Доналд Трамп АҚШ Мудофаа вазирлигига 17 август куни бошланган АҚШ ва Жанубий Кореянинг Ulchi Freedom Shield («Улчи — Озодлик қалқони») қўшма ҳарбий машғулотларида Америка томони иштирокини чеклаш бўйича кўрсатма берди.
Трамп Truth Social ижтимоий тармоғида машғулотлар кўламини «сезиларли даражада» қисқартириш ниятида эканини маълум қилди. Унинг фикрича, бундай машғулотлар катта харажат талаб қилади ва Пхенянга «мутлақо ўринсиз ва душманона сигнал» юборади.
АҚШ президенти Шимолий Корея унга нисбатан таҳдидкор эмас, балки «ҳурмат билан» муносабатда бўлганини ҳам таъкидлади. Шунингдек, Трамп Ким Чен Инга тинчлик ўрнатишни таклиф қилганини маълум қилди.
Шимолий Корея давлат оммавий ахборот воситалари эса 14 августдаёқ «Улчи — Озодлик қалқони» машғулотларини «ҳарбий босқин репетицияси» деб атаган эди. Оқ уй маълумотига кўра, Ким Чен Ин Трампнинг тинчлик музокараларини қайта бошлаш таклифига ижобий муносабат билдирган.
Ҳарбий машғулотларни қисқартириш қандай оқибатларга олиб келиши мумкин?
Сеулдаги Ихва аёллар университети халқаро тадқиқотлар профессори Лейф-Эрик Исли АҚШ ва Жанубий Кореянинг қўшма мудофаа машғулотлари икки мамлакат қуролли кучларининг жанговар тайёргарлигини сақлаш учун муҳимлигини таъкидлади.
Унинг фикрича, машғулотлар кўламини қисқартириш АҚШ ва Жанубий Корея ҳарбийлари ўртасидаги мувофиқлашувга салбий таъсир қилиши ҳамда инқироз ёки ҳарбий можаро шароитида қарор қабул қилиш жараёнини секинлаштириши мумкин.
Эксперт, шунингдек, машғулотларни қисқартириш орқали тежаладиган маблағ катта бўлмаслигини қайд этган. Айни пайтда, унинг фикрича, Трампнинг Пхенян билан муносабатларни яхшилашга қаратилган уринишлари ҳозирча оптимизм учун етарли асос бермаяпти.
Исли Ким Чен Ин Вашингтон ва Сеулнинг музокараларни тиклаш таклифларига қай даражада қизиқиш билдираётганига ҳам шубҳа билан қарамоқда. Унинг фикрича, Шимолий Корея ўзининг кенг кўламли ядровий дастуридан воз кечиш ниятида эмас.
Эксперт Пхенян Россиянинг Украинага қарши уруши шароитида Москва билан алоқаларидан ўз ҳарбий имкониятларини кучайтириш учун фойдаланаётганини ҳам таъкидлади.
Кузатувчиларга кўра, Шимолий Корея дастлаб Россияга ўқ-дори, жумладан, артиллерия снарядларини етказиб берган. Кейинчалик эса бир неча минг шимолий кореялик ҳарбий Россияга юборилиб, Курск вилоятидаги жангларда қатнашган. Бунинг эвазига Пхенян Москвадан молиявий ёрдам ва мудофаа саноати учун илғор технологиялар олаётгани тахмин қилинмоқда.
Сеул АҚШ билан ҳарбий иттифоқни сақлаб қолмоқчи
Жанубий Корея президенти Ли Чжэ Мён эса Вашингтон билан ҳарбий иттифоққа содиқлигини яна бир бор тасдиқлади.
Шу билан бирга, Сеул уруш шароитида мамлакат қуролли кучлари устидан оператив бошқарувни ўз қўлига қайтаришга ҳаракат қилмоқда. Бу Ли Чжэ Мён маъмуриятининг мудофаа соҳасидаги асосий мақсадларидан бири ҳисобланади.
Амалдаги тартибга кўра, ҳарбий можаро юз берса, Жанубий Корея қўшинлари устидан оператив назорат АҚШ бошчилигидаги қўмондонликка ўтади. Бу амалиёт 1950 йилдаги Корея уруши давридан бошланган.
«Мустаҳкам иттифоқ хавфсизлик пойдеворини кучайтиради. Ўз имкониятларимизни ошириш эса иттифоқчи сифатидаги қадримиз ва аҳамиятимизни оширади», — деди Ли Чжэ Мён 18 август куни ҳукумат йиғилишида.
Унинг таъкидлашича, АҚШ—Жанубий Корея иттифоқи ва Сеулнинг ўз мудофаасини мустақил таъминлаш қобилияти бир-бирини тўлдирувчи омиллардир.
Трампнинг қарори АҚШда ҳам танқид қилинди
Трампнинг Пентагон иштирокини қисқартириш ҳақидаги кўрсатмаси АҚШда демократлар ва республикачилар орасида ҳам танқидларга сабаб бўлди.
Сенат Қуролли кучлар қўмитаси аъзоси, демократ Жек Рид бу қарорни президент маъмуриятининг «асоссиз» қадамларидан бири деб атади. Унинг фикрича, қарор Ким Чен Ин учун тарғибот нуқтаи назаридан ғалаба бўлган, АҚШнинг муҳим иттифоқчиси Жанубий Корея эса ноқулай вазиятда қолган.
Республикачилардан сенатор Том Тиллис ҳам АҚШ ва Жанубий Кореяни узоқ йиллик ҳарбий иттифоқ боғлаб туришини эслатди. У машғулотларни қисқартириш Москва манфаатларига хизмат қилиши мумкинлигини таъкидлади. Сенатор фикрича, бу Пхенянга ўз ҳарбийларининг яна бир қисмини Россия томонида Украинага қарши урушга жалб қилиш имконини бериши мумкин.
Жанубий Кореяда Трамп сиёсатидан хавотир кучайган
Жанубий Корея парламентининг собиқ депутати, ҳозирда Ким Дэ Чжун номидаги Тинчлик жамғармаси бошқаруви аъзоси Ким Сан Унинг айтишича, мамлакат аҳолисининг катта қисми АҚШ билан муносабатлар ёмонлашиши ва Трампнинг Ким Чен Ин билан яқинлашуви қандай оқибатларга олиб келишидан хавотирда.
У Трамп биринчи президентлик даврида Сеулдан Жанубий Кореядаги Америка қўшинларини сақлаш учун кўпроқ маблағ талаб қилгани ва акс ҳолда ҳарбийларни олиб чиқиш билан таҳдид қилганини эслатди.
Ким Сан Унинг фикрича, Трампнинг КХДРга нисбатан ҳозирги қадамлари Жанубий Кореянинг миллий хавфсизлиги билан боғлиқ хавотирларни кучайтирмоқда.
Собиқ депутат Трамп Корея урушига расман нуқта қўйиш орқали катта дипломатик ютуққа эришишни кўзлаётган бўлиши мумкинлигини ҳам истисно қилмади. Корея уруши 1953 йил 27 июлда сулҳ битими билан тўхтатилган, аммо томонлар ўртасида ҳанузгача тўлиқ тинчлик шартномаси имзоланмаган.
Ким Сан Унинг таъкидлашича, 2019 йилда Ветнамда Трамп ва Ким Чен Ин ўртасидаги музокаралар муваффақиятсиз якунланган пайтда Шимолий Кореянинг халқаро мавқеи ҳозиргидан заифроқ эди.
Бугун эса Пхенян Россия билан яқин ҳарбий ва сиёсий алоқалар ўрнатган, Хитой билан муносабатлар ҳам мустаҳкамланиб бормоқда. Шу сабабли КХДРнинг Вашингтон билан келишувга эҳтиёжи аввалгидек кучли бўлмаслиги мумкин.
«Жанубий Корея аҳолисининг катта қисми учун масала анча фундаментал: биз Шимолий Кореяга шунчаки ишонмаймиз», — дея хулоса қилди Ким Сан У.
