Нетаняҳу яна АҚШга келяпти: “Эрон масаласи” кун тартибида

АҚШ–Эрон музокаралари бошлангач, Исроил бош вазири Вашингтонга режалаштирган ташрифини бир ҳафта олдинга сурди. Axios манбаларига кўра, Нетаняҳу Трампнинг Эрон борасидаги қарорига таъсир қилмоқчи. Трамп эса Исроилнинг Ғарбий соҳилдаги режаларига қарши.

**Трамп ва Нетаняҳу АҚШ президентининг Флоридадаги қароргоҳида. Декабр, 2025 йил. / Фото: Getty Images**

10 феврал куни Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу Вашингтонга шошилинч ташриф билан йўл олган. Унинг ташрифи ҳақидаги эълон – Трамп махсус вакиллари Уммонда Эрон ташқи ишлар вазири билан ядровий келишув юзасидан музокара ўтказганидан бир кун ўтиб янгради.

Аслида Нетаняҳу 18 феврал куни Оқ уйда Трамп билан учрашишни режалаштирган эди. Оқ уй расмийсининг Axios нашрига айтишича, Нетаняҳу жума куни ташрифини бир ҳафтага олдинга суриш ва келаси чоршанба куни Трамп билан учрашишни сўраган.

Шу билан бирга Нетаняҳунинг Вашингтонга эрта келиши унга – 19 февралга режалаштирилган Ғазо бўйича Тинчлик кенгаши етакчилари йиғилишида қатнашмаслик имконини ҳам беради. Бу тадбир Нетаняҳунинг ички сиёсий майдонида кескин баҳс-мунозараларга сабаб бўлиши мумкин эди.

Трамп жума куни Уммонда АҚШ ва Эрон ўртасида «жуда яхши музокаралар» бўлганини айтган. Унинг айтишича, Эроннинг ядровий келишув бўйича позицияси ўтган йилга қараганда «янада мақбулроқ» бўлиб қолган.

Нашрнинг ёзишича, Исроил Трампнинг қарорига таъсир қилмоқчи. Хусусан, бош вазир Нетаняҳунинг фикрича, «ҳар қандай музокаралар Эроннинг баллистик ракеталарига чекловлар қўйилишини ва Эрон ўқини қўллаб-қувватлашига барҳам берилишини ўз ичига олиши лозим».

**АҚШга учиб кетаётган Бинямин Нетаняҳу / Фото: Исроил бош вазири идораси**

Музокаралар фонида Трампнинг махсус вакиллари Жаред Кушнер ва Стив Уиткофф шу ҳафта Abraham Lincoln авиация ташувчисига ташриф буюрмоқчи. Эрон яқинидаги Араб денгизида жойлашган кемага АҚШ Марказий қўмондонлиги қўмондони адмирал Бред Купер ҳам боради. У ҳам жума куни Эрон билан музокараларда қатнашганди.

Abraham Lincoln авиация ташувчиси ва унинг зарба берувчи гуруҳи Эронга қарши эҳтимолий урушда АҚШнинг асосий зарба кучи бўлиши мумкин.

Трамп Ғарбий соҳил аннексиясига рози эмас

АҚШ президенти Доналд Трамп эса босиб олинган Ғарбий соҳилда Исроил томонидан аннексия томон ташланаётган қадамларни қўллаб-қувватламаслигини айтди. Сешанба куни Трампнинг Axios нашрига берган интервюсида янграган бу баёнот Исроил де-факто аннексия сари қадам бўладиган янги сиёсатни илгари сурганидан бир неча кун ўтиб билдирилди.

Трамп тафсилотларга изоҳ бермади, бироқ: «Мен аннексияга қаршиман», деди. «Бизда ҳозир ўйлашимиз керак бўлган етарлича масалалар бор. Биз Ғарбий соҳил билан шуғулланишимиз шарт эмас», дея Трампнинг сўзларини келтирмоқда нашр.

АҚШ расмийлари ҳам Исроил кабинети қароридан хавотирда эканини ва унинг оқибатлари ҳали ўрганилаётганини билдирган. «Осойишта Ғарбий соҳил – Исроил хавфсизлигини таъминлайди ва минтақада тинчликка эришиш бўйича ушбу маъмурият мақсадларига мос келади», деган Оқ уй вакили.

Исроил Ғарбий соҳилда нималарни режа қиляпти?

8 феврал куни Исроил Хавфсизлик кабинети томонидан маъқулланган чоралар Ғарбий соҳил устидан Исроил назоратини сезиларли даражада кенгайтиради, жумладан, Фаластин маъмурияти назоратидаги ҳудудларда ҳам.

**Ғарбий соҳилдаги Наале манзилгоҳида Исроил қураётган янги уй-жойлар лойиҳаси. / Фото: AP**

Осло келишувларини бузадиган бу қадамлар яҳудий кўчманчиларига Ғарбий соҳилда ер сотиб олишни осонлаштиради. Шу билан бирга Фаластин маъмурияти юрисдикциясидаги ҳудудларда Исроил полициясига уйларни бузишни енгиллаштиради. Шунингдек, улар Фаластин давлатини барпо этиш истиқболларини янада емирадиган бошқа чораларни ҳам ўз ичига олади.

Исроил ҳукуматининг бу қарори Трамп ва унинг вакиллари Жаред Кушнер ҳамда Стив Уиткоффнинг сўровларга зид келади. Улар декабрдаги учрашувда бош вазир Бинямин Нетаняҳудан Ғарбий соҳилдаги вазиятни кескинлаштирмасликни сўраганди.

Нетаняҳунинг Вашингтонга ташрифи чоғида Трамп жамоаси ушбу мавзуни кўтарадими-йўқми — ҳозирча аниқ эмас.