Özbekiston Prezidenti Şavkat Mirziyoyev «Içki işlar organlarining faoliyati samaradorligini tubdan oşiriş, jamoat tartibini, fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini işonçli himoya qilişni ta'minlaşda ularning mas'uliyatini kuçaytiriş çora-tadbirlari töğrisida»gi farmonni imzoladi. Hujjat matniga şarh ÖzA tomonidan keltirilgan.
Içki işlar organlari aholining tinç va farovon hayot keçirişini ta'minlaş, jinoyatçilik va boşqa huquqbuzarliklarga qarşi kuraşiş, jamoat tartibini saqlaş, şuningdek boşqa hayotiy muhim vazifalarni amalga oşirişda alohida örin egallaydi. Mustaqillik yillarida içki işlar organlarini jazolovçi, nazorat qiluvçi organdan xalq, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qiladigan tuzilmaga aylantiriş böyiça samarali işlar amalga oşirildi.
Ötgan davr mobaynida olib borilgan tizimli çora-tadbirlar yakuni böyiça jinoyatlar va boşqa huquqbuzarliklarning oldini oliş va profilaktikasi, jamoat tartibini saqlaş va aholi xavfsizligini ta'minlaş, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qiliş borasida muayyan natijalarga erişildi. Içki işlar organlari faoliyatining asosiy sohalarini huquqiy jihatdan tartibga solişga yönaltirilgan “Voyaga yetmaganlar örtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi töğrisida”, “Tezkor-qidiruv faoliyati töğrisida”, “Huquqbuzarliklar profilaktikasi töğrisida”gi qonunlar qabul qilindi.
Uşbu yönalişda amalga oşirilayotgan islohotlarning mantiqiy davomi sifatida içki işlar organlari faoliyatining huquqiy asoslarini mustahkamlaş, ularning vazifalari, huquqlari va majburiyatlarini qonun darajasida belgilaş, içki işlar organlari xodimlarini ijtimoiy himoya qilişni yanada kuçaytiriş maqsadida ötgan yilning sentabr oyida “Içki işlar organlari töğrisida”gi Qonun qabul qilindi.
Biroq, mazkur Qonun talablarini amaliyotga joriy etiş imkoniyatlari, şuningdek fuqarolarning içki işlar organlari faoliyatiga doir murojaatlarini örganiş sohada hamon öz yeçimini kutayotgan köplab muammo va masalalar mavjudligini körsatmoqda.
Özbekiston Respublikasi Prezidentining Virtual qabulxonasi va Xalq qabulxonalariga kelib tuşayotgan murojaatlar tahlili içki işlar organlari faoliyatini tanqidiy qayta körib çiqiş va tubdan takomillaştiriş zarurligidan dalolat bermoqda.
Milliy va xorijiy tajriba şuni körsatadiki, jinoyat va boşqa huquqbuzarliklar uçun javobgarlikni kuçaytiriş, tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oşirişda texnika vositalaridan foydalaniş, huquqbuzarlikni sodir etgan şaxs ustidan nazoratni kuçaytiriş kabi an'anaviy çora-tadbirlar jinoyatçilik darajasini kamaytirişda har doim ham kutilgan natijalarni bermayapti. Bu esa, öz navbatida, huquqbuzarliklar profilaktikasida yangi iş uslublarini qöllaş, aholi va jamoatçilik bilan yaqin muloqotni yölga qöyiş, içki işlar organlari faoliyati ustidan jamoatçilik nazoratini örnatiş, şuningdek zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etiş lozimligini körsatmoqda.
Mavzuga oid
Özbekiston Respublikasi Prezidentining “Içki işlar organlarining faoliyati samaradorligini tubdan oşiriş, jamoat tartibini, fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini işonçli himoya qilişni ta'minlaşda ularning mas'uliyatini kuçaytiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Farmoni bunday kamçiliklarni bartaraf etiş va öz yeçimini kutayotgan muammolarni hal etişga qaratilgan.
Farmonda mavjud jiddiy kamçilik va muammolar, ularning kelib çiqiş sabablari hamda salbiy oqibatlari çuqur tahlil qilingan.
Jumladan, respublika, viloyat va tuman darajasidagi bölinmalar örtasida asosiy vazifa va funksiyalar aniq taqsimlanmagan, içki işlar organlarining iş hajmi taşkiliy-ştat tuzilmasiga mos kelmaydi. Buning oqibatida yuqori böğindagi ayrim bölinmalar xodimlari öz iş faoliyatida mavjud kuç va imkoniyatlarini töliq işga solmayotgan bir paytda, quyi böğin bölinmalari xodimlari zimmasidagi xizmat vazifalari ularning haqiqiy imkoniyatlaridan ança yuqoriligiça qolmoqda. Bu esa, öz navbatida, xodimlarning öz xizmat majburiyatlarini bajarişda mas'uliyatning susayişiga sabab bölmoqda.
Içki işlar organlari mansabdor şaxslari, profilaktika inspektorlarining aholi bilan muntazam uçraşuvlar ötkazmayotganligi va jamoatçilik bilan hamkorlik qilmayotganligi sababli aholining muammo hamda taşvişlaridan xabardor emasligi tizimning eng asosiy vazifasi hisoblangan profilaktika işlarida jiddiy kamçiliklarni yuzaga keltirmoqda.
Tizimda iş faoliyatining samaradorligi va mahsuldorligiga erişiş, avvalambor, aholi bilan bevosita muloqot örnatiş, fuqarolik jamiyati institutlari bilan yaqin hamkorlik va hamjihatlikni yölga qöyişni talab etadi.
Içki işlar organlari faoliyatidagi mavjud fuqarolar murojaatlari bilan işlaşga yetarliça e'tibor bermaslik, befarqlik, işga yuzaki munosabatda böliş va rasmiyatçilik, aholi bilan muloqot qiliş madaniyatining pastligi, afsuski aççiq haqiqatdir. Oqibatda bunday vaziyatdan norozi bölgan fuqarolar yuqori taşkilotlarga şikoyat qilmoqda.
Farmonda bu kabi muammo va kamçiliklarni hal etiş uçun içki işlar organlari tizimini isloh qilişning asosiy yönalişlari belgilab berildi. Xususan, içki işlar organlarini aholiga öz vaqtida va sifatli yordam körsatadigan ijtimoiy yönaltirilgan professional xizmatga aylantiriş zarurligi,
“Xalq manfaatlariga xizmat qiliş”
har bir xodimning asosiy xizmat burçi ekani qayd etildi.
Şuningdek, Farmonda barça böğindagi xodimlarning asosiy vazifalarini oqilona taqsimlaş böyiça çora-tadbirlar közda tutilgan, aholi bilan doimiy manzilli muloqot örnatiş, içki işlar organlari rahbarlarining hokimiyat vakillik organi timsolida xalq oldida hisobot beriş amaliyotini joriy qiliş, içki işlar organlari faoliyatining moddiy-texnika bazasini yanada yaxşilaş kabi asosiy yönalişlar alohida belgilab berilgan.
Farmonda içki işlar organlari faoliyati ustidan parlament va jamoatçilik nazoratining yangi tizimi örnatilmoqda. Jumladan, Oliy Majlis Senati tomonidan bir yilda ikki marta Özbekiston Respublikasi içki işlar vazirining huquqbuzarliklarning oldini oliş va profilaktikasi holati töğrisidagi hisobotini eşitiş tartibi joriy etilmoqda. Xuddi şunday, Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi, xalq deputatlari Toşkent şahar va viloyatlar Kengaşlari har çorakda tegişli içki işlar organlari hududiy bölinmalari rahbarlarining hisobotlarini eşitadi. Xalq deputatlari tuman (şahar) Kengaşlari har çorakda tuman (şahar) içki işlar bölinmalari rahbarlarining hisobotini, har oyda esa uning yoşlar masalalari böyiça örinbosarining hisobotini eşitadi.
Uşbu eşituvlar davomida içki işlar organlari mansabdor şaxslari tomonidan öz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarişga, xususan, huquqbuzarliklarning oldini oliş va profilaktikasi, jinoyatlarni foş etiş, jinoyatçilik holatini, huquqbuzarliklar köpayişiga olib keladigan sabab va şart-şaroitlarni tahlil qilişga doir körilayotgan çora-tadbirlar tanqidiy muhokama qilinadi. Eşituvlar yakunlari böyiça içki işlar organlari faoliyati samaradorligiga baho beriladi, şuningdek mansabdor şaxslarga nisbatan egallab turgan lavozimiga loyiq yoki noloyiqligi haqida tavsiyalar qabul qilinadi.
Içki işlar organlari quyi böğini faoliyatining samaradorligini oşiriş maqsadida Farmon bilan tuman (şahar) içki işlar boşqarmalari (bölimlari) boşliğining yoşlar masalalari böyiça örinbosari – huquqbuzarliklar profilaktikasi bölimi (bölinmasi) boşliği lavozimini joriy etiş közda tutilmoqda. Uning zimmasiga profilaktika inspektorlari işini, avvalambor, voyaga yetmaganlar hamda yoşlar örtasida huquqbuzarliklarning oldini oliş böyiça işini samarali taşkil etiş va muvofiqlaştiriş vazifasi yuklatiladi.
Şu bilan birga, Farmonda tizimda qator taşkiliy özgartişlar nazarda tutilgan. Ayni paytda dunyoning turli mintaqalarida xalqaro terrorizm va diniy ekstremizmning yangi tahdidlari paydo bölayotgani jinoyatçilikka qarşi kuraşiş borasidagi faoliyatni içki işlar organlarining birinçi darajali vazifasi sifatida yanada kuçaytiriş zarurligini taqozo etmoqda. Uşbu holatlar e'tiborga olingan holda, Jinoyat qidiruv va terrorizmga qarşi kuraşiş boş boşqarmasi negizida Jinoyat qidiruv boş boşqarmasi hamda Terrorizm va ekstremizmga qarşi kuraşiş boş boşqarmasi taşkil etilmoqda.
Jinoyatlarni tergov qiliş içki işlar organlarining yana bir muhim vazifalaridan biridir. Şu munosabat bilan, tergov organlarining mustaqilligini ta'minlaş, ularning öz vakolatlarini amalga oşirişi uçun zarur şart-şaroitlarni yaratiş maqsadida Tergov boş boşqarmasi Özbekiston Respublikasi Içki işlar vazirligi huzuridagi Tergov departamentiga özgartirilmoqda.
Ta'kidlaş örinliki, kadrlar bilan işlaş, ularni tayyorlaş, qayta tayyorlaş va malakasini oşiriş tizimi qoniqarli darajada emasligi içki işlar organlari faoliyatidagi mavjud kamçilik va muammolar sabablaridan biridir.
Tizimga bilimli, öz işiga sodiq va mas'uliyat bilan yondaşadigan, huquq-tartibot va jamoat xavfsizligini ta'minlaş, inson huquq va erkinliklarini himoya qilişni özining muqaddas burçi hamda asosiy majburiyati deb biladigan kadrlarni jalb qilişga yetarliça e'tibor berilmayapti. Bu boradagi kamçiliklarni bartaraf etiş, şuningdek kadrlar bilan işlaşning yangi tizimini yaratiş maqsadida Kadrlar boş boşqarmasi va Öz xavfsizligi boşqarmasi taşkil etiladi.
Bundan taşqari, serjantlar tarkibini qayta tayyorlaş va ularning malakasini oşiriş markazlari, Toşkent oliy harbiy-texnika bilim yurti va Yonğin xavfsizligi oliy texnik maktabi faoliyati ham qayta körib çiqildi. Ular yangi talablar asosida faoliyat yuritadigan içki işlar organlari xodimlarini boşlanğiç tayyorlaş va malakasini oşiriş markazlari, Özbekiston Respublikasi Içki işlar vazirligining Harbiy-texnika va Yonğin xavfsizligi institutlariga aylantiriladi.
Sönggi yillarda Özbekiston Respublikasi Içki işlar vazirligining xalqaro aloqalari kengayib, inson huquqlarini himoya qiliş sohasida xorijiy davlatlar va xalqaro taşkilotlar bilan özaro hamkorligi jadal rivojlanmoqda. Biroq, bugungi kungaça vazirlikning uşbu yönalişdagi faoliyati bir neça bölinmalar tomonidan ikkinçi darajali vazifalar sifatida amalga oşirib kelingan. Şular e'tiborga olinib, Farmon bilan tegişli tarkibiy bölimlar negizida Xalqaro hamkorlik boşqarmasi taşkil etiladi.
Şuningdek, pasport tizimi talablarini amalga oşiriş, xorijga çiqiş, Özbekiston Respublikasiga keliş va böliş qoidalarini bajariş ustidan nazoratni amalga oşiriş masalalari böyiça ham muammolar mavjud. Xorijga çiqiş, keliş va fuqarolikni rasmiylaştiriş boşqarmasining aholi köp murojaat qiladigan tuman (şahar) bölimlarida iş hajmining töğri taqsimlanmaganligi sababli noqulayliklar va sansalorliklar yuzaga kelmoqda. Içki işlar organlari faoliyatini tubdan isloh qiliş zarurligi e'tiborga olinib, uşbu yönalişda Migratsiya va fuqarolikni rasmiylaştiriş boş boşqarmasi taşkil etiladi.
Özbekiston Respublikasining “Jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari töğrisida”gi Qonuni talablari yetarli darajada bajarilmayotgani köp jihatdan asosiy vazifasi murojaatlar bilan işlaş hisoblangan aniq tarkibiy tuzilmaning yöqligi bilan boğliqdir. Buning oqibatida fuqarolarning murojaatlarini öz vaqtida va sifatli körib çiqilişini ta'minlaşda kamçiliklarga yöl qöyilmoqda.
Şu munosabat bilan Farmonda Içki işlar vazirligining Jismoniy, yuridik şaxslarning murojaatlari bilan işlaş va iş yuritiş boşqarmasini taşkil etiş közda tutilgan.
Farmonda qayd etilgan asosiy vazifalarni bajariş böyiça zarur taşkiliy va huquqiy mexanizmlarni amalga oşiriş maqsadida Içki işlar organlari tizimini tubdan isloh qiliş kompleks çora-tadbirlar Dasturi tasdiqlandi.
Farmon içki işlar organlari tizimida tub islohotlarning yangi bosqiçini boşlab beradi. Uning ijrosini ta'minlaş qonun ustuvorligiga erişiş, huquqbuzarliklar profilaktikasini öz vaqtida amalga oşiriş, huquq-tartibot va jamoat xavfsizligini ta'minlaşga xizmat qiladi, pirovard natijada esa fuqarolar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini işonçli himoya qiliş borasida içki işlar organlari butun tizimi va har bir xodim faoliyati samaradorligi oşadi.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
