Politico: Россия Украинага ЗАЭС электр энергиясини бўлишни таклиф қилди

Москва Запорижжя АЭС (ЗАЭС)дан ишлаб чиқарилаётган электр энергиясини Украина ва Россия ўртасида бўлишни истаяпти. Бу масала Абу-Дабида муҳокама қилинган, аммо ҳал этилмай қолган, деб ёзади Politico. Бундан олдин Киев ЗАЭСни РФ билан биргаликда бошқариш унинг учун қабул қилиб бўлмаслигини англатган эди.

Фото: Reuters/Scanpix/LETA

Абу-Дабида АҚШ воситачилигида Украина ва Россия ўртасида бўлиб ўтган музокаралар иқтисодий масалаларга, шунингдек, Россия қўшинлари томонидан оккупация қилинган Запорижжя атом электр станциясини ким назорат қилишига қаратилган, деб хабар беради Politico.

Нашр 24 январ куни эълон қилинган мақоласида айтилишича, Москва Украина ва Россия станцияда ишлаб чиқарилаётган электр энергиясини ўзаро бўлишини талаб қилмоқда, бироқ бу борада ҳеч қандай келишувга эришилмаган. Шу билан бирга, музокаралар жараёнидан хабардор бўлган AP агентлиги манбаси ЗАЭСдан келадиган энергияни “адолатли асосда” тақсимлаш таклиф қилинаётганини аниқлаштирган.

Ўтган йил декабри охирида Украина президенти Володимир Зеленский ЗАЭСни Россия билан биргаликда бошқариш ғоясини рад этган эди. У қайд этганидек, агар Киев Запорижжя атом электр станциясидан келадиган электр энергиясини бўладиган бўлса, у фақат АҚШ билан бўлиши мумкин. Зеленскийнинг сўзларига кўра, Украина РФ билан тўғридан тўғри бизнес қилишни истамайди, шунинг учун бу масала ҳали ҳам келишиш (мувофиқлаштириш) босқичида турибди.

Европадаги энг йирик атом электр станцияси бўлган ЗАЭС олти та энергоблокдан иборат бўлиб, уларнинг умумий қуввати 6000 МВтни ташкил этади. У Энергодар шаҳри яқинида, Каховка сув омборининг (суви пасайган) жанубий соҳилида жойлашган. Россия Запорижжя АЭСни 2022 йил март ойида — кенг кўламли уруш бошланганидан кўп ўтмай оккупация қилди ва уни “Росэнергоатом” АЖ бошқарувига ўтказди.

ЗАЭСнинг барча реакторлари тўхтатилган, аммо улар доимий совитишни талаб қилади. Совитиш тизими ташқи электр тармоғидан келадиган электр билан таъминланади. Электр таъминоти узилиб қолган ҳолларда эса энергияни дизель генераторлари таъминлайди.

Украина, Россия ва АҚШ делегацияларининг учрашувлари Абу-Дабида 23–24 январ кунлари бўлиб ўтди. Уч давлат вакиллари Россиянинг қўшни мамлакатга ҳарбий бостириб кириши бошланганидан бери биринчи марта урушни тўхтатиш эҳтимоли бўйича тўғридан тўғри маслаҳатлашувлар ўтказди.

Музокаралар бошланишидан сал олдин Москва Украина армиясини бутун Донбасс ҳудудидан, шу жумладан Россия қўшинлари эгаллай олмаган ҳудудлардан ҳам олиб чиқиш ҳақидаги ўзининг энг юқори талабини яна бир бор тасдиқлади. Украина буни қатъий рад этади.