Ғирромчи суғурта компанияси ва баскетбол афсонасининг мардлиги

1993 йил, апрел. Миллий баскетбол ассоциацияси мунтазам лигасидаги навбатдаги ўйини бўлиб ўтмоқда. Танаффус пайтида қизиқарли танлов ўтказади. Унга кўра, хоҳловчилар майдон четидан тўп ирғитиб, нариги томондаги саватчага тушириши керак эди. Бир йигит шу ишни уддалайди. Бироқ ютуқни тўлаши лозим бўлган суғурта компанияси ғирромлик қилади ва пулларини беришдан бош тортади. Охир оқибат йигитга ютуқни “Chicago bulls” жамоаси тўлаб беради.

Бугун АҚШ спортини баскетбол ўйинисиз тасаввур қилиб бўлмайди. Бу спорт тури мухлислар ташрифи бўйича Америка футболи ва бейсболдан сўнг учинчи ўринда туради.

Баскетбол АҚШда энг кўп ўйналадиган ўйин ҳисобланади ва  билан мамлакатда 26 миллиондан ортиқ одам шуғулланади.

Шунингдек, АҚШ ва Канада жамоалари иштирок этадиан Миллий баскетбол ассоциацияси лигаси дунё миқёсида энг кўп томоша қилинадиган турнир ҳисобланади.

Жамоавий ўйналадиган бошқа спорт турларида бўлгани каби АҚШда бўлиб ўтадиган баскетбол ўйинлари жуда қизиқарли ва кескин курашлар остида кечади.

Шу билан бирга танаффус пайтларида залдаги мухлислар учун турли танловлар ўтказилади ва ўйинлар қизиқарли шоуга айланади.

1993 йилда ана шундай танловларнинг бири можаро билан якун топади. “Chicago bulls” жамоасига ҳомийлик қилувчи компания мукофот учун ваъда қилинган 1 млн долларни ғолиб йигит Дон Кэлҳунга тўлаб беришдан бош тортади.

Миллион долларлик аниқ зарба

1993 йил 14 апрел. Чикаго шаҳридаги аренада МБА мунтазам лигасида иштирок этувчи “Chicago bulls” ва “Miami Heat” жамоалари беллашмоқда.

Ўша пайтда АҚШлик жаҳонга машҳур баскетболчи Майкл Жордан “Chicago bulls” жамоаси шарафини ҳимоя қилар ва у ҳам майдонда эди.

Ўйинга танаффус берилган пайтда “Chicago bulls” жамоаси, “Кока-кола” компанияси Lettuce Entertain You ресторанлар тармоғидан иборат ташкилотчилар ютуқли танлов ўтказади.

Танловга кўра, аввал мухлислар орасидан тасодифий йўл билан бир неча киши танлаб олинади. Сўнг улар навбати билан баскетбол майдонининг бир четидан, иккинчи четидаги саватчага тўпни улоқтириши керак эди.

Қоида аниқ: 23 метр узоқликдан саватчага тўпни аниқ туширган қатнашчи ғолиб бўлади ва у 1 млн долларга эга чиқади. Агар бу ишни бир неча киши бажарса мукофот пули улар орасида тенг тақсимланади.

Ютуқни “Chicago bulls” жамоасига ҳомийлик қилаётган “American Hole 'N One” суғурта компаниси тўлаб бериши лозим эди.

Танлов бошлангач бир неча киши тўпни улоқтиради, бироқ саватчага тушира олмайди. Аслида бу иш жуда қийин бўлиб, шу сабабли ҳам ташкилотчилар танловга ютуқ сифатида катта маблағ қўйганди.

Навбат канцелария дўкони сотувчиси бўлиб ишловчи Дон Кэлҳунга келади. Йигит улоқтирган тўп тўғри бориб саватчага тушади. Шунда аренада ўтирган мухлислар йигитни олқишлай бошлайди.

Ўша пайтда танаффус олган баскетболчилар танловни кузатишаётганди. Улар ҳам навбати билан йигитни қучоқлаб, табриклашади. Жумладан, майдонда бўлган Майкл Жордан ҳам.

Дон Кэлҳуннинг қўлига 1 долларлик ютуққа эга чиққани ҳақидаги баннер-сертификат топширилади. Йигит ўша куни хурсанд ҳолда севимли жамоасининг аренасидан чиқиб кетади. Эртаси куни эса муаммо бошланади...

Ғирромлик

Дон Кэлҳун анча-мунча баскетболчилар ҳам амалга оширолмайдиган ишни уддалаб, мукофот пулига эга чиққанди. Бироқ 23 метрдан тўпни саватчага ҳеч ким тушира олмаслигига ишониб пул тиккан суғурта компанияси ютуқни тўлашга келганда ғирромлик қиларди.

Компания Дон Кэлҳунга мукофот пули берилмаслигини эълон қилиб, бунинг иккита сабабини келтиради. Биринчи сабабга кўра Дон Кэлҳун тўпни улоқтираётганда чизиқни босган.

Иккинчиси, у аввалроқ бир муддат коллеждаги жамоа сафида баскетбол ўйнаган. Компания танлов оддий мухлислар ўртасида ўтказилганини ва унда Доннинг иштироки хато бўлганини айтади.

Яъни, суғурта копанияси танлов иштирокчилари сўнги 5 йилда баскетбол билан мунтазам шуғулланмаган бўлиши керак эди, деб туриб олади.

Шундан сўнг суғурта копаниясининг важлари бўйича текширув ўтказилади. Энг аввал Дон Кэлҳун тўпни улоқтираётган пайтда чизиқни босганми ёки йўқ, шу текширилади.

Жараён тасвирга туширилганди. Видео синчиклаб кўрилганда Доннинг чизиқни босмагани маълум бўлади. Иккинчи сабаб бўйича ҳам комиссия йигитни ҳақ деб топади.

Чунки шартга кўра, танловда профессионал спортчи, ҳатто фаолиятини тугатган бўлса ҳам қатнашиши мумкин эмасди. Дон Кэлҳун эса ҳеч қачон баскетбол билан профессионал тарзда шуғулланмаган, шунчаки коллеждаги ҳаваскор жамоада ўйнаганди.

Суғурта копаниясининг иккита важи ҳам ўринли эмас, деб топилади. Бироқ улар барибир 1 млн долларни тўлашни хоҳламайди.

Ўша пайтда Дон Кэлҳун билан содир бўлган ҳодиса ва суғурта компаниясининг ғирромлиқ қилаётгани АҚШ ОАВ лари эътиборига тушади ва улар бирин кетин ҳодиса ҳақида ёза бошлайди. Аммо бу ҳам суғурта копаниясининг фикрини ўзгартира олмайди.

Ҳодисага “Chicago bulls” жамоасининг аралашуви

Дон Кэлҳунга қилинган ғирромлик оммага ошкор бўлгач мухлислар “Chicago bulls” жамоасини ҳам айблай бошлайди. Чунки танлов жамоанинг уй аренасида, унинг ўйини пайтида ташкиллаштирилганди.

Қолаверса газеталар ва турли телеканаллар ҳар куни Дон Кэлҳунга қилинган ғирромлик ҳақида мақола ҳамда кўрсатувлар бериб, мухлисларни янада жунбушга келтиради.

Бу орада бир йилча вақт ўтиб кетади ва Дон Кэлҳун суғурта компаниясидан ўз ютуғини ололмайди. Кунларнинг бирида “Chicago bulls” жамоаси раҳбарияти 1 млн долларлик ютуқ бўйича матбуот анжуани ўтказиши ҳақида эълон беради.

Матбуот анжуманида жамоа раҳбарияти суғурта компаниясидан фарқли равишда Дон Кэлҳун 1 млн долларни ҳаққоний ютганини тан олади. Сўнг суғурта компанияси тўлашдан бош тортган пулларни жамоа тўлаб беришини маълум қилади.

Фақат жамоа раҳбарияти Донга пулларни бирданига эмас, ҳар йили 50 минг доллардан 20 йил давомида тўлаб борилишини айтади. Йигитнинг бунга кўнишдан ўзга чораси қолмайди.

Ўшандан кейин Дон Кэлҳун 2013 йилгача 20 йил давомида ҳар йили “Chicago bulls” жамоасидан 38 минг доллардан олиб туради. Қолган 12 минг доллар даромад солиғи учун ушлаб қолинади. Шу тариқа йигит ўзи ютган мукофот пулларини тўлиқ олади.

Гарчи бир уринишда миллион долларни ютган бўлса-да Дон Кэлҳун миллионерга айлана олмайди – у канцелария маҳсулотлари сотиладиган магазиндаги ишини давом эттиради.

Машмашага Майкл Жорданнинг аралашуви

Дон Кэлҳун тўпни саватчага туширган куни афсонавий баскетболчи Майкл Жордан ҳам майдонда эди. Бошқалар каби у ҳам ғолибни табриклайди.

Ўйин сўнгида “Chicago bulls” жамоасининг барча ўйинчилари Дон Кэлҳун саватчага туширган тўпга дастхат қўйиб беришлари лозим эди. Ўшанда фақат бир киши – Майкл Жордан бу ишни қилмайди. Жамоадошлари дастхат қўяётганда у индамай кийиниш хонасига кириб кетади.

Майклнинг дастхат қўймагани сабаби бор эди. 1992 йилда у Upper Deck компанияси билан шартнома имзолаганди.

Ушбу келишувга кўра, Upper Deck Жорданнинг дастхати туширилган турли маҳсулотларни ишлаб чиқарувчи ягона компания ҳисобланарди.

Спортчи ва компания ўртасида тузилган шартномада Жорданнинг футболка, тўплар ва бошқа нарсаларга дастхат қўйиши чекланганди. Жордан фақат хайрия тадбирида ёки касал болалар учун дастхат қўйиши мумкин эди.

Дон Кэлҳун нима қилиб бўлса ҳам Жорданнинг дастхатини олишни мақсад қилади ва “Chicago bulls” жамоасининг ўйинларига мунтазам туша бошлайди. Бироқ машҳур ўйинчининг дастхатини ололмайди.

Орадан бир йилча вақт ўтади. Суғурта компанияси ҳамон мукофот пулини тўлаб беришни кечиктириб келар, Дон эса даъвогар сифатида юрганди. Бир куни йигит Майкл Жордан ўғлининг ўйинларини кўриш учун у ўқийдиган мактабга бориб туришини эшитади ва ўша ёққа отланади.

Бироқ тан соқчилар уни Майклнинг олдига қўймайди. Улар спортчи барибир дастхат бермаслигини таъкидлайди. Дон у ердан чиқиб кетаётганида тан соқчилардан бири уни қувиб етади ва Майкл чақираётганини айтади.

Йигит Жордан билан учрашганда спортчи Донни танийди ва “Пулингизни олдингизми?” деб сўрайди. Йигит олмаганини билдиради.

Шундан сўнг Жордан “Chicago bulls” раҳбариятига босим ўтказади ва йигитга ютуқни тўлаб беришни талаб қилади. Аввалига жамоа раҳбарияти кўнмайди.

Бироқ бир муддат ўтгач клуб раҳбарияти ўзининг энг яхши ўйинчиси қўйган талабга кўнишга мажбур бўлади.