“Одамлар кўриб кўпроқ хурсанд бўлишяпти” — Тошкентда аёллар автобус ҳайдай бошлади

Асли самарқандлик Саодат Шерматова ҳозир 49 ёшда. 28 феврал куни у илк бор Тошкент кўчаларида автобус бошқара бошлади. “Тошшаҳартрансхизмат” тизимидаги аёл автобус ҳайдовчилари бир ой давомида амалиётда бўлади. Амалиёт даври учун уларга тажрибали ҳайдовчилар бириктирилган. Саодат Шерматовага автобус ҳайдашда 40 йиллик тажрибага эга Абдумутал Дакибаев устозлик қилмоқда.

“2005 йилда ҳайдовчилик гувоҳномасини олганман, 2019 йилда эса “D” категория олдим. Ҳозирги кунда Юнусобод туманидаги 8-автобус саройида фаолият юритаман. Шу вақтгача бу автобус саройида автобусларга техник хизмат кўрсатиш, тозалаш каби ишларни қилиб юргандим.

Бугун амалиётимнинг биринчи куни, устозларим Зафар ака, Жалол ака ва Мутал аканинг ёрдами билан бемалол енгил машина бошқаргандек автобусни бошқаряпман. Қийинроқ деб ўйлагандим, лекин ундай эмас экан, деярли қийинчилик бўлмади. Фақат “пик” вақтларда эҳтиёт бўлиш керак экан, бошқа вақтлари яхши”, – дейди Саодат Шерматова.

Унинг таъкидлашича, 2019 йилдан бошлаб у “Газел”да одам ташиган, кейинроқ ижтимоий тармоқларда автобуслар, катта юк машиналарини ҳайдаётганларга қизиқиб, шу соҳага ўтган. 

“Қароримни турмуш ўртоғим, фарзандларим қўллаб-қувватлаган. Йўловчилардан кимдир ёқтирмаяпти, кимдир эса жуда хурсанд. Ҳар хил одам чиқади, кўпроқ одамлар хурсанд бўляпти. Бу янгилик-да. Чўчигандим озгина, лекин ишласа бўларкан.

Ҳуқуқшуносман, орзуйим нотариус бўлиш эди, ҳаёт йўллари мени автобус бошқаришга олиб кетди. Тошкент кўчаларида шундай катта автобуслар ҳайдаб юрганимдан фахрланиб кетяпман”, – дейди у.

Автобус ҳайдовчилари аввалига йўл қоидалари, кейин автобус бошқариш бўйича имтиҳондан ўтиши керак. Шундан кейин улар бир ой амалиётда бўлади, муддат тугагач эса ўзлари мустақил автобус бошқариши мумкин.

Саодат Шерматованинг турмуш ўртоғи ҳам шофёр.

“Турмуш ўртоғим қўллаб-қувватлаган, ёнида олиб юриб ўргатса ўргатганки, нотўғри қиляпсан, демаган. У менга ишонган, рулга ўтқизиб, ёнида олиб юрган.

Икки нафар фарзандим бор, ўғлим чет элда бакалаврда ўқийди, қизим эса мактабда”, – дейди Саодат опа.

БМТ ривожланиш дастури ва Транспорт вазирлиги қўшма лойиҳасида гендер эксперт сифатида ишлайдиган Азизахон Хўжаеванинг айтишича, шу вақтгача Ўзбекистонда аёллар автобус бошқариши учун қонунчиликда чеклов бўлган.

“Бу чеклов олиб ташланди, бизнинг ҳаракатларимиз ижобий натижа берди. Аёллар ва эркакларга шароитлар тенг. Фақат аёллар 8 соатдан ишлайди, чунки уларга қийин бўлиши мумкин”, – дейди у.

Эслатиб ўтамиз, 2024 йил 12 февралдаги Вазирлар Маҳкамаси қарори билан аёлларга ҳам автобус ва юк машиналарини ҳайдашига рухсат берилди. Тегишли қарорга мувофиқ ҳукуматнинг 2018 йил 31 майдаги 408-сон қарори 2-иловаси 27-банди ҳамда 3-иловаси 5-банди ўз кучини йўқотган.

Мазкур нормаларда аёлларни “BC” ва “D” тоифаларига тайёрлашни ташкил қилишда юк автомобилларининг юк кўтариши 2,5 тоннадан ва автобусларнинг йўловчилар ташиш учун рухсат этилган сони 14 кишидан ошмаслиги кераклиги белгиланганди. Яъни бугунгача аёллар фақатгина йўловчиларнинг сони 14 кишидан ошмайдиган автобусни ҳайдовчи сифатида бошқариши мумкин эди. 

Эндиликда аёлларга қуйидаги йўналишлар бўйича меҳнат фаолиятини олиб бориш учун ҳуқуқий асос яратилди:

• Аёллар юк кўтариши 2,5 тоннадан ортиқ бўлган юк автомобилларини бошқариш;
• йўловчиларнинг сони 14 кишидан ортиқ бўлган автобусларни бошқариш.

Мадина Очилова суҳбатлашди.
Оператор ва монтаж устаси – Шерзод Эгамбердиев.