Техас осмонидаги можаро: Мексика картелларининг дроними ёки Пентагоннинг янги қуроли?

11 февралга ўтар кечаси АҚШнинг Мексика билан чегарадош Эл-Пасо шаҳридаги аэропорт кутилмаганда ёпилди. Федерал авиация бошқармасини (FAA) назорат қилувчи АҚШ Транспорт вазири Шон Даффи ҳудудда Мексика жиноий картелига тегишли дроннинг пайдо бўлиши ҳаво қатновини тақиқлашга сабаб бўлганини билдирди. Дастлаб бу тақиқ 10 кунга режалаштирилган эди, бироқ кейинчалик у 7 соатгача қисқартирилди.

Reuters'нинг ёзишича, 700 минг аҳолиси бор шаҳар ҳаво ҳудуди деярли ҳеч қандай огоҳлантиришсиз ёпиб қўйилиши — АҚШ авиацияси тарихида мисли кўрилмаган ва хавфли ҳолатга сабаб бўлган. Бу нафақат транспорт логистикасини издан чиқарди, балки миллий хавфсизлик тизимидаги жиддий узилишларни фош қилди.

Мексика президенти маъмурияти 11 февраль тонгида чегара бўйлаб дронлар ҳаракати ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқлигини айтди.

Ҳарбийлар янги қуролни синаган бўлиши мумкин

Аслида аэропорт ёпилишининг асл сабаби картель ҳужуми эмас, балки Пентагон ва Федерал авиация бошқармаси ўртасидаги келишмовчилик бўлиши мумкин.

Axios нашрининг ўз манбаларига таяниб ёзишича, Мудофаа вазирлиги ҳарбийлари аэропорт яқинидаги Fort-Bliss базасида дронларга қарши янги лазер қуролларини синовдан ўтказмоқчи бўлган.

Авиация бошқармаси эса ушбу лазерлар фуқаролик самолётларининг датчикларига зарар етказиши ёки учувчиларни кўр қилиши мумкинлигидан хавотир олиб, ҳаво ҳудудини бутунлай ёпган. Натижада икки идора ўртасида ўзаро мувофиқлаштириш бўлмагани учун «10 кунлик ёпилиш» ҳақидаги ваҳимали қарор эълон қилинган.

Авиация экспертлари ҳам аэропорт яқинида дрон кўриниши одатда узоқ муддатли чекловга эмас, балки қисқа танаффусга сабаб бўлишини таъкидламоқда.

Нашрнинг қайд этишича, АҚШ Транспорт вазири Шон Даффи ва Оқ уй воқеани дарҳол «Мексика картеллари таҳдиди» деб талқин қилган. Бироқ, бу – сиёсий қалқон эди: маъмурият ўз ичидаги техник ва бюрократик хатони яшириш учун ташқи душманни айблаш йўлини танлаган, деб ёзмоқда Axios.

Reuters нашри, кейинроқ ўз манбаларига таяниб, АҚШ армияси Эл-Пасо халқаро аэропорти яқинида LOCUST лазерли, дронларга қарши қурол тизимини жойлаштирганини ёзди. 20 киловатт қувватга эга LOCUST йўналтирилган энергия қуролидан фойдаланиш илгари хабар қилинмаганди.

Бу АҚШнинг илғор дронларга қарши технологияни реал шароитда қўллаган камдан-кам маълум мисоллардан бири. Тизим – тутиб қолувчи анъанавий ракеталарга нисбатан дронларни анча арзон нархда йўқ қилиш имконини беради.

Мексика картелларининг дронлари масаласи ҳам долзарб

Хавфсизлик бўйича экспертларга кўра, гарчи айнан бу ҳодисага алоқадор бўлмаса-да, Мексика жиноий гуруҳлари ўн йилдан ортиқ вақтдан бери дронлардан фойдаланиб келмоқда.

Картеллар асосан дўконларда сотиладиган арзон тижорат моделларни қўлбола мослаштиради. Мексиканинг АҚШ чегарасидан узоқроқ ички ҳудудларида картеллар дрон ёрдамида портловчи моддаларни ташлаш учун фойдаланган ҳолатлар ҳам кузатилган.

Чегара бўйлаб эса картелларга тегишли дронлардан асосан гиёҳванд моддаларни олиб ўтиш ёки АҚШ чегара агентларини кузатиш, контрабанда операциялари пайтида улардан яшириниш учун фойдаланилади.

Пентагонга кўра, АҚШ-Мексика чегарасида ҳар ойда 1000 тадан ортиқ дроннинг ноқонуний кириши қайд этилади. Лекин, ҳозиргача АҚШ ҳудудида ёки АҚШ ҳуқуқ-тартибот идораларига қарши Мексика картеллари томонидан ҳеч қандай дрон ҳужуми амалга оширилмаган.

Мексика картеллари томонидан дронлардан фойдаланишнинг ортиши, ушбу технология бутун дунёдаги жанг майдонларида анъанавий уруш усулларини ўзгартираётган пайтга тўғри келмоқда.

Мексика бунинг АҚШга баҳона бўлишидан қўрқмоқда

Ўтган йил давомида АҚШ хавфсизлик расмийлари Мексика картеллари томонидан дронларнинг қўлланиши борасида кўпроқ хавотир билдира бошлади.

АҚШ ва Мексика расмийлари чегара ҳудудида дронлар кўпайишига қарши курашишда ҳамкорлик қилмоқда: шу ҳафта бошида Ню-Мексико ва унга қўшни Мексиканинг Чихуахуа штати расмийлари ушбу хавфларни муҳокама қилиш учун учрашган.

Ҳаво ҳудудининг ёпилиши АҚШ Президенти Доналд Трампнинг Мексика картелларига қарши ҳарбий кучни қўлламоқчи эканлиги ҳақидаги такрорий баёнотлари фонида юз берди. Трамп ушбу картеллар «Мексикани бошқармоқда» деб ҳисоблайди.

Мексика президенти Клаудия Шейнбаум эса Мексика тупроғида АҚШнинг ҳар қандай бир томонлама ҳаракати мамлакат суверенитетининг жиддий бузилиши ва «қизил чизиқ»дан ўтиш бўлишини айтди.

«Аэропорт ёпилганини эшитганимда, мени бир савол ташвишга солди: бу АҚШнинг қарши зарба бериши учун бир баҳонами?» - дея собиқ сенатор Шеррод Брауннинг сўзларини келтирмоқда Reuters.

Трамп маъмурияти эса жиноий гуруҳлар дронларини хавф сифатида кўрсатиб, тобора кўпроқ бонг урмоқда.