Дунё озиқ-овқат харитаси ўзгармоқда: марказда Лотин Америкаси

Лотин Америкаси аста-секин, аммо ишонч билан дунёдаги энг муҳим озиқ-овқат етказиб берувчилардан бири мақомини мустаҳкамлаб бормоқда. Минтақанинг бир нечта асосий давлатлари соя ва мол гўштидан тортиб авокадо ҳамда қаҳвагача бўлган маҳсулотлар бўйича глобал таклифни шакллантирмоқда. Соҳага оид сўнгги маълумотлар ва прогнозлар шуни кўрсатмоқдаки, минтақа нафақат ўсиб бораётган жаҳон талабига улгурмоқда, балки тобора кўпроқ ҳолларда шу талаб йўналишини ўзи белгилай бошламоқда.

Фото: РИА Новости / Алексей Куденко

Қишлоқ хўжалиги салоҳияти таҳлилига кўра, олдинги сафда қаҳва, соя, маккажўхори, шакарқамиш ва мол гўшти каби асосий экспорт маҳсулотларини ишлаб чиқараётган Бразилия турибди. Унинг ортидан Аргентина бормоқда: у соя, маккажўхори, буғдой ва мол гўшти бўйича юқори кўрсаткичларни намойиш этиб, Жанубий Америка минтақасининг “дунё дон омбори” сифатидаги ролини мустаҳкамламоқда.

Янги динамика Market Data Forecast таҳлилчилари прогнозларига мос келади. Уларга кўра, Лотин Америкаси аграр бозори озиқ-овқат, биоёнилғи ва қишлоқ хўжалиги экспортига бўлган жаҳон талабининг ўсиши фонида барқарор ўсишни давом эттиради.

Бразилия дунёдаги энг йирик қаҳва ишлаб чиқарувчи ва соя ҳамда мол гўштининг етакчи экспортчиларидан бири бўлиб қолмоқда. Ишлаб чиқариш миқёси ва қишлоқ хўжалигининг диверсификацияси уни глобал озиқ-овқат занжирларининг ҳал қилувчи бўғинига айлантирган.

Аргентина эса, ўз навбатида, жаҳон дон бозорида ўта муҳим ўрин тутади. Соя шроти ва маккажўхорининг етакчи экспортчиларидан бири сифатида у Осиё ва Европа мамлакатларига етказиб беришни таъминламоқда.

Мутахассислар қайд этишича, ташқи бозорлардаги барқарор талаб ва замонавий агротехнологияларни жорий этиш яқин йилларда ҳам ушбу тармоқлар ўсишини қўллаб-қувватлайди.

Энг йирик иқтисодиётлардан ташқари, минтақанинг қишлоқ хўжалиги яққол ифодаланган ихтисослашуви билан ҳам ажралиб туради.

Мексика юқори даромад келтирадиган экинлар — авокадо, помидор ва мевалар экспортида кучли позицияларни шакллантирган. Бунга АҚШга яқинлик ва қулай савдо келишувлари ёрдам бермоқда. Бугунги кунда Мексика дунёдаги етакчи авокадо экспортчиларидан бири ҳисобланади.

Колумбия ва Эквадор тропик маҳсулотларга ихтисослашган. Колумбия ўзининг қаҳваси ва гуллари билан машҳур бўлса, Эквадор банан экспортида етакчи ўринларни эгаллаб турибди ва қисқичбақа етиштиришни ҳам фаол ривожлантирмоқда.

Перу ва Чили премиум тоифадаги қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етказиб берувчи сифатида ўз ўрнини мустаҳкамлади. Перу авокадо, узум ва спаржа экспортни фаол оширмоқда, Чили эса мевалар ва рақобатбардош лосос етиштириш тармоғига таянмоқда.

Market Data Forecast маълумотларига кўра, бундай диверсификация минтақага оз сонли товарларга қарамликни камайтириш ва юқори фойда келтирадиган экспорт бозорларига чиқишга ёрдам бермоқда.

Лотин Америкаси қишлоқ хўжалигининг кенгайиши жаҳон озиқ-овқат хавфсизлиги бўйича хавотирлар ортиб бораётган бир пайтда юз бермоқда. Минтақа соя, маккажўхори, қаҳва ва мол гўштининг жаҳон экспортида салмоқли улушни эгаллаб, халқаро таъминотда муҳим рол ўйнамоқда.

Ҳатто Парагвай ва Уругвай каби нисбатан кичик давлатлар ҳам соя ишлаб чиқариш, мол гўшти ва сут маҳсулотлари экспорти орқали сезиларли ҳисса қўшмоқда. Коста-Рика эса қаҳва, банан ва ананаснинг муҳим етказиб берувчиси бўлиб қолмоқда.

Таҳлилчилар таъкидлашича, қулай иқлим, кенг ер ресурслари ва агротехнологияларга киритилаётган инвестицияларнинг ошиб бориши минтақанинг рақобат устунликларини кучайтирмоқда ҳамда унинг жаҳон майдонидаги позицияларини мустаҳкамламоқда.