок этиб, дубл расмийлаштирди ва Англиянинг йирик ҳисобдаги ғалабасини таъминлади.
Уэлс ҳақли равишда турнирни тарк этди — бу В гуруҳидаги энг кучсиз жамоа эди. Англияликлар эса АҚШга қарши кечган голсиз дурангдан кейин яна бир ёрқин футбол намойиш этишди. Саутгейт жамоаси иштирокини давом эттиради ва 1/8 финалда Сенегал билан баҳс олиб боради.
ЖЧ-2022 мезбонлари имконсиз кўринди, ван Гаал мағлубиятсиз серия қайд этмоқда
ЖЧ-2022. А гуруҳи. 3-тур.
Нидерландия – Қатар 2:0 Голлар: 1:0 – 26 Гакпо, 2:0 – 49 де Йонг.
Нидерландия – Нопперт, Думфрис, ван Дейк, Аке, Тимбер, Блинд, де Рон (Копмейнерс, 83), Классен (Бергейс, 66), де Йонг (Тайлор, 86), Депай (Янссен, 66), Гакпо (Вегорст, 82).
Қатар – Баршам, Муҳаммад, Хухи, Ро-Ро, Ҳассан, Аҳмад, Ходер, Хотам, Мадибо (Будиаф, 64), Алаа, Ал-Ҳайдос (Ассадалла, 64), Али (Мунтари, 64), Афиф.
Огоҳлантириш: Аке (52).
Ўйиндан олдин Мемфис Депайнинг соғлиги борасида турли хабарлар чиққанига қарамай, Луи ван Гаал уни бошланғич таркибда туширди ва бир соатдан ортиқ вақт ўйнатди. Сенегалга қарши ўйинда у ярим соат ўйнаган, Эквадор билан ўйинга эса иккинчи бўлим бошида туширилганди, сешанба куни эса стартда бўлди ва Гакпо билан ҳужумкор тандемни ташкил этди. Ҳозирда қизиқ савол туғилмоқда: жамоани январда қабул қилиб олган Роналд Куман ҳам шундай қарорга келадими?
Бунга шубҳа бор, чунки ван Гаал классик марказий ҳужумчисиз ўйнашни афзал кўради. У уч нафар шундай футболчини турнирга заявка қилган (Люк де Йонг, Янссен, Вегҳорст), аммо улар фақат иккинчи бўлимда вазиятга қараб тушириладиган инструмент сифатида қўлланмоқда. Ван Гаал ва унинг оригинал тактик юришлари — одатий иш. Ахир шундай юришлар Нидерландияни 2014 йилги мундиалда бронза медаллар совриндори қилган ва ҳозирда натижа бор, 71 ёшли мутахассисга эса саволлар бўлиши мумкин эмас.
Қолаверса, Қатарга қарши ўйин осон кечиши аниқ эди. Чемпионат мезбонлари, албатта, сўнгги ўйинда эшикни қаттиқ ёпиб кетишни орзу қилишган, аммо улар ўз уйидаги турнирга 2019 йилги Осиё Кубогини олишга имкон берган ҳолатда етиб келишмади. Ўша қизиқарли ва истиқболли жамоанинг фақат сояси қолган.
Миллий жамоа учун ички турнирларни октябр ойи ўрталарида тўхтатиб қўйиш ҳам фойда бермади. Бу аксинча — зарар келтирди, чунки қатарликлар ўйин ритмидан тушиб қолишди, жамоанинг энг ёрқин футболчилари — Афиф ва Алмуоз Али — ўз истеъдодини айрим эпизодлардагина кўрсата олишди. Нидерландияликлар сафида эса аввалги икки ўйинда биттадан гол урган Гакпо бу ўйинда ҳам Классен билан девор услубида ўйнаб, голли сериясини давом эттирди.
Кўпчилик чап қанотда кўриб ўрганган ушбу форвард бу турнирда ҳақиқий маҳоратини намойиш этмоқда. У ҳар икки оёғи ва боши билан голлар урди (бўйи 189 см бўлган футболчи учун ажабланарли эмас ҳам). Гакпо — юқори самарадорлик қайд этмоқда, икки тур ўйинларидан кейин унинг бир ўзи жами зарбалар (12) ва кутилган голлар кўрсаткичи (0,8 xG) бўйича Коста-Рикани ортда қолдираётганди.
Депай эса ҳали олдинги формасига қайтмаган. У 22 сентябр куни Миллатлар лигаси доирасида Полша билан ўйинда жароҳатланганди ва шундан кейин кўп вақт даволаниб, фақат 14 ноябрга келиб умумий машғулотларга қўшилди. Бу жамоанинг мундиалдаги биринчи ўйинидан бир ҳафта олдин эди.
Табиийки, унга олдинги жисмоний ҳолатига қайтиш ва ўйинни ҳис қила бошлаши учун вақт керак. Агар Депай ҳозир пик формада бўлганида, қатарликлар дарвозасига иккинчи гол урилган ҳужумда Френки де Йонг унинг зарбасидан кейин қайтган тўпга зарба беришига ҳожат қолмасди.
Де Йонг эса терма жамоа учун эндигина иккинчи голини урди, бу голлар орасида 1180 кунлик пауза кузатилди. Ўйин охирларида Бергҳайснинг зарбаси тўсинга тегди ва Қатар турнирни шармандали натижа билан якунлашдан қутулиб қолди. Лекин Осиё вакиллари гуруҳдаги уч ўйинда ҳам мағлуб бўлиб, жаҳон чемпионатлари мезбонлари учун тарихдаги энг ёмон кўрсаткични қайд этишди. Энди қатарликлар турнирни томошабин бўлиб кузатишади, Нидерландия — плей-оффда. Бу жамоа гуруҳ босқичидагидан кўра яхшироқ ўйнаши мумкин. Мағлубиятсиз 10 учрашувдан иборат серия — ван Гаал учун чегара эмас.
Сенегал Манесиз ҳам уддалади ва 20 йил ичида илк бор плей-оффга йўл олди. Африкаликлар Эквадорни пассивлик учун жазолади
Эквадор ва Сенегал бутун тарихи давомида жаҳон чемпионатлари плей-офф босқичига фақат бир мартадан чиққан. Бу 2000-йилларда рўй берган, бу икки жамоа учун ҳам мундиаллардаги дебют иштирокида кузатилганди. Африкаликлар 2002 йилги жаҳон чемпионатининг асосий сенсацияларидан бирига айланиб, чоракфиналга етиб борган, жанубий америкаликлар эса тўрт йил кейинги мундиалда гуруҳдан чиққан, аммо 1/8 финалдаёқ Англияга ютқазган.
Сенегал Россияда ўтган 2018 йилги жаҳон чемпионатида ҳам плей-оффга чиқишга яқин эди, аммо охирги турда Колумбияга ютқазиб (0:1), гуруҳда қўшимча кўрсаткичлар туфайли японлардан ортда қолишади.
Бу сафар ҳам африкаликлар плей-офф масаласини ҳал қилиши ўз қўлида эди. Шу «Халифа Интернейшнл» стадионидаги ўйин 1/16 финал баҳсига айланди. Шу билан бирга бу ўйинда Эквадорни дуранг ҳам қаноатлантирарди.
Бундай вазиятда эквадорликлар эҳтиёткорона ўйнашини кутиш мумкин эди, аммо ўйиннинг илк 20-25 дақиқалиги шиддатли кечди ва бунда асосий драйвер Сенегал бўлди. Африкаликлар яхши ҳужумлар уюштирди, қанотларда Эквадор мудофаасини ёриб ўтишди ва зарба бериш позицияларига чиқишди.
Шу билан бирга, таркибда Садио Мане йўқлиги билинди, «Бавария» суперюлдузи сенегалликларда қарор қабул қилиш билан боғлиқ камчиликларни ёпган бўларди. Аммо Сенегалга эквадорликлар ҳимоячиси Пьеро Инкапье ёрдамга келди, у кераксиз вазиятда Исмаил Саррни жарима майдонида қулатди, ҳолбуи бу эпизодда рақиб ҳужумчиси тўпни ўзида сақлаб қолиши даргумон эди.
Нидерландияга қарши ўйинда жуда яхши кўринган Эквадор эса ҳафсалани пир қилди. Жамоа прессинг ҳам қилмади, олдинга ҳаракатланмади, динамика ҳам, креативлик ҳам кузатилмади. Биринчи бўлимда ёдда қолган ягона вазият қўшимча дақиқаларда Эннер Валенсия симуляция ишлатиб, пеналти сўраши бўлди, аммо унинг бу ҳаракати бутун жамоанинг биринчи бўлимдаги ўйини каби беўхшов эди.
Жанубий америкаликларга иккинчи бўлим бошида рақиб ҳам ўта эҳтиёткорона ва сусткашлик билан ўйнай бошлагани ёрдам берди. Эквадорда қандайдир креативлик пайдо бўлди дейиш қийин, аммо жанубий америкаликлар ўйинида тезлик пайдо бўлди. Қолаверса, Густаво Альфаро шогирдлари — бу жаҳон чемпионатида стандарт вазиятлардан фойдаланишда энг яхшилардан бири бўлиб турибди. Шундай экан Эквадорнинг асосий истеъдодли футболчиси Мойзес Кайседонинг бурчак зарбасидан кейин урган голи мантиқий эди.
Сенегал эса бундан сабоқ олди. Бир неча дақиқа ўтиб африкаликлар ҳам стандарт вазиятдан кейин гол уришди ва шунчаки жарима майдонига қамалиб олиб, тўпни дуч келган томонга тепиб юборишни бас қилишди, бунинг ўрнига қизиқарли қарши ҳужумлар уюштирилди. Ва фақат ўйинга қўшиб берилган дақиқаларда, Эквадор бор кучи билан олдинга ташланганида чуқур ҳимояланишга ўтилди ва ҳисоб сақлаб қолинди. 1/8 финалга фаолроқ ва ташаббусни қўлга олган ҳолда ўйнаган жамоа йўл олди.
Нимчорак финал учрашувлари 3 декабр куни, Тошкент вақти билан соат 20:00да Нидерландия ва АҚШ терма жамоалари ўртасидаги учрашув билан бошланади. B гуруҳида биринчи ўринни олган Англия эса 6 декабрга ўтар кечаси A гуруҳининг иккинчи ўрин соҳиби Сенегалга қарши ўйин ўтказади.
