Шов-шувли лойиҳа
ФИФА президенти Жанни Инфантино жаҳон чемпионатларидаги тижорат улушларини хусусий инвесторларга сотиш ғоясини илгари сурди. Агар ушбу лойиҳа маъқулланса, Халқаро футбол федерацияси таркибига кирувчи 211 та миллий ассоциациянинг ҳар бирига 40 миллион долларгача пул ваъда қилинди. ФИФА аъзоларига ушбу лойиҳа бўйича жавобини билдириш учун 19 сентябргача муддат берилди.
Ушбу режа эркаклар ва аёллар иштирокидаги асосий турнирларни, жумладан, миллий жамоалар иштирокидаги жаҳон чемпионатлари, шунингдек, клублар ўртасидаги жаҳон чемпионатини назорат қиладиган FIFA Forward Enterprise номли алоҳида компания ташкил этишни назарда тутарди.
Шу билан бирга, бунда ФИФА расмий равишда назоратни ўзида сақлаб қолар, ташқи инвесторлар футбол қоидаларини, жаҳон чемпионати иштирокчилари ёки халқаро тақвимни ўзгартира олишмас, улар спорт қисмини бошқариш ҳуқуқисиз миноритар улушга эга бўлиши керак эди.
Инвесторларга FIFA Forward Enterprise акцияларининг 20 фоизи таклиф этилган. Лойиҳага жалб қилинган Американинг JPMorgan Chase банки янги компанияни 20 миллиард долларга баҳолаган.
Трамп оиласи иштироки
Инвестиция гуруҳига Трамп оиласи аъзоларидан бирининг компанияси раҳбарлик қилиши режалаштирилганди. The Times манбалари дастлаб Инфантино янги лойиҳа бўйича АҚШ президенти маъмуриятига яқин одамлар билан маслаҳатлашгани ҳақида хабар берганди. Кўп ўтмай ФИФА тижорат масалалари билан Американинг Thrive Capital инвестиция компаниясининг Thrive Eternal фонди шуғулланишини тасдиқлади. Thrive Capital инвестиция компаниясига эса 2009 йилда Доналд Трампнинг куёви Жаред Кушнернинг укаси Жошуа Кушнер асос солган.
Bloomberg манбалари ҳисоб-китобларига кўра, 2026 йил февралига келиб Thrive Capital умумий қиймати тахминан 50 миллиард долларлик активларни бошқарган, бу эса уни дунёдаги энг йирик венчур капитал фирмаларидан бирига айлантирган. Унинг портфелида OpenAI ва SpaceX акциялари бор, у Инстаграмнинг дастлабки инвесторларидан бири бўлган, аммо яқин вақтларгача спорт соҳасига аралашмаганди. Уч ой олдин спорт соҳаси учун Thrive Eternal фонди ташкил этилди, у орқали компания 2026 йил апрел ойида «San Francisco Giants» бейсбол клубининг миноритар улушини сотиб олганди.
FIFA Forward Enterprise’ни таъсис этиш учун шунчаки футбол федерацияларининг кўпчилик қисми томонидан қўллаб-қувватлов бўлиши кифоя қиларди. Шунингдек, ташаббусни олтита конфедерация вакилларидан таркиб топган ФИФА кенгаши маъқуллаши керак эди. Якуний қарор ФИФАнинг 2027 йил 18 март куни Марокашда ўтказиладиган навбатдаги, 77-конгрессида қабул қилиниши кўзда мўлжалланганди. Ушбу конгрессда ФИФА президентлиги сайлови ҳам ўтказилади ва унда Инфантино учинчи муддатга қолиш учун яхши имкониятга эга. Аммо унинг ҳомийлик лойиҳаси анонс қилинганидан кейин Европа футбол ассоциациялари иттифоқи «ПСЖ» футбол клуби президенти Носир Ал-Ҳелайфини унга қарши номзод сифатида илгари сура бошлади.
УЕФА бойкот қилди
УЕФА ва КОНКАКАФ Инфантинонинг ташаббусига қатъиян қарши чиқишди – бу эса овозларнинг қарийб ярми демакдир. Қитъалар конфедерациялари вакиллари Инфантинонинг лойиҳаси ҳақида дастлаб ОАВдаги хабарлардан хабар топишгани, шундан кейингина ФИФА пресс-релизи келганини айтишган. Яъни манфаатдор томонлар билан олдиндан ҳеч қандай расмий муҳокамалар ва маслаҳатлашувлар ўтказилмаган.
УЕФАнинг барча 55 иштирокчи номидан эълон қилинган расмий баёнотида агар улушни сотиш тўғрисида қарор қабул қилинса, конфедерация жаҳон чемпионатларини бойкот қилиши маълум қилинган. Европаликлар агар бу лойиҳа маъқулланадиган бўлса, барча қарорлар фақат акциядорлар манфаатларини кўзлаб қабул қилинишидан хавотирда эди.
Шимолий ва Жанубий Америка мамлакатларини ўз ичига олувчи КОНКАКАФ сайтидаги баёнотда ҳам конфедерация аъзолари ФИФА президенти таклифини расман рад этгани маълум қилинди.
Осиё ва Австралияни ифода этувчи ОФК эса таклифни расман рад этмади, аммо ФИФА таклифни баҳолаш учун барча манфаатдор томонларга батафсил маълумот ва етарлича вақт бериши лозимлигини таъкидлади.
Клублар ҳам қарши чиқди
Инфантинонинг бу лойиҳасига нуфузли футбол клублари ҳам норозилик билдирди, ФИФА президентининг катта маслаҳатчиси эса истеъфо бериб юборди. Муқаддам АҚШ футбол федерациясини бошқарган Карлос Кордейро сўнгги пайтларда Инфантинога Оқ уйга ташрифлари чоғида тез-тез ҳамроҳлик қилаётганди. 31 июлгача у президент маслаҳатчиси эди, бироқ норозилик белгиси сифатида лавозимини тарк этишга қарор қилди. «Аниқлик киритишимга рухсат беринг. Мен бу таклифда иштирок этмаганман ва унга мутлақо қаршиман», – деди Кордейро.
Bloomberg манбалари хабар беришича, камида тўртта футбол клуби – Мадриднинг «Реал», Туриннинг «Ювентус», Мюнхеннинг «Бавария» ва Дортмунднинг «Боруссия» клублари янги ташаббусга қарши чиққан. Улар ФИФА алоҳида тижорат тузилмасини яратиш ваколатига эга эмас, деган фикрда. Агентлик суҳбатдошлари қўшимча қилишича, «Реал» ва «Ювентус» вакиллари бу масала бўйича Европанинг бошқа клублари билан музокаралар олиб бориб, клублар ўртасидаги жаҳон чемпионатини бойкот қилиш масаласини ўртага ташлаган.
Инфантинонинг баёноти
Футбол конфедерацияларининг кескин норозилиги ФИФА президенти Жанни Инфантинони ортга чекинишга ва таклифини қайтариб олишга мажбур қилди.
Инфантино бу борада баёнот бериб, барча фикр-мулоҳазалар ўрганиб чиқилганидан сўнг ушбу ташаббус футбол жамоатчилиги орасида келишмовчиликларни кучайтиргани маълум бўлганини айтди.
«Барча нуқтайи назарларни диққат билан тингладик. Лойиҳа турли қарама-қаршиликларга сабаб бўлди ва бу энди унинг дастлабки мақсадига мос келмайди. Бизнинг асосий вазифамиз ҳар доим футболни бирлаштириш ва ривожлантириш бўлиб қолади», – деди Инфантино.
У ФИФА ушбу таклиф устида ишлашни тўхтатишини маълум қилган. Шу билан бирга, яқин вақтлар ичида барча манфаатдор томонлар иштирокида учрашув ўтказилиб, футболни янада ривожлантириш масалалари муҳокама қилиниши қўшимча қилинган.
