Бугун, Хитой Халқ Республикаси – дунёнинг иккинчи иқтисодий қудрати. Ҳарбий салоҳияти ҳам фақат АҚШдан кейин туриши тахмин қилинади. Хитой иқтисодий қудратининг ўсиш тезлиги ниҳоятда ҳайратланарли. Ялпи ички маҳсулотининг номинал қиймати АҚШ ЯИМга жуда яқинлашиб қолди.
Лекин, сотиб олиш қобилияти билан ўлчанганда, АҚШ ЯИМдан кўра каттароқ экани айтилади. Халқаро молия институтларининг ҳисоботларига кўра, бугун дунёдаги энг йирик иқтисод айнан Хитой улушига тўғри келади – глобал иқтидиётнинг 18 фоизи. АҚШнинг улуши эса, 15 фоиз атрофида экани айтилади.
Иқтисодий қудрати ўсиб бораётган расмий Пекиннинг глобал сиёсатдаги ўзига ишончи ва амбициялари ҳам ошиб бормоқда. Кейинги йилларда Пекиннинг коллектив ғарб билан стратегик тирашуви кристаллашиб бормоқда. Хитой Халқ Республикаси дунёда кўп қутблилиликнинг йирик ижодкорларидан, байроқдорларидан. Глобал сиёсатда, расмий Пекиннинг ўз “командаси” ҳам мавжуд, бу – Россия Федерацияси, Покистон, Эрон ва бошқа давлатлар.
Марказий Осиё давлатлари энди мустақил бўлганда, Хитой Халқ Республикасининг минтақадаги иштироки фақат савдо-иқтисодий ва сармоя билан чекланар эди. Орадан учта ўн йиллик ўтиб, расмий Пекин Марказий Осиёнинг биринчи ёки иккинчи (РФ билан алмашиб туради) савдо-иқтисодий ҳамкорига айланди.
2022 йилги Хитой расмий маълумотларига кўра, Пекин ва Марказий Осиё давлатлари ўртасидаги савдо-иқтисодий ҳамкорлик 70 миллиард долларлик кўрсаткичдан ошган. Бу билан, МО минтақасининг савдо-иқтисодий ҳамкорлиги, Россия ёки ғарб давлатлари билан қиёслаганда, каттароқ экани маълум бўлади.
Ҳавфсизлик ва ҳарбий ҳамкорлик борасида ҳам минтақа давлатларини бирлаштирувчи кўплаб лойиҳалар бор. Жумладан Шанҳай Ҳамкорлик Ташкилоти каби кўп томонлама салоҳиятли ташкилот ҳам фаолият юритади. ШҲТ – Марказий Осиё давлатларининг геосиёсий ва геомафкуравий қарашларини шакллантиришни мақсад қилиб қўяди.
Шу йилнинг март ойида Москвада Хитой давлат раҳбари Си Жинпинг ва Путин қўшма баёнот билан чиқиб, жумладан “Марказий Осиё минтақасида ташқи аралашувга имконият бермаймиз, бузғунчи ғарбнинг бу минтақада рангли инқилоблар амалга оширишга имкон бермаймиз” зайлидаги фикрлар билдиришди.
Апрел ойида эса, Хитойнинг Франциядаги элчиси янада қизиқ фикрлар билдирди. Элчининг фикрига кўра, Қрим – тарихан Россияники бўлган, ва пост-совет давлатларининг суверенитети халқаро ҳуқуқда мустаҳкам мақомга эга эмас.
Кейинги йилларда Москва ва Пекин ўртасидаги алоқалар, “глобал тандем” мақомига етти. Бу икки давлатнинг ўз олдига қўйган глобал мақсади – коллектив ғарбни дунё ҳокимиятидан йиқитиш, ва ўзлари иштирокидаги кўп қутблилик шакллантириш ҳисобланади.
