Масофавий иш руҳий саломатликка салбий таъсир кўрсатади. Муаммони бартараф этишнинг 5 усули

Мутахассисларнинг фикрига кўра, масофадан туриб ишлайдиган ходим бутун диққат-эътиборини ишга жалб қила олмайди. Бу эса нафақат унинг иш самарадорлигига, балки жамоа фаолиятига ҳам салбий таъсир кўрсатар экан. Шу билан бир қаторда бундай тарзда фаолият юритиш ходимнинг шахсий ва иш вақтлари ўзаро аралашиб кетишига сабаб бўлади. Шифокорларнинг сўзларига кўра, бундай инсон ишга муккасидан кетиши ёки бўлмаса, дангаса бўлиб қолиши ҳам мумкин.

Мутахассисларнинг қўшимча қилишича, меҳнат қилишнинг бундай формати кишида кучли стрессни келтириб чиқаради. Бу безовталик эса секинлик билан ортиб боради.

Албатта, бундай руҳий ўзгаришлар узоқ муддат шундай тарзда фаолият юритадиган инсонларда кузатилиши мумкин. Бу нафақат инсоннинг оилавий, балки, ижтимоий, молиявий, психо-эмоционал ҳолати ва бошқа жабҳаларга ҳам кучли “зарба” бўлиши мумкин.

Кимлар хавф гуруҳига киради?

• Ёлғиз яшайдиганлар учун. Бундай инсонлар иш жадвалига доим ҳам амал қила олмайди. Ҳеч ким билан мулоқот қилмайдиган киши учун масофадан ишлаш худди ижтимоий изоляция каби таъсир кўрсатади. Доимий ёлғизлик эса қайғу, соғинч, умидсизлик каби туйғуларни юзага келтириб чиқаради.
• Ёш фарзандингиз бор. Оилада эътиборга муҳтож бўлган ёш болалар бўлганда иш жадвалига амал қилиш ҳақида гапирмаса ҳам бўлади. Бундай шароитда масофадан ишлаш ходим учун жуда қийин. Кўпинча уларда ташвишлар кўпаяди: айбдорлик ҳисси ва ўз-ўзига бўлган ишонч йўқолиб боради. “Мен яхши ходимманми?”, “Ота ёки оналик вазифаларимни тўлақонли бажара оляпманми?” каби саволлар миясида ғужғон ўйнай бошлайди.
• Ўз-ўзини бошқариш қобилияти ривожланмай қолади. Ишхонада иш сифати кўпинча раҳбарлар ёки менежерлар томонидан бошқарилади. Масофадан туриб ишлаганда эса бу мустақил амалга оширилиши керак. Натижада,  назорат қилиш қобилияти йўқолиб боради.
• Сиз ғамгин ва тушкунликка мойилсиз. Бундай ҳолатда ҳаётдаги туб ўзгариш, масалан, доимий иш тарзига ўтиш сизнинг руҳий саломатлигингизга ва жамоа билан ишлашингизга салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

Қандай қилиб уйдан туриб ишлашдан завқ олиш мумкин? Беш асосий қоида

Сиз масофадан ишлашнинг салбий оқибатларини камайтириб, иш ва шахсий ҳаёт ўртасидаги балансни сақлаб қолишингиз ҳамда руҳий саломатлигингизни қуйидаги қоидаларни бажариш орқали амалга оширишингиз мумкин:

Иш жадвалига амал қилинг. Агар сиз масофадан туриб ишлаётган бўлсангиз, уйқудан уйғонган заҳоти ноутбукни очиб, хабарларни ўқишга шошилманг. Тушлик вақтида нонушта қилмаганингиз ва тишларингизни тозаламаганингиз ёдингизга тушмасин. Ўзингиз учун иш вақтини белгилаб олинг ва бунга қатъий амал қилинг.

Уйда кичик бўлса-да иш муҳитини ҳосил қилинг. Уйингиз тор ва шовқинли бўлса ҳам, бир бурчакда ўзингиз учун “ишхона” яратинг. Муҳими ётоқ жой сиз учун ишхона бўлиб қолмасин. Ёз кунлари балконда ёки табиат қўйнида ҳам ишлаш мумкин. Фақат иш ва уй муҳити бир-биридан фарқ қилсин. Яна бир муҳим тавсия, ишлаётганда уй кийимини кўча кийимига алмаштириб олиш ҳам самарадорликни оширар экан.

Дам олиб туринг. Агар сиз уйда ишласангиз ҳам эртадан кечгача вақтингизни компютер қаршисида ўтказишингиз шарт эмас. Уйқудан олдин бирон соат бўш вақт топсангиз, уни ишдаги топшириқларга сарфлаб юборманг. Жисмоний машғулотлар ва ўз-ўзини ривожлантириш билан шуғулланишингиз мумкин. Ҳаёт фақат ишдан иборат эмас. Дам олиш ҳам эсдан чиқмаслиги керак.

Мулоқотни унутиб қўйманг. Сурункали ёлғизлик ва ўз-ўзи билан овора бўлиб қолишнинг олдини олиш учун кўпроқ мулоқот қилиш зарур. Бундай мулоқотлар сиз учун жуда фойдали.

Жисмоний фаоллик ҳаёт тарзига айланмоғи лозим. Жисмоний фаоллик бахт гормони (эндорфин) ишлаб чиқарилишини рағбатлантиради ва ҳиссий фаровонликни сақлашга ёрдам беради. Кун давомида кўпроқ ҳаракат қилишга интилинг. Бу жараён сизда ўз-ўзидан қониқиш ва иштиёқ ҳиссини уйғотишга ёрдам беради.

Албатта, ўзгаришлар бир кечада содир бўлмайди. Агар сиз босимларни тўғри йўналтириб, режали ишлашга тайёр бўлсангиз, бироз вақт ўтгач, руҳий саломатлигингиздаги ижобий ўзгаришларни ҳис эта бошлайсиз.

Махсума ОҚҚЎЗИЕВА