«Биби, эҳтиёт бўл, акс ҳолда мутлақо ёлғиз қоласан» – Трампнинг чақириқлардан кейин Исроил ва Эрон тўхтади

Апрелдаги сулҳдан кейин Эрон ва Исроил ўртасида содир бўлган тўқнашув – АҚШнинг Эрон билан урушга чек қўйиш бўйича келишув ҳаракатларини барбод қилиши ҳам мумкин эди.

Reutersʼнинг ёзишича, ҳужумлар тўлқинидан кейин нефть нархи 5% гача кўтарилди. Бироқ Эрон ҳарбийлари Исроилга қарши биринчи зарбалар тўлқини якунланганини эълон қилгач, яна пасайди. АҚШ доллари эса сўнгги қарийб икки ойдаги энг юқори даражасидан пастга тушди.

Теҳрон якшанба куни кечқурун Байрут чеккасига – «Ҳизбуллоҳ»га берилган зарбаларга жавоб (қасос) тариқасида Исроил ҳудудига қарата ракеталар отганди. Шундан сўнг, Исроил Эроннинг ҳаво мудофаа тизимлари ва баллистик ракеталар ишлаб чиқаришда фойдаланилгани айтилаётган нефть-кимё заводига зарба берди.

Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси бунга жавобан Исроилнинг Хайфа шаҳридаги шунга ўхшаш заводини нишонга олганини маълум қилди. Ҳар икки томон расмийлари ҳам қурбонлар ҳақида маълумот бермади.

Душанба куни Эрон ва Исроил АҚШ президенти Доналд Трампнинг чақириғидан сўнг бир-бирларига қарши ҳужумларни тўхтатганини маълум қилди.

Аммо, Исроил ҳарбий мулозими мамлакат операцияларни «қанча керак бўлса, шунча давом эттиришга» тайёрлигини билдирди.

Эрон расмийлари ҳам шунга ўхшаш қатъий оҳангда жавоб беришди. Тасним ахборот агентлиги иқтибос келтирган ҳарбий манбага кўра, Теҳрон узоқ муддатли можарога тайёр ва минтақадаги АҚШ манфаатларига қарши зарбаларни қайта тиклаши мумкин. Шу билан бирга, Теҳрон, агар Исроил Ливандаги «Ҳизбуллоҳ»га зарба беришда давом этса, ҳарбий ҳаракатларни қайта тиклаши ҳақида огоҳлантирди.

Трамп уларни тўхтатишга интилмоқда

Душанба куни Трамп Исроил ҳам, Эрон ҳам зудлик билан ўт очишни тўхтатишни хоҳлаётганини айтди. «Агар жаҳолат ёки аҳмоқлик халақит бермаса, ‘Тинчликʼ бўйича якуний музокаралар давом этмоқда», деб ёзди у ижтимоий тармоқда.

АҚШ ва Исроил расмийларининг билдиришича, душанба куни Трамп ва Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу билан яна телефонлашган.

Axios нашрига берган интервьюсида Трамп Нетаняҳуни огоҳлантирганини айтди: агар Исроил раҳбари Эрон билан яна уруш бошласа, у ёлғиз қолиб кетиши мумкин. «Мен унга: 'Биби, эҳтиёт бўлганинг маъқул, акс ҳолда тез орада мутлақо ёлғиз қоласанʼ, дедим», дея Трампнинг сўзларини келтирмоқда Оқ уйга яқин кўриладиган нашр.

Исроилнинг АҚШдаги элчиси Ехиэл Лайтер Трампнинг Нетаняҳуга босим ўтказгани ҳақидаги хабарларни рад этди. У икки етакчи ўртасидаги суҳбатлар ҳамкорлик руҳида ўтганини айтди ва журналистларни чалғитувчи уйдурмаларни бўрттириб кўрсатишда айблади.

Исроилдаги Яҳудий университети ҳарбий тарихчиси Денни Орбахнинг сўзларига кўра, Исроил Трампнинг гапига қарамай Эронга зарбаларни бериш орқали АҚШга муҳим сигнал йўллади: агар Исроил манфаатлари инобатга олинмаса, Эрон билан ҳеч қандай якуний келишувга эришиб бўлмайди.

Исроил ва Эрон ўртасидаги жанговар ҳаракатларнинг қисқа муддатга қайта тикланиши ҳамда Нетаняҳунинг Трамп талабларига бўйсунмаслиги ушбу икки консерватив етакчи ўртасида вақти-вақти билан юзага келадиган кескинликни очиб берган навбатдаги эпизод бўлди.

Эрон ва унинг прокси кучлари фаоллашди

Эрон Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Исмоил Бағоий Теҳрондан Вашингтонга йўлланаётган хабарлар «ўта юқори даражадаги шубҳа-гумон» муҳитида алмашилаётганини айтди.

Эрон парламенти миллий хавфсизлик қўмитаси раҳбари Иброҳим Азизий уларнинг миллий хавфсизлигига ёки унинг минтақадаги иттифоқчилари, жумладан, Ямандаги ҳусийларга қарши қаратилган ҳар қандай ҳаракатга қатъий ва жуда қимматга тушадиган жавоб қайтарилиши ҳақида огоҳлантирган.

Ушбу ҳужумлар фонида Ямандаги ҳусийлар ҳам Қизил денгизда Исроил кемаларининг ҳаракатланишини тўхтатишга ваъда беришди ва Исроилга қарата ракеталар отганини маълум қилди.

Кейинчалик Исроил ҳарбийлари Эйлат ҳудудида огоҳлантириш сиреналари янграганидан сўнг, Ямандан учирилган шубҳали ҳаво нишони уриб туширилганини тасдиқлади.

Ҳусийлар шу пайтгача минтақавий урушдан асосан четда туришган эди. Улар Қизил денгиз бўғозида жойлашган ҳудудларни назорат қилади. Бу ҳудуд – Ҳўрмуз бўғози ёпилганидан кейин Яқин Шарқдан кунига миллионлаб баррель нефть ташиш учун муқобил йўл сифатида борган сари муҳим аҳамият касб этмоқда.

Ливан-Исроил музокаралари қайта тикланади

Исроил минглаб одамларнинг ҳаётига зомин бўлган Ливандаги уруш ҳаракатларини март ойидан буён тўхтатгани йўқ. Улар бу масала АҚШ-Эрон ўртасидаги ҳар қандай оташкесимдан алоҳида кўрилиши кераклигини таъкидламоқда. «Ҳизбуллоҳ» ҳам ўз ҳужумларини давом эттирди.

Теҳрон эса узоқ вақтдан бери АҚШ билан ҳар қандай тинчлик битими қисман Ливандаги жангларнинг тугашига боғлиқлигини айтиб келади. Исроил урушга қўшилган «Ҳизбуллоҳ» жангчиларини таъқиб қилиш мақсадида март ойида Ливанга бостириб кирганди.

АҚШнинг Ливандаги элчиси Мишел Исса душанба куни Ливан-Исроил музокаралари Вашингтонда қайта тикланиши режалаштирилганини маълум қилди.

Теҳрон урушдан олдин дунёдаги хом нефть ва суюлтирилган табиий газнинг бешдан бир қисми ташиладиган Ҳўрмуз бўғозини блоклашда давом этмоқда. Вашингтон эса ўз навбатида Эрон портларини блокада қилган.

Трамп ҳар қандай тинчлик келишуви Эроннинг ядровий қурол ишлаб чиқа олмаслигини кафолатлаши кераклигини айтди. Эроннинг талаблари қаторига эса халқаро санкцияларни бекор қилиш, музлатилган миллиардлаб долларлик активларни озод этиш ва унинг бўғоз устидан назоратини тан олиш киради.