Дунёнинг энг илғор 7 та ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими

Мутахассислар таъкидлашича, барча вазифаларни бирдек бажара оладиган универсал ҳаво мудофааси тизими мавжуд эмас. Айрим мажмуалар асосан баллистик ракеталарни тутиб қолишга ихтисослашган бўлса, бошқалари самолётлар, қанотли ракеталар, дронлар ёки айрим турдаги гипертовушли қуролларга қарши самарали ҳисобланади. Шу боис қуйидаги рўйхат «энг яхши» тизимлар рейтинги эмас, балки ўз тоифасида технологик жиҳатдан энг ривожланган мажмуалар ҳақидаги умумий шарҳдир.

1. С-500 «Прометей» (Россия)

С-500 «Прометей» Россиянинг энг янги узоқ масофали ҳаво ва ракетага қарши мудофаа тизими ҳисобланади. Расмий маълумотларга кўра, у самолётлар, баллистик ракеталар, Ер паст орбитасидаги айрим сунъий йўлдошлар ҳамда баъзи гипертовушли нишонларга қарши қўлланиши мумкин.

Очиқ манбаларда ҳаво нишонларини 600 километргача масофада, тахминан 200 километр баландликда нишонга олиши қайд этилган. Бироқ ушбу техник кўрсаткичларнинг катта қисми ҳозирча мустақил равишда тасдиқланмаган.

2. THAAD (АҚШ)

THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) тизими қисқа, ўрта ва ўртача узоқликдаги баллистик ракеталарни парвозининг якуний босқичида тўғридан тўғри зарба бериш усули билан йўқ қилишга мўлжалланган.

У АҚШнинг ракетага қарши мудофаа тизимида Patriot ва Aegis мажмуалари билан бир қаторда муҳим ўрин тутади. THAAD Жанубий Корея, Гуам ороли, Исроил, Саудия Арабистони ва Бирлашган Араб Амирликларида жойлаштирилган.

3. Patriot PAC-3 MSE (АҚШ)

Patriot PAC-3 MSE жанг шароитида кенг қўлланган ҳаво мудофааси тизимларидан бири ҳисобланади.

Дастлаб авиацияга қарши яратилган мажмуа кейинчалик қанотли ракеталар, дронлар ва тактик баллистик ракеталарга қарши ҳам юқори самарадорликка эга тизимга айланган. Ҳозирги кунда у 18 дан ортиқ давлат қуролли кучлари таркибида хизмат қилмоқда.

4. С-400 «Триумф» (Россия)

С-400 «Триумф» Россиянинг энг кенг тарқалган узоқ масофали ҳаво мудофааси тизимларидан бири саналади.

Мажмуа турли хил ракеталар ёрдамида самолётлар, қанотли ракеталар, дронлар ва айрим баллистик ракеталарга қарши ҳаракат қила олади. У Хитой, Ҳиндистон ва Туркияга экспорт қилинган.

5. «Довуд қуроли» (Davidʼs Sling, Исроил)

Rafael ва RTX компаниялари томонидан ишлаб чиқилган мазкур тизим Исроилнинг кўп босқичли ракетага қарши мудофаа архитектурасида «Темир гумбаз» ва Arrow тизимлари ўртасидаги бўғин вазифасини бажаради.

У тактик баллистик ва қанотли ракеталар, самолётлар, дронлар ҳамда оғир реактив снарядларни тутиб қолиш учун мўлжалланган бўлиб, юқори манёврли Stunner ракетасидан фойдаланади.

6. SAMP/T NG (Франция – Италия)

SAMP/T NG Европада ишлаб чиқилган энг замонавий қуруқликдаги ҳаво мудофааси тизимларидан бири ҳисобланади.

У Aster 30 туркумидаги ракеталарга асосланган бўлиб, самолётлар, қанотли ракеталар, дронлар ва айрим баллистик ракеталарга қарши ҳаракат қилиш имкониятига эга. Янги авлод тизими AESA технологиясига эга радарлар ва такомиллаштирилган бошқарув воситалари билан жиҳозланган.

7. HQ-9B (Хитой)

HQ-9B Хитой Халқ озодлик армиясининг асосий узоқ масофали зенит-ракета мажмуаси ҳисобланади.

Унинг концепцияси кўпинча Россиянинг С-300 ва С-400 тизимлари билан таққосланади. Мажмуа самолётлар, қанотли ракеталар ва айрим турдаги баллистик ракеталарга қарши қўлланади ҳамда Хитойнинг ягона ҳаво мудофааси тармоғи таркибида ишлайди.

Шунингдек, HQ-9B экспортга ҳам етказиб берилаётгани Хитойнинг жаҳон қурол-яроғ ва мудофаа технологиялари бозоридаги таъсири ортиб бораётганини кўрсатади.

Ҳар бир ушбу тизим муайян вазифалар учун яратилган бўлиб, уларнинг имкониятлари конструкцияси, қўлланиш мақсади ва жойлаштирилган мудофаа архитектурасига қараб фарқ қилади. Шу сабабли мутахассислар уларни ўзаро «энг яхши» ёки «энг кучли» деб эмас, балки ўз тоифасидаги энг илғор ва замонавий мажмуалар сифатида баҳолайди.