Visual Capitalist Стокгольм халқаро тинчлик тадқиқотлари институти — SIPRI'нинг қурол-яроғ етказиб бериш бўйича маълумотлари асосида ҳарбий дрон экспортчилари рейтингини тузди. Унда 2022–2025 йилларда бундай аппаратларни хорижга етказиб берган 14 давлат қамраб олинган.

Рейтингда АҚШ ва Эрон катта фарқ билан олдинда. Уларнинг ҳар бири учинчи ўриндаги Германияга нисбатан олти баробардан кўпроқ дрон экспорт қилган. Германиянинг кўрсаткичи 1 000 та, тўртинчи ўриндаги Полшаники эса 690 тани ташкил этган.

Ҳисобга олинган умумий етказиб беришларнинг 97 фоизи бир марта қўлланадиган ҳужумкор дронлар ва нишонга урилиб портлайдиган барражловчи ўқ-дорилар ҳиссасига тўғри келган. Шу боис айрим қуролли можаролар доирасидаги таъминот минглаб аппаратларни ташкил этиши мумкин.

Рейтингнинг қуйи қисмидаги кўрсаткичлар анча кам. Сўнгги етти давлат — Чехиядан Швециягача — жами 89 та аппарат экспорт қилган.

Фото: Visual Capitalist

Туркия эса харидорлар сони бўйича ажралиб туради. Мамлакат тўрт йил давомида 28 давлатга ҳарбий дрон етказиб берган. Бу рейтинг қамраб олган даврда шундай аппаратларни импорт қилган 54 давлатнинг ярмидан кўпидир.

Таққослаш учун, АҚШ ва Хитойнинг ҳар бири 10 тадан давлатга дрон етказиб берган. Демак, Туркиянинг харидорлари сони уларнинг ҳар бириникидан қарийб уч баробар кўп.

Туркия дронларини олган давлатларнинг 12 таси Африкада жойлашган. Бошқа харидорлар қаторида НАТО аъзолари — Полша ва Руминия, шунингдек, Покистон, Кувайт ва Украина бор.

Рейтингни талқин қилишда унинг қамровини ҳисобга олиш зарур. SIPRI авиация тоифасида юкланган ҳолатдаги вазни камида 150 килограмм бўлган дронларни ҳисобга олади. Бир марта қўлланадиган ҳужумкор дронлар ва барражловчи ўқ-дорилар эса институт базасида ракеталар тоифасига киритилади.

Статистика фақат сотилган аппаратлардан иборат эмас: ҳарбий ёрдам сифатида берилган ҳамда харидор мамлакатда лицензия асосида ишлаб чиқарилган дронлар ҳам ҳисобга олинган. Кичик FPV-дронлар ва тижорий аппаратлар эса асосан қамраб олинмаган.

Шунинг учун мазкур рейтинг мамлакатларнинг барча турдаги дронлар экспортини ёки экспортдан олган даромадини эмас, белгиланган тоифалардаги аппаратлар сонини акс эттиради.