Тошкентнинг "Новза" метро бекати яқинида ноодатий маркетинг услубини қўллаётган косметология клиникаси мавжуд. У ерда мижозларни алдаш ва манипуляция қилиш орқали оддий хизматлар бир неча ўн карра қиммат нархларда сотиб олишга мажбурланади. Косметология ва трихология йўналишидаги муолажалар таклиф қиладиган бу клиниканинг мижозлари уларни алдашга уринишгани ҳақида гапириб беришди.
Мижоз сифатида клиникада бўлган журналист Феруза Нажмиддинова инстаграм саҳифасида ўзи билан боғлиқ шундай ҳолат юз бергани, кредит эвазига муолажалар таклиф қилишганини айтди.
“Бир йил олдин қайта-қайта косметология марказига таклиф қилишганди: бепул ваучер ютиб олдингиз деб. Яқинда яна қўнғироқ қилишганда майли деб бордим. Хуллас, сертификатга эга бўлганим учун чегирмали нархда 40 млн турадиган муолажаларни 12 млнга қилиб берамиз дейишди. Турмуш ўртоғим билан маслаҳатлашишимни айтдим. Улар ҳозир қўнғироқ қилишимни сўрашди. Бу телефонда маслаҳат қилинадиган сумма эмаслигини айтдим.
Шу марказга борган ўртоғим пули йўқлигини айтса, “шартта кредит олинг, ҳозир исталган банк 5 дақиқада кредит беради. Ўзим ўргатаман” дейишган. Бу даҳшат. 40 млнни 12 млн деб, камига кредитга тиқиб қўйишяпти”, деган Нажмиддинова.
Видео остидаги изоҳлардан шундай ҳолатга тушганлар кўп эканлигини билиш мумкин. Кўпчилик бу косметология клиникасининг қўштирноқ ичидаги “фаолияти”идан хабардорлигини, лекин уларга нега чора кўрилмаётганлигидан норозилигини билдириб изоҳ қолдиришган.
“Менам борганман, худди шунақа кинналашган эди. Ҳозир ёнимда бунақа пул йўқ десам, уйингизга машинада ўзимиз олиб борамиз, сиз уйдан пул олиб чиқиб берасиз, бизнинг вакил сиз билан шартнома қилиб келади деб ёпишволди. Ўзим боғланаман сизга деб зўрға қутулдим”.
“Мен ҳам турмуш ўртоғим билан ўша клиникага борганман. Жуда чиройли муомала билан худди гипноз қилгандай 7 миллион тўлашимизга эришишган. Улар тақдим қилган маҳсулотлар (крем, гел) шунақа нарх туришини айтган.
Мавзуга оид
8 мин
Тўлов амалга оширганимиздан сўнг, қўлимизга (ичидаги кремлар билан) пакет ушлатиб шошилинч тарзда кузатиб қўйишган. Уйга бориб, ўша кремларни интернетдан қараганимизда, арзимаган пул туришини билдик. Шунда ўша клиника ҳақида yandex, google ва бошқа хизматлар орқали маълумот қидирганимизда улар ҳақида жуда кўпчилик уларнинг қаллоб (мошенник) ва улар анчадан бери кўпчиликни алдаб келишлари ҳақида ўқидик. Эртаси куни клиникага қайта бориб, улар бизга ёлғон гапиришганини ва кремларини қайтариб олиб, пулимизни қайтиб беришларини сўраганимизда, бир кун олдин жуда чиройли муомалада бўлган аёллар биз билан уришгиси келиб, жуда хунук муомала қилишган ва пулимизни қайтариб бермасликларини айтишган. Мен эса ўз ҳуқуқларимни билганим учун уларнинг ҳуқуқшунослари (уларнинг таништириши бўйича) билан гаплашиб, пулимни қайтиб олишга эришдим.
Ҳайронман, нега ҳалигача уларни жавобгарликка тортишмаган…”
Шу клиникада бир муддат ишлаган собиқ ходим Kun.uz’га у ердаги фаолияти ҳақида айтиб берди. Унга кўра, клиника ходимларидан келган мижозларни манипуляция қилиш, кўпроқ хизматларни сотиб олишга ундаш, ёлғон уйдирмалар билан ташқи кўринишларидан хавотирга солиш, қўрқитиш талаб қилинади. Чунки ҳар бир сотилган муолажа пакетидан уларга бонус ажратилади.
Собиқ ходимнинг айтишича, ишга кираётганларга мижозлар билан ишлаш бўйича дарс ўтилади. Ходимларга яхши косметологик хизмат кўрсатиш эмас, балки муолажаларни сотиб олиш учун руҳий босим ўтказиш буюрилади.
“Ҳаммага битта ҳикоя бор – ҳамма мижозга шу битта ҳикоя айлантириб айтиб берилади. Бир мижоз келди, унинг эри бой экан, лекин эрини “любовницаси” бор экан. Чунки аёли ўзига қарамас экан. Ўз аёлига битта курс муолажалар сотиб олиб бермади, лекин унга олиб берди, дейилади. Бундан мақсад агар сиз ҳам ўзингизга қарамасангиз эрингиз бошқа аёлларга илакишиб қолади, деган маънода айтилади.
Шундан кейин мижозга муолажалар таклиф қилинади. Ўзи нархи бундан ҳам қиммат эди, ҳозир 15 млн сўм туради, истасангиз бундан арзонроқ қилиб берамиз сизга деб. Хориждан келган косметолог врачлар муолажа қилади дейилади. Лекин аслида улар ҳеч қандай чет эллик эмас. Мижозни алдаб муолажа сотиш учун шундай дейилади. Мижоз харид қилса-қилмаса врач кириб яна ўша таклиф билан алдаб кўради. Алдай олса олиб қолади, алдай олмаса мижоз чиқиб кетади.
У ерда ишлашнинг ҳам, даволанишнинг ҳам кераги йўқ. Чунки ҳамманинг юзида ҳар хил муаммо, лекин бир хил даволаш усули таклиф қилинади. Одамнинг кўринишига қараб нарх айтишади, кўтара оладиган бўлса қимматроқ, йўқса арзонроқ”.
Косметология клиникасининг қарамоғига фақат аёллар тушади десангиз адашасиз. Бу ерда трихология йўналишида ҳам хизмат кўрсатилгани сабаб эркаклар ҳам ўлжа бўлади.
“Текин консултация ютиб олдингиз деб қайта-қайта телефон қилиб безор қилишди. Борсам, бошимга аппаратини қўйиб текширишди-да “Сизда “Эрта алопеция” деган касаллик, яъни сочларни танга-танга бўлиб тўкилиб кетиши бошланган. Шунинг олдини олиш керак бўлади”, дейишган. Лекин мен билардимки, бу касаллик сочга эмас, жигарга боғлиқ. Хуллас муолажа нархини 30 ёки 40 млн, чегирмада сизга 17 млн бўлади деган”.
Эшитганларимизга аниқлик киритиш учун ўзимиз манзилда бўлдик. Чиндан ҳам 40 млнлик муолажани 16 млнга олиш мумкинлиги, аммо буни ҳозироқ ҳал қилиш кераклигини, эшикдан чиққан заҳотимиз бу акция ўз кучини йўқотишини айтишди.
Албатта бундай хизматлардан фойдаланиш ёки фойдаланмаслик ҳар кимнинг шахсий иши. Аммо мижозларни манипуляция қилиш, кредит олишга ундаш, ўзлари учун зарур бўлмаган муолажаларни олишга жалб қилиш фирибгарлик ҳисобланади.
“Ётиб қолгунча – отиб қол” қабилида иш тутувчи клиникада энг сўнгги умид мижоздан олинадиган телефон рақамларида. Агар сиз ҳеч қандай хизматни сотиб олмаган тақдирингизда ҳам 10 тадан 30 тагача таниш-билишларингизнинг телефон рақамларини беришингиз керак. Сиздан кейин уларга қўнғироқ қилинади ва шу сценарий такрорланади.
Бундай ҳолатлар бошқа давлатларда ҳам учраб туради ва аллақачон қаллобликнинг бир кўриниши эканлиги аниқланган.
Хўш, масаланинг ҳуқуқий жиҳати нимада?
Ҳуқуқий жиҳатдан олиб қаралса, клиника мижозларни шахсга доир маълумотни тарқатишга мажбурлаяпти. Бу эса қонунчиликка кўра жазога сабаб бўлади.
Клиника рекламаларида таниқли шоу-бизнес вакиллари иштирок этган ва бу хизматларни тарғиб қилган. Аҳоли ишончини қозониш учун бу муҳим аҳамиятга эга. Реклама қонунчилигига кўра бу нотўғри реклама ҳисобланади.
Шунингдек, мижозларга албатта шахсни тасдиқловчи ҳужжат, яъни паспорт билан келиш талаби қўйилади. Табиийки, бирорта гўзаллик салонида бундай талаб йўқ. Косметолог ҳузурида паспортнинг нега керак эканлиги эса кредит расмийлаштириш жараёнида сизга маълум бўлади.
Хуллас, агар сизда ҳуқуқий саводхонлик ва юқоридаги ҳолатларни таҳлил қилиш иммунитети бўлмаса кимларнингдир бизнес объектига айланиб қолишингиз ҳеч гап эмас.
