Мундиал таништируви. B гуруҳи ҳақида нималарни билиш керак?
|21:40 / 12.06.20266 49019 мин
Мундиалнинг иккинчи кунида В гуруҳида ҳам ўйинлар бошланади. Бу гуруҳдан мезбон Канада, ўтган мундиалга мезбонлик қилган Қатар ҳамда Европадан икки вакил – Швейцария ҳамда Босния ва Ҳерцеговина ўрин олган.
Фото: ФИФА расмий сайтиФото: ФИФА расмий сайти
Мухлислар жаҳон чемпионатларида ҳеч бўлмаганда битта топ-жамоа бўлишига, қолганлар фақат иккинчи ўрин учун курашишига ўрганиб қолишган. Аммо турнирда ислоҳот ўтказилиб, иштирокчилар сони 48 тага оширилгач, кучли жамоалар барча гуруҳларга ҳам етмай қолди. ЖЧ-2026 B гуруҳида ҳам амалда суперюлдузлар йўқ. Лекин бунинг ўрнига мунтазам равишда барқарор ўйин кўрсатувчи Швейцария, 40 ёшли Эдин Жеко ва ўз уйидаги турнирда барчани ҳайрон қолдиришга бел боғлаган Канада бор.
25 июнга ўтар кечаси, соат 00:00
Босния ва Ҳерцоговина – Қатар
Канада
Мураббий
Канада миллий жамоаси анча вақт давомида КОНКАКАФда аутсайдер жамоалар қаторида бўлиб келган, аммо сўнгги йилларда у ерда ҳам Алфонсо Дэвис ва Жонатан Дэвид каби юлдузлар пайдо бўлди ва ўз-ўзидан натижалар ҳам келди. 2022 йилда 36 йил ичида илк бор Канада жаҳон чемпионатига чиқди, 2024 йилда эса Америка кубоги яримфиналигача етиб бориб, Аргентинага ютқазди.
Аммо шундан кейин жамоа ўйинида пасайиш узатилди ва жамоа тез ўсувчи лойиҳаларга хос бўлган муаммоларга дуч кела бошлади: кутилмалар жамоанинг ўзидан тезроқ ўсаётганди. Вазиятни тузатиш учун ўз вақтида жуда истиқболли мутахассис сифатида кўрилган Жесси Маршга ишонч билдирилди. У «Ред Булл» тизимида катта тажриба тўплаган, кейин эса «Лидс»ни бошқарганди.
Мавзуга оид
Марш қўли остидаги жамоалар доим тажовузкор ўйнайди ва кўп прессинг қилади, шунинг учун Канада ҳам истисно бўлмади. Шу билан бирга, жамоа бир неча йил олдингига қараганда курашларга тайёр ва кучлироқ бўлиб қолган. Федерация жаҳон чемпионати арафасида Жесси билан шартномани 2030 йилга қадар узайтиргани бежиз эмас.
Шу билан бирга, сўнгги вақтларда канадаликларда таркиб билан боғлиқ муаммолар кузатилмоқда. Айниқса, мудофаа чизиғи бундан кўп азият чекмоқда, бу чизиқда бир вақтнинг ўзида бир неча футболчи жароҳат туфайли сафдан чиқди, натижада мураббий дастлабки кенгайтирилган қайдномага одатдаги 27 ўрнига 32 футболчини киритишига тўғри келди. Ҳужум ҳам у қадар кучли ҳолатда эмас ва жамоа сўнгги вақтларда бир неча бор майдонни голсиз тарк этган.
Юлдузлар
Алфонсо Дэвис – Канада футболининг асосий юзи. Шунингдек, «Ювентус»даги Жонатан Дэвид ва «Сассуоло»даги Исмаэл Коне ҳам бор, аммо медиадаги машҳурлик бобида уларнинг ҳеч бири «Бавария» футболчиси даражасида эмас.
Ҳозирда Дэвис энг яхши формасида эмас, у сўнгги йилни амалда тўлиқ лазаретда ўтказди. Аввалига хочсимон боғламлари йиртилган, кейин мушакларида шикастланиш рўй берган, кейин эса жароҳатлар қайталанган. Якунда у «Бавария» асосий таркибидаги ўрнини бой берди. Ҳозир ҳам у Боснияга қарши ўйинда тушишга тайёрлиги аниқ эмас. Канада бир футболчига кучли даражада боғланиб қолган жамоа эмас. Аммо бу жамоада барибир кўп нарса Алфонсонинг қанотдан тезкор юришлар қилишига боғлиқ бўлади.
Реал мақсад
Канаданинг асосий вазифаси – тарихда илк бор жаҳон чемпионати плей-офф босқичига чиқиш ҳисобланади. Ва бу уддалаш мумкин бўлган вазифа: Швейцария – квартетда яққол фаворит, аммо шимолий америкаликлар жамоаси Боснияни ҳам, Қатарни ҳам енга оладиган даражада. Қолаверса, уйингда деворлар ҳам ёрдам беради деган нақл ишлаши мумкин.
Канада учун бу жаҳон чемпионати – мамлакат ичкарисида спортнинг футбол турини оммалаштириш учун имкониятдир. Жамоа бунга эришиши мумкин: таркибда тезкор атлетлар ҳам, Европа лигаларида ўйнаш тажрибасига эга бўлган футболчилар ҳам, яхши билимларга эга бўлган мураббий ҳам бор. Агар канадаликлар турнир кашфиётларидан бирига айланса, бу сенсация ҳисобланмайди.
54 ёшли Сергей Барбарезни Болқондан ташқарида деярли ҳеч ким танимайди, аммо Босния футболида у катта ном ҳисобланади. Ёшлигида баланд бўйли футболчи бўлган Сергей Бундеслигани забт этган (Германиянинг 6 та клубида, жумладан, «Боруссия» Дортмунд, «Ҳамбург» ва «Байер»да) ўйнаган, бир марта мавсумнинг энг яхши тўпурарига айланган. Аммо унинг энг катта иши – ўз ватани миллий жамоаси бошқарувига келиб, уни инқироздан олиб чиқиш бўлди. Ҳолбуки, Барбарез бунгача бирор жойда бош мураббий сифатида ишламаганди.
Боснияликларнинг ЖЧ сари йўли Европадаги энг драматик йўллардан бири бўлди. Жамоа гуруҳ босқичида Руминия билан рақобатда устун келиб, Австриядан кейинги иккинчи ўринни эгаллади ва ўтиш босқичида қатнашиш ҳуқуқига эга бўлди. Ўтиш босқичида эса аввалига Уэлсни, кейин Италияни пеналтилар сериясида мағлуб этди. Айниқса, италянларга қарши ҳал қилувчи учрашувда боснияликлар тажовузкор ўйин кўрсатиб, юлдузли рақибларга жиддий кураш таклиф эта олганди.
Барбарез жамоасини оддий принциплар асосига қурган: интенсивлик, тўпни рақибга топшириш ва тезкор қарши ҳужумларга ўтиш. Унинг жамоаси доим иккинчи рақамда ҳаракат қилади, лекин ўйинни жисмоний ва ҳиссий курашга айлантира олади.
Юлдузлар
Йиллар ўтади, Эдин Жеко эса жамоадаги асосий юлдуз бўлиб қолаверади. Март ойида у 40 ёшга тўлди, аммо ҳамон жамоа сардори, энг яхши тўпурари ва олдинга узатиладиган тўпларнинг асосий манзили ҳисобланади. Миллий жамоадаги ўйинлар сони бўйича рекордчи ҳисобланган ушбу ҳужумчи (148) саралаш циклида ҳам жамоага катта ёрдам берди (6+1). Бундан ташқари, Жеко – ҳозирги жамоанинг 2014 йилги мундиалда ҳам бор бўлган икки вакилидан бири ҳисобланади (иккинчиси – 32 ёшли Сеад Колашинац). Жеконинг хизматларига ҳамон Европада талаб бор, у кейинги мавсумни Бундеслигада – элитага қайтган «Шалке» сафида ўтказади.
Албатта, энди жамоадаги барча нарса аввал бўлгани каби биргина Эдинга қараб қолмаган. Янги авлод етишиб келмоқда: таркибда «Штутгарт»нинг асосий футболчиларидан бири бўлган Эрмедин Демирович бор, Германия чемпионатида ўйновчи яна бир ҳужумчи Ҳарис Табакович («Боруссия» Мёнҳенгладбаҳ) эса тўпурарлар пойгасида Ҳарри Кейн билан рақобатлашди, шунингдек, Амар Дедич ва Тарик Муҳаремович каби ҳимоячилар Европада ҳам ўз номига эга.
Реал мақсад
Босния олдига қўйилган асосий вазифа – гуруҳдан чиқиш. Юқорида айтилганидек, Швейцария биринчи ўринни ҳеч кимга бермаслиги тайин, Канадага уй омили ёрдам бериши мумкин, шунинг учун, иккинчи ўрин учун кураш жуда қаттиқ кечади. Аммо Барбарез шогирдлари ўзи аутсайдер деб қаралган ўйинларда ғалаба қозона олишини бир неча бор намойиш этган.
Агар боснияликлар 1/8 финалгача етиб бора олса, бу миллий жамоа тарихидаги энг юксак натижага айланади. Уэлс ва Италия каби рақиблардан ўта олган жамоадан исталган натижани кутиш мумкин.
2021 йилда Мурат Яқин Швейцария миллий жамоаси бошқарувига тайинланганида, кўпчилик бу танлов қанчалик тўғри эканига шубҳа билан қараганди. Нима бўлганда ҳам ундан олдинги бош мураббий Владимир Петкович даврида ҳам Швейцария мунтазам равишда йирик турнирларга чиқиб келаётган, жаҳон чемпионатини 2002 йилдан буён ўтказиб юбормаганди.
Аммо ҳозирги кунга келиб ишонч билан айтиш мумкин: бу танлов тўғри бўлганди. Швейцарлар унинг бошқаруви даврида ҳам барқарорликни сақлаб қолди. Бу жамоа ўйин давомида кучни тенг тақсимлайди, доим рақобатбардош бўлиб қолади ва мунтазам равишда йирик турнирларда гуруҳ босқичидан плей-оффга чиқади. 2024 йилги Европа чемпионатида Швейцария яримфиналга чиқишга яқин эди, аммо пеналтилар сериясида Англияга ютқазганди.
У маҳаллий медиа билан тез-тез зиддиятга боради. Уни мунтазам равишда таркиб бўйича танловлари, схемалар бўйича тажрибалари ва ғалати қарорлари учун танқид қилишади. Аммо у натижалар билан жавоб бермоқда: жамоа саралаш босқичини Швеция, Словения ва Косово билан бир гуруҳда мағлубиятсиз ўтказиб, атиги икки гол ўтказди ва гуруҳдаги барчадан кўпроқ гол урди (14).
Юлдузлар
Швейцарияликларнинг жаҳон чемпионати учун қайдномасида – Англия, Испания, Италия, Германия ва Франция чемпионатларида тўп сурувчи 24 футболчи ўрин олган. Шунинг ўзи кўп нарсадан дарак беради. Улар орасида эса жамоа сардори Гранит Жака яққол ажралиб туради. У бир вақтлар ҳаддан ташқари ҳиссиётга берилувчи футболчи эди, кўп карточка олиши туфайли танқид қилинарди. «Арсенал»далигида бунинг учун ўз клуби мухлислари томонидан ҳуштакбозликка ҳам учраган. Аммо сўнгги йилларда у ўзгарди ва иккинчи ёшлигини ўтказмоқда – аввалига «Байер» билан «Бавария»нинг бундеслигидаги ҳукмронлигига чек қўйди, кейин эса АПЛга қайтиб, «Сандерленд» еврокубокларга чиқишига ўз ҳиссасини қўшди. Гранит терма жамоада ҳам муҳим ишларни бажаришда давом этмоқда – йиллар унинг тезлигига ва кучига таъсир кўрсатмай қолмаган, аммо жамоа ҳужумларини бошлаб беришга ва ўйин темпини белгилашга айнан у масъул.
Швейцарияликларда ҳимоя чизиғи ҳам кучли. Саралаш босқичида ҳимоя чизиғидаги Мануэл Аканжи ва Нико Элведи жуфтлиги буни кўрсатиб берди, Грегор Кобел эса анчадан буён Европанинг энг яхши дарвозабонлари сирасига киради. Ушбу жамоада 20 ёшли ҳавбек Йохан Манзамбининг («Фрайбург») ўйинларига ҳам эътибор қаратиш тавсия этилади, у ўтган мавсумни жуда кучли ўтказди ва Transfermarkt бўйича нархини 50 миллион еврога кўтариб олди.
Реал мақсад
Швейцария гуруҳдан биринчи ўрин билан чиқишига ҳеч ким шубҳа қилмаяпти ва квартет фаворити сифатида кўрилмоқда. Жамоа таркиби ва йирик турнирлардаги катта тажриба бунга асос беради.
Аммо плей-оффда вазият мураккаблашади. Швейцария турнир ғолиблиги учун даъвогар ҳисобланадиган топ-терма жамоалар қаторида эмас, у фақат жамоавий ўйинга таянади. Шу туфайли доимий равишда чоракфиналгача етиб боради.
Ва айнан кучли саккизликка кириш – энг реал ва муносиб натижа сифатида баҳоланади. Агар Яқин шогирдлари янада узоқроққа борадиган бўлса, бу швейцарларнинг ўз уйида ўтган 1954 йилги жаҳон чемпионатидан буён қайд этилган энг юқори натижасига айланади.
Ўз уйида ўтказилган жаҳон чемпионатида муваффақиятсизликка учрагач, Қатар ёқимсиз реаллик қаршисида қолди. Маҳаллий футбол ўсиб бораётгани ҳақидаги эртаклар тугаб, унинг ўрнини шафқатсиз реаллик эгаллади. Қатарликлар шундан кейин Қаторасига иккинчи бор Осиё Кубогида ғолиб чиқишди, аммо шу билан бирга, жамоа ўзидан кучлироқ жамоаларга қарши ҳеч қандай рақобат кўрсата олмай қолгани яққол кўриниб қолганди. Қолаверса, минтақадаги сиёсий муаммолар туфайли қатарликлар 2025 йил декабридан буён бирор марта расмий ўйинда майдонга тушмаган.
Кўп умид бош мураббий Ҳулен Лопетегига боғланган. У 2018 йилги жаҳон чемпионатига Испанияни олиб борганди, аммо ўшанда «Реал» таклифи туфайли жамоани ташлаб кетиб, ўз фаолияти учун қўрқинчли воқеалар занжирини бошлаб берганди. Аммо тажриба ҳеч қаерга йўқолмади: у уч йил «Севиля»да, яна уч йил АПЛ клубларида ишлади. Ҳулен қаерда бўлмасин, ўз жамоаларини прагматик ва ёпиқ футболга ўргатади.
Ҳозирда Қатар ҳам эҳтиёткорона ўйин қилишга ўтган. Кўпинча 4-2-3-1 схемасидан фойдаланади, интизом, қарши ҳужумлар ва стандарт вазиятларга катта эътибор қаратади. Қатардагилар бунга эътироз билдириши қийин, чунки айнан шундай услуб эвазига жамоа ўтиш босқичида БААдан устун келди ва жаҳон чемпионатига йўлланма олди.
Юлдузлар
Жамоанинг асосий футболчиси – Акром Афиф. Уни Осиёдан ташқарида кўпчилик танимаслиги мумкин, аммо у қитъа миқёсидаги юлдуз ҳисобланади. Айнан Афиф 2023 йилги Осиё кубогининг энг яхши футболчиси деб топилган ва Қатарга қаторасига иккинчи титулни олиб берганди. У Иорданияга қарши финалда ҳет-трик қайд этганди.
Қатар жамоасида барча ҳужумлар айнан у орқали амалга оширилади. У чизиқлар орқали ҳаракатланиб, яримқанотларда бўш жой қидиради, шериклари учун вазиятлар яратади ва кутилмаган қарорлари билан рақибларни шошириб қўяди. Агар Қатар бу турнирда муносиб иштирок этмоқчи бўлса, бунинг учун Афифнинг ўйини чиқиши талаб этилади.
Реал мақсад
Ўз мезбонлигидаги турнирдаги муваффақиятсизликдан кейин Қатар олдидаги минимум вазифа – жаҳон чемпионатларидаги илк очкони қўлга киритиш ҳисобланади. 2022 йилда қатарликлар гуруҳдаги учта ўйинда ҳам ютқазган ва турнирнинг энг кучсиз жамоасига айланганди. Ҳозир ҳам вазият ижобий томонга ўзгармаган, Швейцария ва Канада анча юқори даражада, фақат Босния билан ҳеч бўлмаганда дуранг ўйнаш учун уриниб кўриш мумкин. Аммо Лопетеги шогирдлари очко олмасдан, муносиб қаршилик кўрсата олса ҳам, бу олдинга юриш ҳисобланади.
Швейцария учун гуруҳ бўлиши енгил сайр бўлмаслиги аниқ, аммо биринчи ўрин учун ундан бошқа номзод ҳам йўқ. Чунки ресурслар ва тажриба Яқинга қўл келиши ва бу натижани таъминлаши тайин. Канада Босния билан солиштирганда нисбатан ёрқин ўйин намойиш этиши кутилмоқда. Қолаверса, ўз уйида ўйнаши ҳам жамоа фойдасига бўлади. Қатар эса бу қадар кучсиз таркиби амалда гуруҳдан чиқиш имкониятига эга эмас.
