«Ölimga hukm qilinsin!»: Soipovning jinoyati qanday oqibatlarga ega?
|02:00 / 03.11.201787 2718 min
31 oktabr kuni Nyu-York şahrida yengil yuk maşinasini haydab kelayotgan şaxs 8 kişini bosib öldirdi va 12 kişini jarohatladi. Avtomobil kelib çiqişi özbekistonlik 29 yoşli Sayfullo Soipov tomonidan boşqarilgan. AQŞ ma'muriyati hodisani terakt deb baholadi.
Sayfullo Soipov 2010 yilda Özbekistondan Amerikaga borgan va ötgan vaqt davomida vataniga qaytmagan. U Florida va Nyu-Jyersi ştatlarida yaşagan, Uber’da taksi haydovçisi bölib işlagan. Kompaniyadagilar Soipov kompaniyada 6 oydan ziyod vaqt davomida işlaganini tasdiqladi. Bu davr içida u 1400dan ortiq buyurtmani bajargan, şundan söng kompaniya u bilan hamkorlikni töxtatgan.
AQŞ prezidenti Donald Tramp Sayfullo Soipov ölimga hukm etilişini istamoqda. U bugun ikki marta şunday çaqiriq bilan murojaat qildi.
Tramp darğazab
AQŞ prezidenti Donald Tramp bu voqeaga alohida e'tibor qaratdi. U darhol mamlakatda çegara nazorati kuçaytirilişini ma'lum qildi.
Prezident avvaliga terrorçini Guantanamoga, AQŞ hukumati terrorizmda ayblanuvçi xorijliklarni sudsiz tutib turadigan qamoqxonaga yöllamoqçiligini ma'lum qilgandi. Keyinroq u Soipov faqat qatl etilişi kerakligi haqida ayta boşladi.
«Nyu-York terrorçisi öz palatasiga IŞID bayroğini osişni söradi. U 8 kişini öldirdi yana 12 kişini jarohatladi. Buning uçun unga ölim jazosi berilişi kerak!», deb yozdi u tvitteriga.
U fikrida qat'iyligini bildirdi.
«Men Nyu-Yorkdagi terrorçini Guantanamoga (harbiy qamoqxona - tahr.) yuborişni istardim. Ammo bu jarayon köp vaqtni oladi... Tez harakat qiliş kerak. Ölim jazosi!», deya yozgan Tramp.
Ölim jazosiga AQŞning köplab ştatlari, şu jumladan, Soipov xunrezlik sodir etgan Nyu-Yorkda ruxsat bor. Lekin bu ştatda ölim jazosi oxirgi marta 1963 yilda ijro etilgan.
Tramp qarşi. Lekin hozirça «grin karta» viza lotereyasi töxtatilmaydi
Mavzuga oid
Sayfullo Soipov AQŞga «grin karta» viza lotereyasi şarofati bilan kelgani ma'lum bölgaç, Tramp bu lotereyani bekor qilişga çaqirdi.
«Terrorçi bizning mamlakatimizga Çak Şumerning köngliga juda xuş yoqadigan immigratsion vizalar lotereya dasturi orqali kelgan. Biz, demokratlar yoqlayotgan lotereya tizimi ortiq bölmasligi uçun, qadr-qiymat omillariga asoslangan immigratsiya tizimi joriy etilişi uçun qat'iy kuraş olib bormoqdamiz. Biz biroz qattiqqölroq va aqlliroq bölişimiz kerak», — deya yozdi tviterida Tramp.
1990 yilda joriy etilgan bu dastur AQŞda doimiy yaşaş va işlaş huquqini qölga kiritiş imkonini taqdim beradi. 2016 yilda 46,7 ming kişi aynan «grin karta» orqali immigratsiya vizalarini qölga kiritgan. Ulardan 2,4 ming nafari Özbekiston fuqarolaridir. Lotereya ğoliblari kompyuter orqali tasodifiy tanlov yöli bilan aniqlab kelinadi.
Bugun esa AQŞ Davlat departamenti rasmiy vakili hukumat «grin karta» viza lotereyasini joriy bosqiçda töxtatmasligi va unga heç qanday özgartiriş kiritmasligini ma'lum qildi.
«Hozirgi vaqtda qonun bilan belgilangan «Turli millatga mansub immigrantlar vizasi» dasturiga heç qanday özgartirişlar kiritilmayapti. Bu masala böyiça axborotga ega böliş uçun Oq uyning 8 oktabrdagi bayonoti bilan tanişib çiqişingiz mumkin», — dedi Davlat departamenti vakili.
IŞIDga aloqadorlik
AQŞ Federal qidiruv byurosi Nyu-York teraktidan keyin Özbekistonning yana bir fuqarosi — Muhammadzoir Qodirov haqida axborot yiğa boşladi. U Soipovning yaqin tanişlaridan biri ekani ma'lum qilindi.
Soipov 1 noyabrga ötar keçasi FQB tergovçilari va Nyu-York politsiyasi tomonidan söroqqa tutilgan.
FQB xodimlari Soipovning qöl telefonida 90ta videoyozuv va 3,8 mingta surat topgan, ulardan aksariyati — IŞID tarğibotiga oid materiallar.
CNN telekanali ma'lumotiga köra, Soipov ijtimoiy tarmoqlarda ham IŞID tarğiboti olib boriladigan akkauntlarga a'zo bölgan.
FQB Soipov terrorçilikda ayblanayotgani va unga umrbod qamoq jazosi yoki ölim jazosi berilişi kutilayotganini ma'lum qildi.
U hujum uyuştiriş uçun ataydan Hellouin kunini tanlagani, çunki şu kuni köçada odamlar köproq bölişini bilgan. U terakt vositasi sifatida foydalangan pikapdan ikkita piçoq ham topilgan.
Nyu-York prokuraturasi Soipovni IŞIDga moddiy yordam taqdim etiş, zöravonlik hamda transport vositalariga zarar keltirişda aybladi.
«Soipov imkon qadar köproq odamni öldiriş niyatida bölgan. U hujum vaqtida avtomobilning old va orqa tomoniga IŞID bayroğini ilib qöymoqçi bölgan, biroq, öziga bemahal e'tibor tuşişidan qoçib, fikridan qaytgan», — deyiladi prokuratura ma'lumotnomasida.
Çorşanba kuni bu iş böyiça dastlabki sud eşituvi bölib ötdi. Qölga olinişi vaqtida yaralangan Sayfullo Soipov sudga nogironlik aravaçasida kelgan. Soipov qilgan işidan puşaymonlik belgilarini körsatmagan.
U özining aybdorligi yoki aybsizligi haqida bayonot bermagan, şuningdek, sud jarayoni boşlanguniga qadar garov evaziga ozod qilişlarini sörab iltimos ham qilmagan.
Özbekiston munosabati
Hodisa haqida xabarlar tarqalişidan köp vaqt ötmasdan Özbekiston Prezidenti Şavkat Mirziyoyev AQŞ prezidenti Donald Trampga hamdardlik yölladi. Maktubda Özbekiston AQŞdagi teraktni tergov qilişda kömaklaşişga tayyorligi bildirildi.
1 noyabr kuni Özbekiston huquq-tartibot idoralari Nyu-York terakti ijroçisi sifatidagi asosiy gumondor Sayfullo Soipov haqida bayonot berdi.
Özbekiston Respublikasining tegişli organlari bu taxminni tasdiqlaydi. Soipov Sayfullo Habibulayeviç 1988 yil 8 fevralda Toşkentda tuğilgan. 2005 yili kasb-hunar kollejini tamomlagan, 2005–2009 yillarda Toşkent moliya institutida öqigan. OTMni tamomlagaç, poytaxtdagi «Sayohat» mehmonxonasiga buxgalter sifatida işga kirgan. AQŞga çiqib ketguniga qadar S. Soipov jinoiy javobgarlikka tortilmagan va, umuman olganda, huquq-tartibot organlari nigohiga tuşmagan.
2010 yili Sayfullo Soipov «grin-karta» viza lotereyasini yutib olib, öşa yili AQŞga çiqib ketgan. Oxirgi bir neça yil davomida u Özbekistonda tuğilgan, AQŞda vaqtinça yaşab turgan ayol bilan fuqarolik nikohida bölgan. Öşa paytdan beri Soipov Özbekistonga biror marta kelmagan va hali ham Toşkentda istiqomat qilayotgan ota-onasi bilan körişmagan.
AQŞda ekan, Soipov tegişli yuridik normalarga zid ravişda Özbekiston diplomatik vakolatxonalarida konsullik röyxatlariga turmagan.
Mahalla böyiça qöşnilari Soipovga juda ijobiy tavsif bermoqda: ularning sözlariga qaraganda, u heç qanday gumon keltirib çiqarmagan, har doim boşqalarga nisbatan özini bosiq va döstona tutgan. Farovon oilada tarbiyalangan. Uning ota-onasi an'anaviy islomga işongan va ekstremistik oqimlar bilan aloqada gumon qilinmagan.
AQŞga köçib ötgaç, Sayfullo Soipov yopiq odamga aylanib, radikal guruhlar ta'siriga tuşib qolgan.
Bu teraktdan keyin Özbekiston fuqarolarining AQŞga kirişi çeklanişi mumkinligi istisno qilinmayapti.
Oq uy matbuot kotibi Sara Sanders AQŞ hukumati Özbekistonni fuqarolari mamlakat hududiga kirişi taqiqlangan davlatlar röyxatiga kiritişi mumkinligini aytib ötgan.
«Biz hozirda bunga çorlayotganimiz yöq, biroq, albatta, buni istisno ham qilmaymiz», deya javob qaytardi u jurnalistlarning şunday ehtimol haqidagi savoliga.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
