“Ўзбекнефтгаз” ярим йиллик якунлари: фойда ўсиши ортидаги омиллар ва иккинчи ярим йилликдаги асосий синовлар
|09:00 / 29.07.20263 1907 мин
Биринчи ярим йилликда фойдани икки баробардан зиёд оширган, қарз юкини камайтирган ва ишлаб чиқариш режаларини ортиғи билан бажарган “Ўзбекнефтгаз” энди иккинчи ярим йилликда янада катта марраларни кўзламоқда. Компания тарихий геология-қидирув дастури, рекорд даражадаги 3D сейсмика ишлари, янги бурғилаш дастгоҳлари ва аввалгидан икки баробар кўп қудуқлар бурғилаш орқали газ қазиб олиш барқарорлигини таъминлашга киришмоқда.
Фото: ЎзбекнефтгазФото: Ўзбекнефтгаз
“Ўзбекнефтгаз” АЖнинг 2026 йил биринчи ярим йиллиги бўйича эълон қилган натижалари компанияда молиявий интизом, харажатларни қисқартириш ва активлардан самарали фойдаланиш йўналишида сезиларли ўзгаришлар бўлганини кўрсатмоқда. Соф фойданинг ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 110 фоизга ошгани нафақат ишлаб чиқариш кўрсаткичлари, балки бошқарув қарорлари самараси билан ҳам боғлиқ.
Молиявий натижалар: ўсиш қаердан келди?
Ҳисобот даврида товар маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажми 25,3 трлн сўмни ташкил этиб, ўсиш суръати 106 фоизга етган. Экспорт ҳажми 438 млн доллар, ўзлаштирилган инвестициялар эса 475 млн доллар бўлган. Бу рақамлар компаниянинг ярим йиллик натижалари асосан ишлаб чиқариш ҳажмлари ва ташқи бозор фаоллиги ҳисобига қўллаб-қувватланганини кўрсатади.
Шу билан бирга, фойда ўсишида харажатларни қайта кўриб чиқиш ва молиявий ресурсларни мақсадли йўналтириш муҳим омил бўлган. Компанияда режалаштириш, харажатлар таҳлили ва ички назорат механизмлари кучайтирилгани самарасиз сарфларни камайтиришга имкон берган.
Таҳлил нуқтаи назаридан эътиборли жиҳатлардан бири — илгари паст самарадорлик билан ишлаган айрим активларда ижобий динамика кузатилганидир. “Uzbekistan GTL” заводида қувватлардан фойдаланиш даражаси 100 фоизга етказилган. Бу заводнинг барқарор ишлаши компания учун юқори қўшилган қийматли маҳсулотлар ишлаб чиқаришда муҳим аҳамиятга эга.
АЁҚШлар ва нефт базалари мисолида ҳам бошқарув самарадорлиги ошганини кўриш мумкин. Илгари зарар билан ишлаган АЁҚШларда кунлик сотув ҳажми 700 минг литргача ошган. Ўтган йили 14 та нефт базаси 36 млрд сўм зарар билан ишлаган бўлса, жорий йилнинг биринчи ярим йиллигида уларнинг 11 таси 12,3 млрд сўм фойдага чиққан.
Тайёр маҳсулотларни бозор тамойиллари асосида сотишга ўтиш ҳам даромад базасини кенгайтирган. Суюлтирилган газ ва олтингугурт реализацияси механизмлари қайта кўриб чиқилиши натижасида қўшимча 450 млрд сўм даромад олинган. Бу компания учун нарх шаклланиши ва сотув сиёсатини бозор талабларига яқинлаштириш орқали қўшимча имкониятлар очилишини англатади.
Мавзуга оид
Қарз юки ва харажатлар: молиявий барқарорликка таъсир
Компаниянинг молиявий барқарорлигига таъсир қилган яна бир омил — юқори фоизли кредитларни қайта молиялаштиришдир. 385 млн долларлик кредитлар бўйича фоиз ставкалари 9,5–12 фоиздан 5,5–7,5 фоизгача пасайтирилган. Бунинг натижасида 219 млрд сўм фоиз харажатлари иқтисод қилинган.
Кредит портфелининг йил бошидаги 4,2 млрд доллардан 3,9 млрд долларгача қисқариши қарз юкини босқичма-босқич камайтиришга қаратилган сиёсат олиб борилаётганини кўрсатади. Харажатларни оптималлаштириш дастури доирасида 1,2 трлн сўм маблағ тежалгани эса операцион самарадорлик молиявий натижаларга бевосита таъсир қилаётганини тасдиқлайди.
Шу билан бирга, бюджет ва мақсадли жамғармаларга 4,1 трлн сўм тўлов амалга оширилган. Ички захиралардан фойдаланиш, жумладан, ҳарбийлаштирилган қўриқлаш хизматини ташкил этиш ҳисобига 304 млрд сўм иқтисодий самарага эришилгани компаниянинг ички ресурслардан фойдаланиш имкониятлари ҳали ҳам катта эканини кўрсатади.
Ишлаб чиқариш: режалар бажарилган, аммо хавфлар сақланиб қолмоқда
Ҳисобот даврида асосий маҳсулотлар бўйича режа кўрсаткичлари асосан бажарилган. Жумладан автобензин (режа 100%, ўсиш 100,8%), дизель (режа 128,0%, ўсиш 201,0%), авиакеросин (режа 100,0%, ўсиш 123,6%), суюлтирилган газ (режа 119,0%, ўсиш 99,2%), полиэтилен (режа 100,0%) ишлаб чиқаришда белгиланган вазифалар ижро этилгани ички бозор барқарорлиги ва экспорт имкониятлари учун муҳим омил ҳисобланади.
Ярим йиллик ҳисобот йиғилишида Жамият Бошқарув раисининг қайд этишича, авариявий тўхталишлар кўпайгани ишлаб чиқариш барқарорлиги учун жиддий сигнал ҳисобланади. Бундай ҳолатлар нафақат режа кўрсаткичларига, балки маҳсулот таннархи, етказиб бериш занжири ва молиявий натижаларга ҳам таъсир қилиши мумкин. Шу боис профилактика, техник хизмат кўрсатиш ва хавфларни бошқариш тизимини кучайтириш иккинчи ярим йилликда асосий вазифалардан бири бўлишини қайд этади А.Сангинов.
Иккинчи ярим йиллик: ўсишни сақлаб қолиш учун нималар муҳим?
Иккинчи ярим йилликда компания учун асосий масала — эришилган молиявий натижаларни барқарор сақлаб қолишдир. Бунинг учун ишлаб чиқариш қувватларидан тўлиқ ва хавфсиз фойдаланиш, мавжуд активлар самарадорлигини ошириш ҳамда харажатларни назорат қилиш тизимини изчил давом эттириш талаб этилади.
Геология-қидирув йўналишидаги режалар ҳам келгуси ўсиш учун муҳим аҳамиятга эга. Бунинг учун Жамият тарихида илк бор бир йилнинг ўзида геология-қидирув йўналишида йил давомида 12 минг кв км 3D сейсмика ишлари (ўтган йилга нисбатан 4,7 баробарга кўп), 221 та геологик техник тадбир (1,8 баробарга кўп), 120 та қудуқ бурғилаш (2,2 баробарга кўп ёки 2-ярим йилликда 81 та), 54 та қудуқ таъмирлаш (1,4 баробарга кўп ёки 2-ярим йилликда 36 та) ва 47 та технологик тадбир (1,7 баробарга кўп ёки 2-ярим йилликда 23 та)ни амалга ошириш режалаштирилган.
2026 йил якунига қадар 1 100 минг тонна автобензин (режа 106,8 %, ўсиш 106,7 %), 983,1 минг тонна дизел (режа 156,8 %, ўсиш 233,7 %), 310,0 минг тонна авиакеросин (режа 129,3 %, ўсиш 152,3 %), 606 минг тонна суюлтирилган газ (режа 118,8 %, ўсиш 100,0 %), 137,2 минг тонна полиэтилен (режа 100, %, ўсиш 100,3 %) ишлаб чиқариш режаси белгиланган. Бу кўрсаткичларга эришиш ишлаб чиқариш интизоми, ресурслар таъминоти ва техник барқарорликка бевосита боғлиқ бўлади.
Қудуқларни бурғилаш ишларини жадаллаштириш учун 9 минг метргача бурғилай оладиган 21 та замонавий дастгоҳни харид қилиш режалаштирилган. Агар бу режа ўз вақтида амалга ошса, қудуқлар қурилиши муддатини қисқартириш ва бурғилаш ишлари қийматини пасайтириш имкони пайдо бўлади.
Бу — нафақат рақам, балки қазиб чиқариш барқарорлигини таъминлашга қаратилган мутлақо янги суръат ва янги ёндашувдир. Мазкур дастурни амалга ошириш учун 9 минг метргача бурғилай оладиган 21 та замонавий бурғилаш дастгоҳи харид қилиниб, қудуқларни қуриш муддати сезиларли қисқартирилади ҳамда бурғилаш ишларида қиймат пасаяди. Бироқ бу жараёнлар моддий-техника ресурслари таъминотига ҳам боғлиқ. Шу сабабли 45 турдаги муҳим ресурсларни етказиб беришни жадаллаштириш вазифаси ишлаб чиқариш узлуксизлигини таъминлашда ҳал қилувчи аҳамият касб этади.
Ижтимоий омил: кадрлар шароити ҳам самарадорликка таъсир қилади
Йиғилишда ходимлар учун меҳнат ва яшаш шароитларини яхшилаш масаласига ҳам эътибор қаратилган. Барча ишчилар ётоқхоналарини таъмирлаш ҳамда Газли нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармасида 160 ўринли замонавий ётоқхона қурилишини жадаллаштириш вазифаси қўйилган. Бу йўналиш ишлаб чиқариш самарадорлигига бевосита таъсир қилувчи инсон омили билан боғлиқ.
Ярим йиллик натижалар “Ўзбекнефтгаз”да молиявий бошқарув ва операцион самарадорлик бўйича ижобий силжишлар борлигини кўрсатади. Ҳисобот йиғилишида А.Сангиновнинг таъкидлашича, кейинги босқичда компания учун асосий вазифа фақат фойда ўсишини қайд этиш эмас, балки уни барқарор тенденцияга айлантиришдан иборат бўлади. Бу эса ишлаб чиқариш хавфларини камайтириш, инвестицион режаларни ўз вақтида амалга ошириш ва бозор механизмларидан янада самарали фойдаланишга боғлиқ.
