Термик депрессия ёки Эрон иссиқ ҳаво массалари
Ёзги термик депрессия - тропосферанинг қуйи қисмидаги паст босимли зонада юз берадиган синоптик ҳодиса. Булутсиз иссиқ об-ҳавода рўй берадиган циклонларнинг ҳаракати туфайли келиб чиқади. Бунда ер юзасининг кучли исиши натижасида иссиқ ҳаво тепага кўтарилади. Бу эса ўша минтақада босимнинг пасайишига олиб келади. Ва ҳаво юқори босимли ҳудудлардан паст босимли ҳудудларга томон тўплана бошлайди.
Термик депрессия фанда “Эрон иссиқ ҳаво массалари” ҳам дейилади. Бу ҳаво массалари Марказий Осиёда кузатилган вақт ўртача суткалик ҳаво ҳарорати шу кун учун хос кўп йиллик ўртача ҳароратдан +6 +7 даража юқорилаб кетади.
Бу ҳаво массалари чўл ҳудудларида кундуз куни ҳаво ҳароратининг +43 даражагача, воҳа ҳудудларида эса +40 даражагача кўтарилишига олиб келади. Кечаси ҳам ҳаво ҳароратининг юқорилаши ва табиийки кечқурун ҳаводаги нисбий намликнинг юқорироқ бўлиши, инсонларда кечки ҳарорат таъсирида маълум ноқулайликлар келтириб чиқаради
Бир сўз билан айтганда, термик депрессия бу – паст босимли иссиқ ҳаво оқими. Бунда кечалари ҳам ҳаво ҳарорати минимуми юқори кузатилади. Катта ҳудудларда ҳаво қуруқлашиб, ҳаво қурғоқчилигини оширади.
Термик депрессиянинг яна бир хусусияти унинг фаол босқичида кечга бориб ва кечаси дарахт шохлари ва барглари шамолдан умуман шитирламайди. Ҳатто маҳаллий хусусиятга эга шабада ҳам эсмайди.
Ундан ташқари, бу жараён кузатилган пайт баланд тоғларда ҳам ёмғир ёғмайди.
Ер юзининг қайси ҳудудларида кўпроқ кузатилади?
Термик депрессия Марказий Осиёнинг жанубий-шарқида содир бўлади. Одатда, 2-3 кун, баъзан, бутун табиий синоптик даврга чўзилади. Айрим йилларда ёзги Термик депрессия бир хилда такрорланмайди, аммо қанча тез-тез ва узоқ давом этса, ёз шунча иссиқ келади. Оддий шароитда Марказий Осиёнинг текислик ва тоғолди қисмларида ҳавонинг энг юқори ҳарорати ёзда 35-40° гача кўтарилса, ёзги термал депрессия авжига чиққан пайтларда воҳаларда 43-45° гача, чўлларда 48-50° гача кўтарилади.
