Цемент ишлаб чиқарувчи барча корхоналар томонидан ишлаб чиқарилган цементнинг камида 50 фоизини биржага чиқариш талабини 25 фоизга пасайтириш кўзда тутиляпти.
Иқтисодчи Отабек Бакировнинг ёзишича, бу йилнинг талаб юқори бўлган пайтларида нархларнинг ошишига олиб келиши мумкин.
“Бу қарор цементга талаб кескин ошадиган, таклиф улгурмайдиган март-октябр ойларида нархларни янада оширади. Шунингдек, йил давомида йирик ишлаб чиқарувчиларга қизиқ бўлмаган чакана харидорлар ва майда истеъмолчилар яна жабр чекишади”, дея ёзди Бакиров.
Ўтган йил ҳам цемент ишлаб чиқаришга мўлжалланган оҳактош бўйича солиқ ставкасини 2 баробарга пасайтириш режа қилиниб, амалда биратўла салкам 4 баробарга камайтирилганди. Бу қарор “цемент маҳсулотлари нархининг кескин ошиши ҳамда нархларнинг кўтарилишига йўл қўймаслик”, “маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг хорижий цемент етказиб берувчилар олдида рақобатбардошлигини ошириш” мақсадлари билан изоҳланганди.
Цемент нархи арзонлашдими?
Солиқ имтиёзлари маълум муддат цемент баҳосининг пасайишини таъминлаган бўлса-да, жорий йилга келиб нархлар яна оша бошлаган.
Цемент бўйича ўртача биржа нархлари (1 тонна учун):
2025 йилнинг бошидан бери цемент нархи 30 фоизга қимматлашган. Яъни солиқ ставкаларини пасайтириш амалиёти амалда нархларни арзонлаштирмаган, балки давлат бюджетига тушумлар миқдорининг камайишига сабаб бўлган холос.
Бу каби амалиёт олдин ҳам бўлган, лекин самара бермаган. Хусусан, 2022 йил Ўзбекистонда ерости бойликлари бўйича солиқлар анчагина пасайтирилган эди. Хусусий компаниялар учун табиий газ бўйича солиқ ставкаси 3 бараварга, нефт ва газ конденсати бўйича 2 бараварга камайганди. Бундан мақсад – хусусий компанияларни инвестиция киритишга рағбатлантириш экани айтилганди. Амалда эса 2022 йилда ер қаъридан фойдаланувчилар бир йил олдингига қараганда салкам 2 трлн сўм ёки 12 фоиз кам солиқ тўлади, газ қазиб чиқариш 4 фоизга, газ конденсати қазиб олиш 3 фоизга камайди.
