Топталишдан ҳимояга олинаётган 6 дарё, газ ва “свет”да базавий меъёр ҳамда ёлғиз кексалар учун тўгараклар – 1 майдан нималар ўзгаради?

Кўп ишлатган кўп тўлайди

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 16 апрелдаги “Ёқилғи-энергетика соҳасида бозор механизмларини жорий этишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига асосан 2024 йил 1 майдан аҳоли учун электр энергияси ва табиий газ бир ойлик истеъмолининг базавий меъёрлари тасдиқланди.

Қарор билан, 1 майдан бошлаб маиший истеъмолчилар (аҳоли хонадонлари) учун қуйидагича ижтимоий (базавий) меъёрлар киритилади:

• электр энергияси – ойига 200 kWhʼгача;
• табиий газ (март–октябр ойларида) – ойига 100 куб метргача;
• табиий газ (ноябр–феврал ойларида) – ойига 500 куб метргача.

Географик ва иқлим шароитларини инобатга олган ҳолда, Қорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида иситиш мавсуми республиканинг бошқа ҳудудларидан фарқли равишда октябр–феврал ойлари деб белгиланди.

Ижтимоий меъёр доирасида аҳолига электр энергияси ва табиий газ имтиёзли нархларда етказиб берилади.

2024 йил 1 майдан кучга кирадиган тарифлар:

Электр энергияси

Маиший истеъмолчилар учун тарифлар (1 kWh учун ойига):

— 200 kWh'гача – 450 сўм (ҳозирда 295 сўм);

— 201 kWh'дан 1000 kWh'гача – 900 сўм;

— 1001 kWh'дан 5000 kWh'гача – 1350 сўм;

— 5001 kWh'дан 10 000 kWh'гача – 1575 сўм;

— 10 001 kWh'дан кейин – 1800 сўм.

Овқат тайёрлаш учун марказлашган ҳолда электр плиталари билан жиҳозланган кўп қаватли уй-жойлар ва ётоқхоналарда яшовчи маиший истеъмолчилар белгиланган тарифларнинг 50 фоизи миқдорида тўлашда давом этади.

Истеъмолчиларнинг I ва II гуруҳлари (1000 сўм) ҳамда юридик шахслар учун (900 сўм) 2023 йил 1 октябрдан кучга кирган тарифлар 2024 йил 1 майдан кейин ўзгаришсиз қолади.

Табиий газ

Иситиш мавсумида – ноябр-феврал ойларида аҳоли хонадонлари учун табиий газ тарифлари (1 куб метр учун, ойига):

— 500 куб метргача – 650 сўм (ҳозирда 380 сўм);

— 501 куб метрдан 2500 куб метргача – 1500 сўм;

— 2501 куб метрдан 5000 куб метргача – 1950 сўм;

— 5001 куб метрдан 10 000 куб метргача – 2275 сўм;

— 10 001 куб метрдан кейин – 2600 сўм.

Март–октябр ойларида:

— 100 куб метргача – 650 сўм;

— 101 куб метрдан 2500 куб метргача – 1500 сўм;

— 2501 куб метрдан 5000 куб метргача – 1950 сўм;

— 5001 куб метрдан 10 000 куб метргача – 2275 сўм;

— 10 001 куб метрдан кейин – 2600 сўм.

6 та дарё ўзанида шағал қазиш тақиқланади

Республикадаги айрим дарёлар ўзанида норуда материалларни қазиб олишга муддатсиз мораторий жорий этилади. Бу ҳақда давлат раҳбарининг “Сув ҳавзаларида норуда материалларни қазиб олишни тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармонида қайд этилган.

Ҳужжатга кўра, 2024 йил 1 майдан:

• Чирчиқ, Сангзор, Зарафшон, Норин, Қашқадарё ва Сурхондарё дарёлари ўзанларидаги норуда материалларни қазиб олишга муддатсиз мораторий жорий қилинади;
• Вазирлар Маҳкамаси томонидан мораторий татбиқ этиладиган ҳудудлар чегаралари белгиланади;
• дарё ўзанлари, соҳил бўйи минтақалари ва сувни муҳофаза қилиш зоналаридан қум-шағал материаллари қазиб олиш ҳуқуқи фақат E-auksion электрон савдо платформаси орқали реализация қилинади;
• дарё ўзанлари, соҳилбўйи минтақалари ва сувни муҳофаза қилиш зоналаридан қум-шағал материаллари қазиб олишни тақиқлаш ва тоғли ёки тоғолди ҳудудларда (қуруқликда) жойлашган муқобил кон участкаларида қазиш ишлари ташкил этилади.

Мораторий даврида дарё ўзанлари, соҳил бўйи минтақалари ва сувни муҳофаза қилиш зоналаридан қум-шағал материалларини ноқонуний қазиб олиш натижасида табиатга етказилган зарар учун ундириш суммалари 10 бараварга оширилган ҳолда қўлланади.

Тадбиркорлар учун янги йўналиш

Аҳолига қулай санитария-гигиена шароитларини яратиш, туристик жозибадорликни ошириш ва атроф-муҳитга салбий таъсирни камайтириш мақсадида 2024 йил 1 майдан бошлаб тадбиркорлик субъектларига жамоат жойлари, ижтимоий объектлар ва аҳоли пунктларининг белгиланган жойларида санитария-гигиена шохобчалари ташкил этиш ҳуқуқи берилади. Бу президентнинг 2024 йил 4 январдаги тегишли фармонида келтириб ўтилган.

Бунда:

• туман (шаҳар) ҳокимлиги томонидан жамоат санитария-гигиена шохобчалари қурилиши мумкин бўлган жойларнинг дислокацияси ҳамда мазкур ҳудуддаги инфратузилма объектлари ва аҳоли ҳаракати гавжумлиги даражаси тўғрисидаги маълумотлар E-auksion тизимидаги алоҳида веб-саҳифада эълон қилиб боради;

• санитария-гигиена шохобчалари ўрнатиладиган жойларни тадбиркорлик субъектларига бириктириш электрон аукцион савдолари орқали амалга оширилади;

• электрон аукцион савдоларига қўйиш учун санитария-гигиена шохобчалари ўрнатиладиган жойларнинг минимал қиймати Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, туман (шаҳар) ҳокимлиги ва Давлат активларини бошқариш агентлиги томонидан белгиланадиган тартиб асосида аниқланади;

• электрон аукцион савдоларида ғолиб бўлган тадбиркорлик субъектларига санитария-гигиена шохобчалари ўрнатиладиган жойлар мулк ёки ижара ҳуқуқи асосида ажратилади;

• электрон аукцион савдоларида ғолиб бўлган тадбиркорлик субъектлари санитария-гигиена шохобчаларини белгиланган аниқ мезонлар, техник топшириқлар, ўрнатишга қўйиладиган талаблар ва бошқа зарур шартларга мувофиқ бириктирилган жойларда ташкил этади.

Ҳужжатда 2024-2025 йилларда ҳар бир вилоятда тажриба тариқасида камида биттадан туман (шаҳар) ободонлаштириш бошқармаларининг функциялари давлат-хусусий шериклик acосида тадбиркорлик субъектларига ўтказилиши ҳам белгилаб қўйилган.

Ногиронлар учун “югур-югур” камаяди

Давлат раҳбарининг тегишли қарори билан 2024 йил 1 майдан бошлаб протез мосламалари ва реабилитация воситалари хариди учун давлат томонидан муҳтож шахсларга қоплаб бериладиган маблағлар миқдори бозор конъюнктурасидан келиб чиқиб, ўртача уч бараваргача, айрим воситаларнинг турлари эса ўн бараваргача оширилади.

Ҳужжат билан 2024 йил 1 майдан бошлаб ногиронлиги бўлган шахсларнинг протез мосламалари ва реабилитация воситаларига муҳтожлиги алоҳида тиббий хулоса расмийлаштирмасдан ногиронлик тўғрисидаги маълумотнома асосида белгиланиши амалиётга татбиқ этилмоқда.

Ногиронлик гуруҳига эга бўлмаган пенсия ёшидаги шахсларнинг протез мосламалари ва реабилитация воситаларига муҳтожлиги тўғрисидаги тиббий хулоса «Тиббий-ижтимоий экспертиза» электрон ахборот тизимида расмийлаштирилади.

Ёлғиз кексалар учун тўгараклар йўлга қўйилади

Президентнинг тегишли қарори билан 2024 йил 1 майдан бошлаб реестрга киритилган ёлғиз кексалар ва ногиронлиги бўлган шахсларга ҳар ойлик уй-жой коммунал хизматлар ҳақини тўлаш бўйича компенсация ҳамда озиқ-овқат маҳсулотлари ва шахсий гигиена товарлари учун ҳар ойда қўшимча пул тўловлари ўрнига ёлғиз кексалар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун ҳар ойда минимал истеъмол харажатлари миқдорида моддий ёрдам жорий этилади.

Ҳужжатда келтирилишича, нуронийлар масканлари, маданият марказлари ва маҳалла гузарларида ўзгалар парваришига муҳтож бўлган ёлғиз яшовчи ҳамда ёлғиз кексалар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун спорт, мусиқа, ҳунармандчилик йўналишида тўгараклар йўлга қўйилади.

Бунда «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази томонидан ўзгалар парваришига муҳтож бўлган ёлғиз яшовчи ҳамда ёлғиз кексалар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун маҳаллалар кесимида ижтимоий буюртма шакллантирилади. Сўнгра ижтимоий буюртмадан келиб чиқиб Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги, Маданият вазирлиги, «Нуроний» жамғармаси ва «Ҳунарманд» уюшмасининг ҳудудий бўлинмалари ҳамда «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази, Нуронийлар масканлари, маданият марказлари ва маҳалла гузарларида тўгаракларни режа-график асосида ташкил этади.

Бошқа ўзгаришлар

2024 йил 1 майдан бошлаб:

• эксперимент тариқасида Тошкент шаҳрининг Мирзо Улуғбек туманида ўзгалар парваришига муҳтож шахсларга ижтимоий хизматлар кўрсатиш жараёнига тадбиркорлик субъектлари аутсорсинг асосида жалб этила бошланади;
• фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари учун янги мажбурий тўловлар ва йиғимлар фақатгина қонунда белгилаш амалиёти киритилади;
• белгиланган тартибда тасдиқланган рўйхат бўйича республикадан экспорт қилинадиган мева-сабзавот маҳсулотлари бўйича шартномалар қийматини мониторинг қилиш ва экспорт нархлари шакллантирилиши устидан назорат ўрнатиш тартиби жорий этилади;
• қоғозсиз иш юритишга ўтиш жараёнини жадаллаштириш мақсадида ижро этувчи ҳокимиятнинг ҳудудий бўлинмалари ва улар тасарруфидаги ташкилотлар тўлиқ «Ijro.gov.uz» ижро интизоми идоралараро ягона электрон тизими негизида ишлаб чиқилган «edo.ijro.uz» модули орқали электрон ҳужжат айланиш тизимига ўтказилади;
• давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, давлат корхоналари ва устав капиталида давлат улуши бўлган корхоналарда фойдаланишда бўлган газ, бензин ва дизел двигателлари билан жиҳозланган транспорт воситаларини миллий стандарт талаблари асосида мажбурий экологик сертификатлаш тартибини ва талабларни бажармаганлик учун компенсация миқдори ва тўловлари белгиланади;
• Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг марказлари ҳамда «Ипак йўли» туризм ва маданий мерос халқаро университетининг «Ўзбекшунослик» («Uzbek Studies») кафедраларини Ўзбекистон тарихи ва маданияти, ўзбек тили ва адабиётига оид ўқув қўлланма ва дарсликлар, аудио ва видеоматериаллар билан таъминлаш тизими йўлга қўйилади;
• Қашқадарё вилоятида онкологик касалликларни эрта босқичда аниқлаган тиббиёт бригадалари ҳар бир аниқланган ҳолат учун Тиббиёт муассасаларининг моддий рағбатлантириш ва ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан 2 млн сўм миқдорида рағбатлантирила бошланади;
• 17 та турдаги хулосалар ДХМ ва ЯИДХП орқали берилади;
• ҳар бир ҳудудда кучли зилзилада аҳолини қутқариш ишларига жалб этиш учун волонтёрлик гуруҳларини шакллантириш амалиёти йўлга қўйилади.