Samarqand ruhiy kasalliklar şifoxonasidagi maşmaşalar: tekşiruvlar natijasi
|16:30 / 21.09.2017107 60712 min
Foto: Kun.uzFoto: Kun.uz
KUN.UZ saytiga murojaat qilayotgan ayrim fuqarolarimizning arizalarida körsatilgan vajlar bilan şuğullanib, ularni qiynab kelayotgan masalalar ijobiy yeçim topayotganini körib-bilib, guvoh bölib turibsiz. Lekin bu, ayrim özaro ixtilofli şaxsiy masalalar uçun ham bizni bezovta qilib, birining ikkinçisiga xusumati bölgan şaxslar ham saytimizdan bemalol qurol sifatida foydalanişi mumkin, degan xulosani bermaydi.
Foto: Kun.uz
Tahririyatimizga Samarqand viloyat ruhiy kasalliklar şifoxonasida faoliyat körsatayotgan xodimlar (jami 14 kişi) tomonidan imzolangan ariza kelib tuşdi. Nafsilamrini aytganda, unda şunday bayon qilinadi:
«Biz huquqlarimiz buzilayotganini kerakli joylarga yozib murojaat qildik, lekin bizning murojaatlarimiz böyiça tekşirişga kelgan nazorat-taftiş boşqarmasi (NTB) vakili, mehnat boşqarmasining yuristi va boringki, tekşirişga yana kim kelgan bölsa vaziyatni barça xodimlar uçun yanada oğir qilib (!), boş vraç va boş hisobçining ayblarini yopib berişga yordam berib (!) kelmoqda. Ya'ni, bizning xatlarimizda körsatilgan, şifoxonada sodir bölayotgan özlaştirişlar, öğriliklar va zöravonliklar oçilmasdan qolib ketmoqda».
Yuqoridagi maktubdan körinib turibdiki, arizaçilar bizdan oldin ham mutasaddi taşkilotlarga murojaat qilgan. Tekşirişlar ötkazilgan, lekin yakun arizaçilar istagandek bölmayotgani alohida qayd etilmoqda. Arizada iddaolar bandma-band keltirilgan:
1. Tekşiruvçilar kelganda mukofot va paxta pullarini faqat qoğozdagina olgan xodimlar yolğon bilan «oldik», deb aytişga, tilxat yozişga majbur qilingan.
2. Şifoxonada tekşiruvlar bölib yotgan bir vaqtda, boş vraç körsatmasi bilan barça bölim boşliqlari xodimlardan remont uçun, deb 30-60 ming sömgaça yiğib olmoqda.
3. Arizamizgaça şifoxonada 800ga yaqin bemor davolanayotganlar röyxatida turar edi. Tekşiruv boşlangaç boş vraç aslida şu vaqtgaça şifoxonaga umuman kelmagan kasallarni «javob berildi»ga çiqardi va natijada 2 hafta içida 100ga yaqin «kasallar» röyxatdan öçirildi. (Şunça bemorga davlat byudjyetidan qança mablağ ajratilişini mutaxassislar aniqlay olişadi-tahr.)
4. Aslida barça şunça alamzada bölişiga sabab — boş vraç Tohirjon Qodirovdir. U 15 kunda 300 ga yaqin xodimga yolğon sözlab, «moliya boşqarmasi iş stavkalarini qisqartirdi», deya hammadan kamida 0,25 stavkasini öz arizasi bilan topşirişga majbur qildi, natijada, hammaning maoşi qisqarib ketdi. Lekin 70 ga yaqin yangi xodim pora evaziga böşagan iş stavkalari örniga işga qabul qilindi. (Bu masalani ham mas'ul idoralar xöjakörsinga, qoğozbozlik uçun emas, jiddiy taftiş qilişlari talab etiladi-tahr.)
Mavzuga oid
5. Boş vraç heç kimdan ruxsat söramay 100 ga yaqin katta-katta, sersoya va mevali daraxtlarni kestirib, şifoxona hududidan öz manfati yölida olib çiqib ketdi. Kasallar va barça xodimlarni tungaça işlatib, 4 kun içida kesilgan daraxtlardan qolgan tönka va tomirlarini kovlatib, ularni ham şifoxona hududidan yöq qilib, xuddi heç nima bölmagandek yerni tekislatib qöydi.
6. Şifoxona tevarak-atrofi sifatli çöyan panjara bilan öralgan edi, ularning köp qismi sotilib ketdi. Şikoyat arizasidan keyin ma'lum bir qismi ortiga qaytarib kelindi.
7. 2017 yil obunasi uçun jami 100 mln. sömdan ziyod pul yiğildi. Qiziği, biz oylik iş haqini 100 foiz plastik kartada olamiz, lekin 2016 yilning oxirida obuna uçun deb yuqorida körsatilgan summani xuddi naqd olgandek bölib, vedomostga imzo qöyib berdik. Bundan boşqa oylarda umuman naqd pulda bizga oylik tölanmagan.
8. Şifoxonamizga tegişli 23 ga yordamçi xöjalik yerlari dehqonlarga ijara sifatida pulga sotiladi, bundan şifoxonaga heç qanday manfaat yöq. Ijara pullari qayerga ketişini heç kim bilmaydi. Bir yil oldin şifoxonaga tegişli bölgan köplab qoramollar fermasi bor edi, afsuski hozir undan bir boş ham qoramol qolmagan.
9. Şifoxonada 800 ga yaqin bemor bölib, ular yeydigan ovqatning sifatiga umuman toqat qilib bölmaydi. «Şifoxonaga tekşiruvçi keladi», deyilsa ovqatlarda göşt körinadi, sariyoğ paydo böladi, hattoki tuxum ham davlat tomonidan berilişini bilib qolamiz. Boşqa kunlar afsuski «eski hammom, eski tos» — kasalga jabr!
10. Şifoxonada bemorlarga öta qimmat çet el dorilari davlat hisobidan xarid qilinib, nomiga bemorlarga «berildi» bölib, barçasi dorixona mudiri tomonidan qaytarib olinadi. Bunga javoban dorixona mudiri «boşliq aytgan», deydi. Dorixona mudirining haqi — bölimlardan qaytarib olinadigan soddaroq dorilar bir martalik tibbiy qölqoplar, bioxlordir.
Ruhiy kasallarni vraçlar katta miqdorda antibiotiklar bilan davolaşga kirişgan, vaholanki, psixiatr vraçning antibiotik dorilarni tavsiya qilişga haqi yöq. Özi röyxatda bor-u, biroq şifoxonada bölmagan bemorlarning dorilari örta tibbiy xodimlar tomonidan noilojlikdan kanalizatsiyaga oqizilayapti. (Bemorlar soni şifoxona röyxatiga qançalik mos kelişini ham örganiş talab etiladi-tahr.)
11. Şifoxonaga qiş mavsumi uçun, eşitişimizça, juda köp miqdorda kömir berilar ekan. Afsuski, qiş mavsumida har bir bölimga bir sutkada jami 40 kg.dan kömir qozonxona mudiri tomonidan beriladi. 40 kg kömir 60 ta bemor yotadigan bir bölimni bor yöği 5–6 soat isitişga yetadi, xolos. Lekin bizdan qahraton qiş sovuğida bölim içidagi issiqlik kamida 20 daraja iliq bölişini rahbariyat töxtamay talab qiladi va tungi reydlar ötkazib, bizni jazolaydi. Isitiş peçlari, tabiiyki, tibbiy birodarlar tomonidan ötin topib kelib, yoqib isitiladi. Şu sababli şifoxonamizning qança kömir olişini va qanday taqsimlanişiga qiziqib, aslida korpuslar kim tomonidan isitilişi kerakligini qiziqişingizni söraymiz. Şu yil ham kömir miqdori juda kam kelganga öxşaydi».
Hammasi qanday boşlandi?
Foto: Kun.uz
Ilk bor ruhiy kasalliklar şifoxonasida bölayotgan qinğir işlar haqida Samarqand viloyatidagi maxsus muxbirimiz (Ş.Şokirjonov)ga iyul oyining oxirlarida Suhrob Norbekov tomonidan telefonda ma'lum qilindi. 28 iyul kuni S.Norbekov va uning onasi Mohira Ötayeva bilan hamrohlikda jurnalist dastlabki arizaçilar guruhi bilan uçraşib, ularning şikoyatlarini qabul qilib, vajlarini yozib oldi.
Yuqorida arizadan iqtibosda qayd etilganidek, ayni paytda viloyat ruhiy kasalliklar şifoxonasida Tohirjon Qodirov 2 yilga yaqin vaqtdan buyon boş vraçlik qilmoqda. M.Ötayeva T.Qodirovdan avval şu dargohda boş vraç bölib işlagan. Ayni paytda Ötayeva RKŞ joylaşgan hududdan viloyat kengaşi deputati, viloyat narkologiya dispanserida boş vraç örinbosari bölib işlamoqda. Suhrob Norbekov esa uning öğli — tadbirkor.
Iyul oyida M.Ötayeva deputatlar guruhi tarkibida ayrim jurnalistlar bilan şifoxonaga boradi va u yerdagi kamçiliklarni uyali telefoniga tasvirga oladi.
Özi işlagan joyi, kam köstini biladi. Suriştirişlarimizga asoslanib aytiş mumkinki, bilimli va öta prinsipli psixolog-vraç, öz vaqtida şifoxonada qat'iy iş tartibini örnata olgan. Uning xodimlar orasida yaqindan taniydiganlari bor, albatta, şu sababli yana boşqa faktlar umumlaştirilib, şikoyat arizasi uyuştiriladi. S.Norbekov tomonidan «Telegram» messenjeri orqali bizga turli fotosuratlar, audioyozuvlar va videomateriallar yetkazib turildi.
Vaziyat yuzasidan viloyat soğliqni saqlaş Boşqarmasi boşliği Aziz Jörayevga murojaat qilganimizda «u yerda amaldagi va sobiq boş vraçlar örtasida mojaro yuz beryapti, tekşiriş ketmoqda», degan javob berilgan. Avgust oyida boşqa tadbirlarni yoritişga jalb qilingani, şuningdek, davlat vakolatli organlarining tekşiruvi ketayotgan vaqtda ularga xalaqit bermaslik maqsadida tahririyat a'zolari şifoxonaga borişmadi.
Foto: Kun.uz
Bu orada S.Norbekov arizaçilar bilan yana bir bor uçraşuv taşkillaştirib berdi. Unda arizaçilar özlariga boş vraç tomonidan ruhiy bosim uyuştirilayotgani, kollektivda yakkalab qöyişayotgani, şifoxonada ularni hamma qölini bigiz qilib körsatişga ötişganini ta'kidlab ötişdi.
Vajlarni tekşirganimizda...
Nihoyat, 14 sentabr kuni KUN.UZ tahririyatining maxsus muxbirlari Tolib Rahmatov va Şuhrat Şokirjonov, operator Ma'rufjon Asqarov bilan Samarqand viloyat ruhiy kasalliklar şifoxonasiga uşbu vajni örganiş uçun bordik.
207 tonna kömir ham joyida, yordamçi xöjalikda dehqonlar bilan ham şartnoma tuzilgan, töğri, 15 boş qoramollar 2016 yil yozida SSBni xabardor qilingan holda, ularning ruxsati bilan sotib yuborilgan, lekin ularning puli (17,072 mln. söm) maxsus hisob raqamda turipti. Umuman T.Qodirov şifoxonaga 23 ga yordamçi xöjalik kerak emasligi, haydaş uçun texnika, hosil yetiştiriş uçun ortiqça mablağ yöqligi, qolaversa bu şifoxona xodimlarini asosiy işi — bemorlarni davolaşdan çalğitişi, yerlarni qaytarib oliş uçun hokimlikka köp bora murojaat qilganini ta'kidlab ötdi.
Foto: Kun.uz
Obuna qilingan naşrlarni yetkazib berilgani haqida barça hujjatlar binoyidek bölsa-da, obunalar xususiy obuna şartnomalari uyuştiruvçi korxonalar bilan imzolangani bizni huşyor torttirdi. Çunki Samarqandda bunday korxonalar naşrlarni öz vaqtida yetkazib bermasliklari, pullarni “yeb” ketişi bilan tillarga tuşgan.
T.Qodirov haqiqatdan ham moliya boşqarmasidan ştatlarni qisqartiriş haqida farmoyiş kelgani, biroq şifoxonada köplab odamlar işsiz qolib ketmasligi uçun xodimlar bilan maslahatlaşgan holda ularning iş stavkalari 0,75 ga tuşirilib, qisqartirilişi lozim bölgan xodimlar ham iş bilan ta'minlanganini aytib ötdi.
Vaziyat va hujjatlar bilan tanişdik. Qayd etiş kerakki, şifoxonada tekşiruvlar davomida arizada körsatilgan ayrim kamçiliklar aniqlangan va tekşiruvçilar xulosasida qayd etilgan. Jumladan, SSBning 719-U sonli buyruğiga köra, ötkazilgan tekşirişda 11-bölim navbatçi tibbiy birodari J.Saidovga 1 mln 114 ming 084 söm ortiqça iş haqi, moddiy rağbatlantiriş jamğarmasi hisobidan 2016 yilda 31 holatda 4 mln 976 ming 343 söm, 2017 yilda 86 holatda 16 mln 145 ming 795 söm, 2016-17 yillarda iş haqi belgilanişida razryadlarning notöğri qöyilişi natijasida 6 holatda 2 mln 102 ming 796 söm ortiqça tölangani aniqlangan. Oşxonada kamomad 87 ming 622 söm (8932 söm ortiqça) aniqlangan, Ularga nisbatan qanday çora körilişi mutasaddi idoralarning işi.
Foto: Kun.uz
Viloyat ruhiy kasalliklar şifoxonasi dispanseri ixtiyorida bölgan 1979 yilda işlab çiqarilgan UAZ rusumli va 30 947 QAA bölgan «Damas» rusumli (har ikkisi texnik nosoz) avtomaşina Soğliqni saqlaş boşqarmasining ruxsatisiz, dispanserning içki buyruği bilan IIB YHX boşqarmasida röyxatdan çiqarilgan.
Şifoxonada pul yiğdi-yiğdilariga asos sifatida 10-bölim boşliği Tillayeva Gulniso boşçiligida ötgan majlisdan audio taqdim etilgan edi. Bu xodima bilan uçraşib, unga savollar berib körişga qançalik urinmaylik, uni biz bilan uçraştirmaslikni uddalaşdi. Davomi bor...
