30 сентябр, шанба куни АҚШ ҳукумати федерал шатдаунга ёпилишдан қутулиб қолди. Бюджет тўғрисидаги қонун лойиҳаси бўйича муҳокамалар бир неча ҳафтага чўзилиб, молия йилининг охирги кунига келибгина қабул қилинди.
The Hill'нинг ёзишича, бюджет бўйича келиша олмаётган Америка қонунчиларида шанба куни тонгда шатдаун рўй беришига ишонч юқори эди. Лекин шу куни Вакиллар палатаси спикери, республикачи Кевин Маккарти кутилмаганда ўзининг қатъий позициясига эга партиядошларига қарши таклифни илгари суриб, воқеалар ривожида бурилиш ясади.
Тасдиқланган ва 1 октябрдан 17 ноябргача амал қиладиган бюджет тўғрисидаги қонунга кўра, ҳукумат органларини аввалгидек даражада молиялаштириш давом этади (шатдаун бўлмайди), табиий офатларга қарши курашиш учун 16 млрд доллар ажратилади. Муросага келиш учун демократлар Украинага ҳозирча қўшимча ёрдам ажратмай туришга кўнишга мажбур бўлди, республикачилар эса харажатларни қисқартириш талабидан вақтинча воз кечди.
Қонун лойиҳаси кун давомида Вакиллар палатаси ва Сенатдан ўтиб, президент Жо Байден томонидан 1 октябрга ўтар кечаси имзоланди.
“Мен ҳукуматнинг 47 кун давомида очиқ қолишини кўзда тутиладиган қонунни ҳозиргина имзоладим. Кейинги молия йили учун ҳукуматни молиялаштиришга оид қонунларни қабул қилишга етарлича вақт бор ва мен Конгрессни ҳозироқ иш бошлашга қатъиян чақираман”, – деб ёзди Байден Вашинтон вақти билан соат 23:28да X тармоғига жойланган постида.
Президентнинг қонунчиларга қаратилган бундай “қатъий” чорлови бежиз эмас. Агар кейинги 7 ҳафта давомида Конгресс 2023 йилги молия йили бюджети бўйича муросага кела олмаса, федерал ҳукумат яна шатдаун таҳдиди остида қолади.
Шатдаун нима?
АҚШда давлат бюджети халқ вакиллари – конгрессменлар томонидан тасдиқланмай туриб, давлат харажатлари қилинмайди. Шунингдек, тасдиқланган харажатларнинг белгиланган лимитлардан ташқарига чиқиши учун ҳам олдиндан Конгресснинг розилиги талаб этилади. Конгрессда эса демократлар ва республикачилар ҳар доим ҳам бюджет пулларини қаерга ишлатиш бўйича тезгина бир тўхтамга келавермайди.
Агар муҳокамалар натижасида барибир келишувга эришилмаса, шатдаун рўй беради – федерал органлар ўзларининг фақат базавий функцияларини бажаришга ўтади, фуқаролар эса кўплаб давлат хизматларидан фойдалана олмайди.
