ЖЧда 9-кун. Шотландлар ўзбек ҳакамидан норози, «Винисиус қонуни» ишга тушди, Туркия йиғлаб қолди

2026 йилги жаҳон чемпионатининг навбатдаги куни ҳам воқеаларга бой бўлди. АҚШ миллий жамоаси Австралияни мағлуб этди (2:0) ва Мексика ортидан плей-офф масаласини муддатидан олдин ҳал қилган иккинчи жамоага айланди, Шотландия Марокашга минимал ҳисобда ютқазди (0:1), Бразилия Ҳаитини тор-мор этди (3:0), Туркия ва Парагвай ўйинида эса футболчилар низоси чоғида оғзини қўли билан тўсганлик учун илк четлатиш кузатилди.

Майдон ташқарисида ҳам шов-шувли воқеалар давом этмоқда: марокашлик Ашраф Ҳакими зўравонлик иши бўйича суд қилинади, испаниялик ҳужумчи Борха Иглесиас меҳмонхонадаги қўриқчи билан боғлиқ ноқулай ҳолатга тушиб қолди, Мессининг отасининг касаллиги миллий можарога айланди.

Америкаликлар гуруҳдан чиқишди

АҚШ – Австралия 2:0
Голлар: Бержесс, 11 автогол (1:0). Фримен, 43 (2:0)
АҚШ: Фриз, Ричардс, Рим, Фримен, Адамс, Маккенни (Рейна, 90+6), Тиллман, Робинсон (Трасти, 80), Дест (Скалли, 80), Пепи (Берҳалтер, 74), Балогун (Райт, 90+6)
Австралия: Бич, Чиркати, Суттар, Бержесс (Герия, 46), Бос, Италяно, О`Нилл, Окон-Энгстлер (Ирвайн, 78), Велупиллай (Меткалф, 46), Леки (Волпато, 61), Туре (Иранкунда, 46)
Огоҳлантиришлар: Робинсон, 56. Балогун, 89. Ричардс, 90 – Бос, 16. Чиркати, 32. Суттар, 89. Италяно, 89

АҚШ миллий жамоаси ўз уйидаги турнирни муваффақиятли бошлаб, Парагвайни биринчи турда 4:1 ҳисобида мағлуб этганди. Шу туфайли гуруҳ масаласини иккинчи турдаёқ ҳал қилиш учун Австралия устидан ҳар қандай ҳисобдаги ғалаба кифоя қиларди. Яшил қитъа вакиллари ҳам биринчи турда Туркия устидан ғалаба қозонганди (2:0), аммо бу кўпроқ омад эвазига бўлганди – жамоа 90 дақиқани ҳимояда ўтказган ва ўз дарвозаси томон 30 зарба берилишига йўл қўйганди. Шу туфайли олдиндаги учрашувда мезбонлар яққол фаворит сифатида кўрилаётганди.

Америкаликлар туркларнинг хатоларидан сабоқ чиқаришди ва бутун куч билан олдинга ташланишмади – бунинг ўрнига Марш шогирдлари мувозанатли ўйин кўрсатишди ва фақат режали ҳужумлар амалга оширишди. Ўйиннинг 11-дақиқасидаёқ ҳисоб очилди – Кэмерон Бержесс ўз дарвозасини ишғол этиб қўйди. 32-дақиқада австралияликлар бир киши кам бўлиб қолиши мумкин эди, аммо бош ҳакам Чиркатини аяди – ушбу ҳимоячига бутсасининг остки қисми билан рақиб оёғига ошкора берилган зарба учун қизил карточка кўрсатилиши ҳам мумкин эди.

43-дақиқада эса ўйин тақдири амалда ҳал бўлди – Алекс Фримен жарима майдони ташқарисидан йўллаган зарбаси билан жамоасининг иккинчи голини урди.

Иккинчи бўлимда «янкилар» ҳисобдан келиб чиққан ҳолда куч тежаб ҳаракат қилишди, австралияликларда эса вазиятни ўзгартириш учун куч етмади. Турнир мезбонлари ғалабани сақлаб қолишди ва Мексика ортидан муддатидан олдин плей-оффга йўл олишди.

Танташевга эътирозлар

Шотландия – Марокаш 0:1
Гол: Сайбари, 2 (0:1)
Шотландия: Ганн, Ҳэнли, Ҳендри, Робертсон, Паттерсон (Ралстон, 88), Кристи (Маклин, 71), Фергюсон, Тирни (Доук, 60), Макгинн (Стюарт, 88), Мактоминай, Адамс (Дайкс, 71)
Марокаш: Буну, Диоп, Риёз, Мазравий, Ҳакими, Буадди, Ал-Айнавий, Унаи (Ал-Мурабет, 90), Ал-Ҳаннус (Талби, 83), Диас (Раҳими, 83), Сайбари (Амаймуни-Эшгуяб, 83)
Огоҳлантиришлар: Робертсон, 65 – Диоп, 22

Шу куни ўзбекистонлик ҳакам Илгиз Танташев ҳам жаҳон чемпионатида дебют қилди. Унинг бошқарувидаги ўйинда марокашликларнинг 2-дақиқадаёқ урган голи ягоналигини сақлаб қолди. Ўтган турда Бразилия дарвозасини ишғол этган Исмоил Сайбари бу сафар ҳам Браим Диаснинг пасидан унумли фойдаланди.

Шотландлар эса шу куни фақат пеналти орқали ҳисобни тенглаштиришга ҳаракат қилди ва икки бор пеналти талаб қилишди, аммо Танташев жарима майдони ичида йиқилган Жон Макгиннга ҳам, Скотт Мактоминайга ҳам ишонмади – бу вазиятларда чиндан ҳам фол қайд этиш учун етарлича контакт бўлмаганди. 

Бундан ташқари, британияликлар жамоаси мухлислари биринчи бўлимда Адамсни тўхтатиб қолган Диопга «сўнгги умид фоли» учун қизил эмас, сариқ карточка кўрсатилганига эътироз билдиришган. Лекин бу ҳолатда худди шу чизиқда марокашликларнинг бошқа ҳимоячиси ҳам бўлгани ҳакамнинг қарори тўғри бўлганини кўрсатади.

Британияда мундиал ўйинларини намойиш этиш ҳуқуқига эга ITV телеканали экспертларининг ҳакамнинг ишини баҳолаш бўйича фикри иккига бўлинди. Собиқ ҳакам Кристина Ункел Скотт Мактоминай билан боғлиқ вазиятда пеналти белгиланиши керак эди, деб ҳисоблайди.

«Танташев футболчиларга яккакурашларда нисбатан қаттиқроқ ўйнашга, жисмоний курашларга имкон бериши билан танилган. Аммо бу вазиятда пеналти белгилаши учун кўп нарса керак эмасди», – деган Ункел.

Собиқ футболчи Рой Кин эса бошқача фикрда. Унинг ҳисоблашича, ўша эпизодда Скотт Мактоминайнинг ўзи йиқилишни кўпроқ хоҳлаган.

«Менимча, бу пеналти эмас. У шунчаки йиқилишни истади. Ўйин жуда қаттиқ кечди. Ҳакам эса баъзи ҳолатларда ўйинга ортиқча аралашиб юборди: футболчилар йиқилиши билан фол қайд этди», – деган Рой Кин ITV эфирида.

Шотландлар устози Стив Кларк эса Макгинн билан боғлиқ ҳолатни 50 га 50 деб баҳолаган ва ҳакамнинг қарорига эътироз билдирмаган.

Бразилия Ҳаитига имкон қолдирмади

Бразилия – Ҳаити 3:0
Голлар: Куня, 23 (1:0). Куня, 36 (2:0). Винисиус Жуниор, 45+3 (3:0)
Бразилия: Алиссон, Габриэл Магаляйнс, Маркинос, Дуглас Сантос, Данилу Луис, Каземиро, Лукас Пакета (Эндрик, 64), Гимарайнс (Данилу Сантос, 81), Винисиус Жуниор, Рафиня (Райан, 40), Куня (Мартинелли, 64)
Ҳаити: Пласид, Аде, Делкруа, Дюверн, Эксперенс, Аркус (Симон, 46), Беллегард (Этенн, 81), Дэнли, Провиденс (Жозеф, 71), Казимир (Дидсон, 63), Перро (Изидор, 46)
Огоҳлантиришлар: Дуглас Сантос, 65 – Аркус, 4. Перро, 45. Дэнли, 72

Ўйин кутилганидек пентакампеонларнинг тўлиқ устунлигида кечди ва ўйин тақдири биринчи бўлимдаёқ ҳал бўлди: Матеус Куня дубл қайд этди, биринчи бўлимга қўшиб берилган дақиқаларда Винисиус Жуниор мундиалдаги иккинчи голини урди.

Иккинчи бўлимда Анчелотти шогирдлари очиқчасига куч тежаб ўйнади ва савия ҳисобига йирик ҳисобдаги устунликни сақлаб қолди – 3:0. Аммо Рафинянинг жароҳати жамоа мухлисларининг кўнглинини бироз хира қилди – «Барселона» яримҳимоячиси 40-дақиқада алмаштирилди, унинг ҳолати ҳақида ҳозирча аниқ маълумот йўқ.

Бразилия бу ғалаба эвазига С гуруҳида пешқадам бўлиб олди, Ҳаити эса охирги тур натижасидан қатъи назар плей-оффга чиқиш имкониятини йўқотди.

Турклар кўпчилик бўлиб ютқазди

Туркия – Парагвай 0:1
Гол: Галарса, 2 (0:1)
Туркия: Угуржан Чақир, Мериҳ Демирал, Абдулкарим Бардакчи (Ўрхун Кўкчи, 86), Ферди Кадиўғли (Эрен Элмали, 70), Мерт Мулдур, Ҳоқон Чалхонўғли, Исмоил Юксак (Узун, 60), Арда Гулер, Кенан Йилдиз, Юнус Оқгун (Гул, 60), Карим Оқтуркўғли (Бариш Йилмаз, 46)
Парагвай: Ҳил, Алдерете, Г. Гомес, Алонсо, Касерес (Майдана, 81), Д. Гомес (Веласкес, 67), Кубас, Галарса (Канале, 90), Алмирон, Энсисо (Авалос, 90), Питта (Бобадиля, 46)
Огоҳлантиришлар: Эрен Элмали, 71 – Галарса, 4
Четлатиш: Алмирон, 45

Шу куни энг кўп муҳокамалар марказида турган ўйин Туркия ва Парагвай баҳси бўлди. Шу куни футболга киритилган янги қоидалардан бири ишга тушди.

Биринчи бўлимга қўшиб берилган дақиқаларда парагвайликлар етакчиси Мигел Алмирон майдон марказидаги баҳс вақтида турклар ҳимоячиси Мерт Мулдур қаршисида турган ҳолда қўлини оғзи билан тўсиб, нимадир деди. Рақиб эса дарҳол бош ҳакамдан ушбу вазиятга эътибор қаратишни сўради.

Ушбу мундиал арафасида футболга киритилган янги қоидаларга кўра бундай ҳаракат дарҳол қизил карточка билан жазоланиши белгиланган. Салвадорлик арбитр Иван Бартон монитор қаршисига бориб, вазият такрорини кўриб чиқди ва қоида бўйича иш тутди.

Бу жаҳон чемпионати тарихига оғизни ёпганлик учун кўрсатилган илк қизил карточка сифатида кирди («Винисиус қонуни» деб ном олган бу қоида футболга ЕЧЛ плей-офф босқичида «Бенфика» ва «Реал» ўртасидаги ўйиндан кейин пайдо бўлган. Ўшанда португаллар жамоаси футболчиси Жанлука Престианни оғзини ёпган ҳолда Винисиусга ирқчилик руҳидаги сўзларни ишлатганди. Ушбу можародан кейин ишлаб чиқилган ва ФИФА томонидан тасдиқланган қоидага кўра, футболчи рақиб билан можаро ёки баҳс вақтида ўз оғзини қўли, футболкаси ёки бошқа нарса билан бекитса, ҳакам томонидан унга тўғридан тўғри қизил карточка кўрсатилиши белгиланди).

Бу ўйиннинг 2-дақиқасидаёқ Парагвай ҳисобни очганди – турклар майдон марказида тўпни йўқотди ва тезкор уюштирилган қарши ҳужумни Матиас Галарса жарима майдони ташқарисидан йўлланган аниқ зарбаси билан якунлаб берди. Бир бўлим давомида сон жиҳатдан озчилик бўлиб ўйнаганига қарамай, жанубий америкаликлар тартибли ҳимояланишди ва ўйин давомида йўлланган 32 зарбадан бирорта гол ўтказиб юборишмади.

Энди уникал статистика юзага келди: Винченцо Монтелла шогирдлари икки ўйинда 62 зарба йўллашди, аммо бирорта гол уришмади ва амалда турнир билан хайрлашди, энди ушбу жамоа сўнгги турда АҚШ билан ўйинда қандай ҳисоб қайд этилишидан қатъи назар гуруҳда сўнгги ўринда қолади.

Ҳакими атрофидаги можаро

Жаҳон чемпионати – жиноий ишларни тўхтатиш учун сабаб бўла олмайди. «ПСЖ» ҳимоячиси ва Марокаш миллий жамоаси сардори Ашраф Ҳакими бунга шахсан амин бўлди, у 2023 йилда зўравонлик қилишда айбланганди. Турнир вақтида иш судга оширилгани маълум бўлди – футболчи томонидан берилган апелляция рад этилган.

Марокашлик футболчининг ўзи бунга муносабат билдирди – у суд жараёнини интиқлик билан кутмоқда.

«Адолат менинг кўзларимга қараб: „Агар сен машҳур одам бўлмаганингда, бу иш ҳеч қачон содир бўлмасди“, деди. Мен кўп йиллар давомида сукут сақлашни афзал кўрдим. Мен қадр-қимматни сақлаш, сабр-тоқат ва адолатга ишонч тўғри қарорлар қабул қилишга имкон беради, деб ҳисоблардим. Лекин энди мен судни кутяпман. Ниҳоят ўз фикримни айта оламан», – дея ёзган Ҳакими ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларида.

Иглесиасни танишмади

Испания миллий жамоаси билан кулгили ҳолат содир бўлди – қўриқчи жамоа ҳужумчиси Борху Иглесиасни танимади ва меҳмонхонага киритмади. Форвард ўз севгилиси билан Чаттануге шаҳрини айланишга (испанлар қароргоҳи шу ерда) чиқиб кетганди, аммо рухсатномасини унутиб қолдиргани учун хонасига қайтиб кира олмади.

Бу эпизод видеога тушиб қолган. Унда Борха вазиятга юмор билан ёндашганини кўриш мумкин – аввалига у миллий жамоа футболчиси эканини тушунтиришга ҳаракат қилган, кейин эса ходимлардан бирига қўнғироқ қилган. Кўп ўтмай ичкаридан чиқиб келган ходим Иглесиасни ўзи билан бирга олиб кириб кетган ва воқеа бахтли якун топган.

Мессининг отасини «дафн этишди»

18 июн куни Лионел Мессининг оиласи футболчининг отаси Хорхе оғир бетоб бўлиб қолгани ҳақидаги хабарларни тасдиқлади.

«У соғлиғи билан боғлиқ муаммоларни бошдан кечирмоқда. Ҳозирда шифокорлар назорати остида бўлиб, соғайиб, аҳволи яхшиланиб бормоқда. Масъулиятли бўлиш ва инсонпарварликни сақлаб қолишни сўраймиз, тушунганингиз учун миннатдормиз», – дейилади расмий хатда.

Лекин бу мурожаатни ҳамма ҳам диққат билан ўқимагани маълум бўлди. Аргентиналик бошловчи Флоренсия Пеня Luzu TV телеканалида жонли эфир вақтида ёлғон маълумот тарқатди: «Дилингизни хира қилишни истамасдим, аммо ҳозиргина Мессининг отаси вафот этди. Жаҳон чемпионати вақтида».

Пеня бунинг учун узр сўраган бўлса-да, кўп ўтмай ишдан бўшатилди. Аргентина президенти Ҳавиер Милей ҳам бу қарорни қўллаб-қувватлаб чиқди ва буни ифодалашда сўз танлаб ўтирмади: «Оммавий ахборот воситаларидан ҳамма нарсани кўриб бўлгандек туюлганда, улар ҳар доим ҳайратланарли нарсани ўйлаб топишади. Пенянинг даҳшатли иборалари бизга жазосизликни эслатади... Яхшиямки, канал барибир инсоф билан йўл тутиб, бу майда ғийбатчи, жирканч шахсни ишдан бўшатди», – деган Милей.

20-21 июн кунги ўйинлар

Мундиалда иккинчи тур давом этади – 20 июн куни кечқурун ва 21 июнга ўтар кечаси қуйидаги ўйинлар белгиланган:

• 00.00. F гуруҳи. Нидерландия – Швеция
• 01.00. E гуруҳи. Германия – Кот-д'Ивуар
• 05.00. E гуруҳи. Эквадор – Кюрасао
• 09.00. F гуруҳи. Тунис – Япония