Европа суди Гуржистонни намойишчиларга нисбатан зўравонликда айбдор деб топди

Европа инсон ҳуқуқлари суди (ЕИҲС) 2019 йилда Тбилисида ўтказилган намойишни тарқатиш чоғида содир этилган инсон ҳуқуқлари бузилиши учун Гуржистонни жавобгар деб топди. Пайшанба, 11 декабр куни ЕИҲС жабрланувчиларга олти рақамли (яъни юз минглаб) компенсация тўлаш тўғрисида қарор чиқарди.

Судга 14 нафар журналист – намойишни ёритган ОАВ вакиллари ва акциянинг 11 иштирокчиси даъво билан мурожаат қилган. Страсбургдаги суд хабар қилишича, уларнинг аксарияти полиция томонидан резина ўқлар қўлланиши натижасида жароҳатланган. Бошқалар эса полиция ходимлари томонидан босимга дучор бўлган.

2019 йил июнида бўлиб ўтган норозилик акциясига тахминан 12 минг киши йиғилган, тўқнашувлар натижасида 200 дан ортиқ одам — полиция ходимлари, ОАВ вакиллари ва намойишчилар — жароҳатланган. Тартибсизликларга Россия делегациясининг Гуржистон парламенти биносидаги йиғилишда иштирок этиши сабаб бўлган. Давлат думаси депутатларидан бири парламент раиси минбаридан чиқиш қилгани кўпчилик томонидан ҳақорат деб қабул қилинган. Оппозиция Россиянинг Гуржистонга таъсири кучайишидан хавотир олиб, норозиликка чақирган.

Страсбург судининг Катта палатаси судялари намойишни тарқатиш пайтида «ҳаддан ташқари ва мутаносиб бўлмаган куч ишлатилгани, натижада даъвогарлар ва бошқа шахслар тан жароҳати олгани»ни тасдиқлади. Судялар таъкидлашича, журналистлар фикр билдириш эркинлигидан, намойишчилар эса тинч йиғилиш эркинлигидан маҳрум этилган.

Суднинг хулосасига кўра, парламент олдидаги намойишни тарқатишнинг ўзи ҳуқуқий жиҳатдан мумкин бўлган ҳолат деб баҳоланиши мумкин, бироқ ҳукумат қўллаган усуллар оқланмайдиган даражада кескин бўлган.

Страсбург суди шунингдек, Гуржистон ҳокимияти ўша пайтдаги воқеалар бўйича терговни етарлича тез ва пухта ўтказмаганини аниқлади. Қарорда қайд этилишича, орадан беш ярим йил ўтганига қарамай, зўравонлик қўллаган давлат хизматчилари шахси ҳамон аниқланмаган.