UzAuto Motors шартномани қачон очади?

Кейинроқ, 18 сентябр куни қўшимча шартнома бериш бошлангани хабар қилинди, бироқ орадан 3 соат ўтар-ўтмас 28 мингта шартнома тугагани, жараён эса тўхтатилгани маълум бўлди. 

3 ноябр куни яна Cobalt, Damas ва Labo автомобилларининг қўшимча ҳажми учун контрактация очилгани маълум қилинди. Бу гал онлайн платформалар орқали ҳам шартнома олиш мумкинлиги эълон қилинган бўлса ҳам, бу платформалардан ҳеч бири тайинли ишлагани йўқ. Бу сафар ҳам бозордаги нархлардан камида 2-3 минг доллар арзонига автомобил олишга умид қилган харидорларнинг катта қисми чучварани хом санагани маълум бўлди. Монопол компания контрактацияни очганидан 7 соат ўтар-ўтмас, яна уни номаълум муддатга ёпди. UzAuto Motors қанча шартнома тузилгани ва контрактация қачон расман ёпилгани ҳақида маълумот бериб ҳам ўтирмади. 

Эътибор беринг, 1 йилу 10 кун давомида UzAuto Motors танловсизлик ортидан оммабоп моделлар рутбасига чиқиб қолган Cobalt,Lacetti, Damas вa Labo учун атиги 32 соату 27 дақиқагина шартнома берган. Бу муддат ҳам айнан компания расмий эълон берган вақтдан келиб чиқиб ҳисобланган, амалда аксарият автосалонларда контрактация тузиш анча олдин тугаганига гувоҳ бўлдик. Шунингдек, шартнома олиш очиқ бўлган 32 соату 27 дақиқанинг 12 соатдан кўпроғи куннинг иш вақтидан ташқари қисмига тўғри келади.

Машина йўқ, навбат ҳам йўқ

Чорак асрки “миллий ғуруримиз”, “миллий брендимиз” деган ном остида халқнинг “қонини ичиб” келган автосаноатни истеъмолчилар эшикларини тақиллатиб, “арзон ва сифатли машиналар бор, илтимос, олинглар”, дейдиган даражага олиб чиқа олмадик. Йиллар давомида “миллий брендимиз”ни сақлаб туриш учун адоғи йўқ субсидиялар, саноқсиз имтиёзлар бугунги кунга келиб ўз “меваси”ни бераётганига гувоҳ бўлиб турибмиз.

Президент “Ўзавтосаноат” олдига 2022 йилнинг 1 майига қадар автосалонлардаги навбатларни тугатиш вазифасини қўйган эди. Орадан бир ярим йил ўтиб, автосаноатчилар ўзларига хос бўлган “инновацион” йўл билан навбатни йўқ қилиб юборишди: ҳеч ким тўлов ҳам қилолмайди, янги машина ҳам сотиб ололмайди. Шартнома бўлмаганидан кейин, навбатлар ҳам бўлмайди.

Ўзбекистондаги автомобилсозлик саноатининг монополистик ҳолати юқори даражада эканлиги ҳеч кимга сир эмас. Умуман олганда, монополия соҳани қутқармайди, аксинча, секин ва оҳиста шаклда ўлдириб боради. Чунки бутун бир жамиятни танлашдан маҳрум қилиб, монопол ҳукмронлик қилаётган соҳа ривожланиши, глобал миқёсда рақобатбардош бўлиши мумкин эмас. Бозор иқтисодиётининг энг асосий қонунияти бу – рақобатнинг ривожланишидир. Рақобат бўлмаган тизимдан, биринчи навбатда, қуйи ва ўрта қатлам жабр кўраверади. Танловсизлик кўлами эса йилдан йилга ортиб бормоқда.