Ўзбекистон – Марказий Осиёнинг қоқ ўртасида жойлашган, энг йирик инсон салоҳияти ҳамда барча минтақа мамлакатлари билан умумий чегарага эга ягона давлат. Аммо 2005 йилдан кейинги даврда аввал Туркманистон, кейин Қирғизистон ва Тожикистон билан алоқалари совуқлашган Ўзбекистон ўзини ўзи ажратиб қўювчи сиёсат юритди.
Минтақада ишончсизлик кайфияти ниҳоятда кескинлашиб кетди. Ҳатто қариндошлар даражасидаги борди-келди ташрифлари ҳам чекланган эди.
Шавкат Мирзиёев ҳокимиятга келгач, Ўзбекистон қўшни давлатлар билан муносабатларни нормаллаштиришга киришди. Бир неча йилдан буён ҳаракатсиз турган чегара постлари гавжумлашди. Тез орада Қирғизистонга ҳатто ID-карта билан ҳам кириб-чиқиш мумкин бўлади.
Ўзбекистон ҳозирда минтақа интеграциясининг фаол тарафдори бўлиб турибди. Бу йўлда бир неча йилдан бери Тожикистон ва Қирғизистон билан алоқалар совуқлашишига сабаб бўлаётган чегара муаммоси ҳам деярли ҳал этилди.
Хўш, сўнгги йилларда Ўзбекистон ташқи сиёсатининг Марказий Осиё давлатлари билан ҳамкорлик ва умумий ташқи савдо йўналишида қандай ишлар амалга оширилди?
Ташқи савдо айланмаси 3 баробарга ошди
Ўзбекистон ташқи сиёсат векторининг биринчи навбатда, энг яқин қўшнилар – Марказий Осиё мамлакатлари билан ўзаро манфаатли алоқаларни ўрнатишга қараб йўналтирилгани бу соҳадаги ўзгаришларнинг энг муваффақиятли жиҳатларидан биридир. Чегарани кесиб ўтиш тартиб-таомиллари тубдан соддалаштирилди – чегарадош туманлар аҳолиси эркин мулоқот қилиш имкониятига эга бўлди, Марказий Осиё давлатлари билан транспорт алоқаси даражаси сезиларли даражада оширилди, хусусан, автобус қатнови тикланди.
Шунингдек, ўзаро манфаатли иқтисодий ва савдо алоқаларини жадал оширишга алоҳида эътибор қаратилди. Савдо тартиб-таомиллари анча соддалаштирилди, товарларнинг чегарадан ўтиши эркинлашди. Ўзаро инвестициялар учун йўл очилди. Буларнинг барчаси Ўзбекистон билан минтақа мамлакатлари ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажмини бир неча баравар оширишга имкон яратди.
Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази экспертларининг таҳлилларига кўра, Ўзбекистоннинг Марказий Осиё мамлакатлари билан савдо ҳажми охирги 6 йил ичида 3 баравар ошиб, 2016 йилдаги 2,5 млрд доллардан 2022 йилда 7,5 млрд долларга етган.
Ушбу давр мобайнида Ўзбекистоннинг Марказий Осиё мамлакатларига экспорти
