27 октябрга ўтар кечаси ўтган мавсум якунлари бўйича «Олтин тўп» мукофоти эгаси эълон қилинади. Мукофотни топшириш маросими тарихда илк бор Парижда эмас, Лондондаги «Палладиум» театрида ўтказилади. Бу мукофотнинг 70 йиллик юбилейи билан боғлиқ: 1956 йилда англиялик футболчи Стэнли Мэтюз «Олтин тўп»нинг илк соҳиби бўлганди.
Маросим Тошкент вақти билан соат 01:00 да бошланади. Уни франциялик собиқ футболчи Тиерри Анри ва телебошловчи Кейт Скотт олиб боради.
Ташкилотчилар барча мукофотларни икки соат ичида топширишни мўлжаллаган. 2024 йилдан буён маросим «Франс Футбол» журнали ва УЕФА ҳамкорлигида ўтказиб келинмоқда.
«Олтин тўп» учун асосий фаворитлар
Асосий мукофот учун икки асосий даъвогар бор: «Бавария» ҳужумчиси Ҳарри Кейн ва «Барселона» вингери Ламин Ямал. Англиялик ҳужумчи сермаҳсуллик борасида ажойиб кўрсаткичларга эга, испанияликда эса жаҳон чемпионати ғолиблиги бор.
Шунингдек, имконияти нисбатан юқори баҳоланаётганлар орасида Килиан Мбаппе, Лионел Месси, Хвича Кварацхелия ва Родри каби футболчиларни санаш мумкин.
Ҳарри Кейн («Бавария»)
Ютуқлари:«Олтин бутса» ғолиби, ЖЧ бронза медали совриндори, Бундеслига чемпиони ва энг яхши тўпурари, Германия Кубоги ва Германия Суперкубоги соҳиби
Англиялик ҳужумчи учун 2025/26 йиллар мавсуми фаолиятидаги энг сермаҳсули бўлди. У ўтган мавсумда «Бавария» сафида 51 та расмий ўйинда 61 гол урди. Бундеслигада 36 гол билан тўпурар бўлиб, Европада қаторасига иккинчи мавсумда «Олтин бутса»ни ўзиники қилди.
Бундеслигада ўйинлар нисбатан камроқлиги (34 тур) ва Ҳарри барча ўйинларда қатнашмагани (31) ҳисобга олинса, унинг натижаси аҳамияти ошади.
Терма жамоадаги ўйинлар ҳам қўшиб ҳисоблаганда эса унинг кўрсаткичи янада салобатли: 65 ўйинда 73 гол.
Гап фақат голларда ҳам эмас. Кейн сўнгги мавсумларда таянч зонасида ўйнайдиган форвардга айланди. Ўтган ҳафтада «Арсенал»га қарши кечган ўйинда ҳам мухлислар немислар жамоасининг барча ҳужумларини у бошлаб бераётгани, ҳатто дарвозабон позициясидан туриб олдинги чизиққа тўп етказаётганига гувоҳ бўлишди. Рақиб ҳимоячилари у нима қилмоқчи эгалигини олдиндан билиши мушкул масалага айланди.
Мавзуга оид
Агар «Бавария» ва Англия миллий жамоаси кўпроқ натижаларга эришган бўлганида, ҳозир «Олтин тўп» Кейнга берилишига ҳеч кимда шубҳа қолмаган бўларди. Аммо мюнхенликлар Чемпионлар лигаси яримфиналида тўхтади, жамоанинг ички турнирлардаги совринлари эса катта тош босмайди. Ўз навбатида, Англия миллий жамоаси ҳам жаҳон чемпионатида яримфиналдан ўтолмади.
Шу билан бирга, Ҳаррининг рақобатчилари ҳам идеал мавсум ўтказа олишмади: уларнинг ҳар бирида минусга ҳисобланадиган нимадир бор. Бундай шароитда «Олтин тўп»ни шундай тўпурар ва новатор футболчига бермаслик саволлар туғдирган бўларди. Унга нисбатан «футболни ўзгартирган» иборасини бемалол қўллаш мумкин.
Ламин Ямал («Барселона»)
Ютуқлари: жаҳон чемпиони, ла лига ғолиби ва мавсумнинг энг яхши футболчиси, Испания Суперкубоги соҳиби
Катта эҳтимол билан, келгусида Ямал нафақат ўйин борасида, балки қўлга киритилган «Олтин тўп»лар сони бўйича ҳам Лео Месси билан таққослана бошлайди. Ва ўша чўмилтириш фотосини кўп бор ёдга олишади. Аммо Ламин энг асосий индивидуал совринни ҳозироқ қўлга киритишга қанчалик муносиблиги сўроқ остида. Ушбу 19 ёшли вингер Ла Лигада истаган ишини қилмоқда: ўтган мавсумда гол+пас бўйича 16+11 кўрсаткичини қайд этиб, турнирнинг энг яхши футболчиси сифатида тан олинди, қаторасига иккинчи мавсум чемпионликни қўлга киритди. Лекин у ва «Барселона» Чемпионлар лигасидан чоракфиналдаёқ чиқиб кетди.
Ямал Испания миллий жамоаси билан жаҳон чемпиони бўлди. Аммо у турнирга ўзининг энг яхши спорт формасида бормаганди (фақат турнир арафасида жароҳатидан тузалди) ва атиги битта гол уриш билан чекланди. Ва бу гол гуруҳ босқичида, Саудия Арабистонига қарши ўйинда, ўйин тақдири ҳал бўлиб улгурганида урилди. Қизил фуриянинг чемпионлигида Родри, Микел Оярсабал, Микел Мерино ва Ферран Торрес каби футболчиларнинг ҳиссаси уникидан кўпроқ эди.
Ламин учун асосий плюс – мавсум давомида ажойиб индивидуал ўйин кўрсатганидир. Унинг ўйини мухлисларга эстетик завқ бермоқда. Лекин шунинг ўзи «Олтин тўп» учун етарлими?
Килиан Мбаппе («Реал»)
Ютуқлари:Чемпионлар лигаси, Ла Лига ва ЖЧ-2026 тўпурари, шунингдек, жаҳон чемпионатлари тарихидаги энг яхши тўпурар
Ўтган мавсум жамоавий жиҳатдан Мбаппе учун муваффақиятли кечди деб бўлмайди. «Реал» ички чемпионатда ғолибликни «Барселона»га бой берди, бошқа ички кубоклардан ҳам қуруқ қолди, ЕЧЛда эса чоракфиналнинг икки ўйинида ҳам «Бавария»га ютқазиб, иштирокини тўхтатди.
Франция миллий жамоаси жаҳон чемпионлиги учун асосий фаворитлардан бири эди. Аммо Дешам шогирдлари яримфиналда Испания миллий жамоаси қаршисида ожиз қолди, учинчи ўрин учун кечган баҳсда эса тўртта гол урганига қарамай, инглизларга ютқазишди (4:6).
Бошқа томондан, Килиан индивидуал ютуқлари билан мақтанса арзийди. Жаҳон чемпионатида у нақ 10 гол урди ва 2026 йилги турнирда ҳам, умуман, жаҳон чемпионатлари тарихида ҳам энг яхши тўпурарга айланди. ЕЧЛда эса фақат 11 та ўйин ўтказганига қарамай, 15 гол уришга эришди ва бу ерда ҳам барчани ортда қолдирди. Ла Лигада яна 25 гол – бу ҳам супер кўрсаткич. Ва у бу натижага 38 имкониятдан 31 тасида майдонга тушган ҳолда эришди.
«Олтин тўп» – жамоавий эмас, айнан персонал соврин. Аммо айнан асосий турнирларда ғолиб бўла олмагани Кейн ва Ямал билан рақобатда унинг имкониятларини пасайтириб юборади.
Лионел Месси («Интер Майами»)
Ютуқлари: 39 ёшида жаҳон чемпионатида ёрқин ўйин кўрсатди ва жамоаси билан финалга чиқди. Шунингдек, МЛС чемпионати ғолиби, энг яхши тўпурари, энг яхши ассистент, мавсумнинг энг яхши футболчиси бўлди
Фото: istockphoto.com/Getty Images
«Олтин тўп»нинг саккиз карра ғолиби яна номзодларнинг 30 кишилик рўйхатида. Ушбу аргентиналик бу рўйхатга 17-марта киритилмоқда.
Мессининг МЛС чемпионатидаги натижалари у қадар жиддий қабул қилинмайди. Аммо у жаҳон чемпионатида ҳам жамоасининг асосий футболчиси бўла олгани эътиборга лойиқ. У кучсиз чемпионатда иштирок этиб ҳам ўз даражасини туширмаганини намойиш этди. Турнир давомида Аргентина миллий жамоаси ўйини Леога қараб қурилди. У деярли ҳар ўйинда голли ҳаракат амалга оширди ва жамоасини финалга олиб чиқди. Хусусан, гуруҳ босқичида Жазоир билан ўйинда ҳет-трик амалга оширди, Австрия дарвозасига дубл қайд этди, яримфиналда инглизларга қарши кечган муҳим ўйинда эса иккита голга ассистентлик қилди.
Аргентина миллий жамоаси сафида юлдузлар етарли. Лекин натижани ҳамон 39 ёшли футболчи қилмоқда: ЖЧда гол+пас бўйича 8+4 кўрсаткичини қайд этиб, финалдан кейин «Кумуш бутса»ни қабул қилиб олди.
Унда аллақачон саккизта «Олтин тўп» бор ва катта эҳтимол билан бу борада умрбод рекордчи бўлиб қолади. Унга тўққизинчи мукофот берилиши даргумон, лекин у тақдирлаш маросимига шунчаки меҳмон сифатида келмаётганининг ўзи ҳам ажойиб натижа.
Хвича Кварацхелия («ПСЖ»)
Ютуқлари:ЕЧЛ ғолиби ва турнирнинг энг яхши футболчиси, Лига 1 ғолиби, Франция Суперкубоги, УЕФА Суперкубоги ва Қитъалараро кубок соҳиби
Фото: istockphoto.com/Getty Images
Хвича Кварацхелия Чемпионлар лигасининг ўтган мавсумида гол+пас бўйича феноменал 10+6 кўрсаткичини қайд этди. Шундан 6+3 – плей-оффда. У яримфиналда «Бавария»га қарши кечган биринчи ўйинда ўз финтлари билан рақибни яксон қилди. Ушбу гуржистонлик футболчи ички чемпионатда ҳам совринларни қалаштирди, шунингдек, «ПСЖ» билан УЕФА Суперкубоги ва Қитъалараро кубок учун баҳсларда ғолиб чиқди.
У бундай натижаларни жаҳон чемпионатига тўғри келмаган мавсумда намойиш этганида, шубҳасиз, «Олтин тўп» учун асосий даъвогарга айланган бўларди. Аммо Гуржистон миллий жамоаси жаҳон чемпионатига чиқа олмади ва футболчининг имкониятлари кескин камайиб кетди.
Хвича яқинда «Барселона»га қарши ўйинда оғир жароҳат олиб, мавсум охиригача сафдан чиқди. «ПСЖ» эса дарҳол унга янги шартнома таклиф қилди. Бу эса унда келгусида «Олтин тўп» учун курашиш имкониятига эга бўлишини англатади.
Родри («Манчестер Сити»/«Барселона»)
Ютуқлари: жаҳон чемпиони ва жаҳон чемпионатининг энг яхши футболчиси, Англия кубоги ва Англия лигаси кубоги ғолиби
Фото: istockphoto.com/Getty Images
Жаҳон чемпионатига қадар Родри кўп ўйнамади ва кўп вақтини лазаретда ўтказди. АПЛда бутун мавсум давомида фақат 21 ўйинда майдонга тушди. Шу билан бирга, ғолиблик қўлга киритилган Англия кубоги ва Лига кубогида – жами етти ўйин ўтказди. Асосийси, жаҳон чемпионатига жуда яхши формада ташриф буюрди. У Испания миллий жамоаси билан қаторасига иккинчи йирик турнирда ғалаба қозонди ва ғолиб жамоанинг мияси вазифасини бажарди: майдон марказида ҳукмронлик ўрнатди ва ўйинларни бошқарди. Ҳолбуки, турнир арафасида унинг ҳолати бўйича шубҳалар билдирилганди. Лекин у ўзини ҳисобдан чиқаришга ҳали эрталигини намойиш этди. Родри финалда совринни ҳам, ўйиннинг энг яхши футболчиси мақомини ҳам Лионел Мессидан тортиб олди.
Шу билан бирга, биргина қисқа муддатли турнирдаги перфоманси учун унга «Олтин тўп» топширишга ҳеч ким рози бўлмайди. Нима бўлганда ҳам, у клуб даражасида ёрқин мавсум ўтказа олмади. 2024 йилда энг яхши футболчи деб топилганида у Европа чемпиони бўлишдан ташқари, «Манчестер Сити» билан треблга эришганди. 2026 йилда эса унга жароҳатлар жиддий халал берди.
Яна кимлар бор?
Кўпчилик мухлисларга Майкл Олисенинг ҳам ўтган мавсумдаги ўйинлари манзур келгани аниқ. Нима бўлганда ҳам, у ҳозирда жаҳон футболидаги асосий ассистент. Француз вингери биргина жаҳон чемпионатида голли узатмалар сони бўйича Пелега тегишли бўлган рекордни янгилади (7). Бундан ташқари, Бундеслигада Ҳарри Кейнни ортда қолдириб, мавсумнинг энг яхши футболчиси сифатида эътироф этилди.
«Олтин тўп»нинг амалдаги соҳиби Усмон Дембеле ҳам яхши формада: у парижликлар билан қаторасига иккинчи бор Чемпионлар лигасида ғолиб чиқди, турнирда сермаҳсуллик борасида ҳам мақтагулик кўрсаткич қайд этди (8+2), Франция чемпионатида ҳам жамоасининг асосий тўпурарларидан бири бўлди (10+7). Жаҳон чемпионатида Франция миллий жамоасининг Килиан Мбаппедан кейинги энг кўп гол урган футболчиси бўлди (6+2).
Испанлардан Фабиан Руисни ҳам эътироф этиш мумкин – у «ПСЖ» ва Испания миллий жамоасидаги асосий юлдуз ҳисобланмаса-да, эришилган натижаларга катта ҳисса қўшди.
Инглизлардан Жуд Беллингҳэм ва Деклан Райсни ажратиб кўрсатиш мумкин. Биринчиси, «Реал»да, иккинчиси «Арсенал»да жамоасининг асосий футболчисига айланди, Англия миллий жамоаси сафида яримфиналгача етиб боришди.
Норвегиялик Эрлинг Ҳоланд эса аввал имкони бўлмаган ишни амалга оширди: Унинг голлари эвазига Норвегия ўз тарихида илк бор Бразилияни мағлуб этди. Бу футболчиларга бу хизматлари учун ҳеч ким «Олтин тўп» бермайди, лекин улар ушбу мақолада номлари зирк этилишига муносиб.
